leygardagur 25. mai 1996síða 18

Statsrættarligt kaos Føroyar statsrættarliga stóða er ein vavgreytur. Vit hava ikki endaliga ábyrgd, har heimastýrislógin sigur, at vit hava hana - og vit standa við allari ábyrgdini, har lógin sigur, at vit ikki hava hana. Hetta er okkara størsta politiska mál, og hóast løgmaður noktar tinginum at viðgera tað, hava flokkarnir skyldu til at gera sina stóðu greiða Viðmerking 5 REFIR SK % 3 u # s í rr i ø kk tug JANSK HINU t kerv« søgdu dar gs IØ bandshøvdingir att } kk k ! k I Fø | 3 va k Tað g 3 } k 3 Fø k h! 3 fra 5 I á siog rðu x 4 3 g f i Fø k 3 Y i r i k eð i D rk O økurødu vð ið v k | k t t M kk k kk } að * } “ k k } 4 Bað H M $ N % * > k } Løgfrødiligu meting arnar broyttust leikan í Føroyum. Talan var um "en delegation af usæd vanlig vidtgående beføjel ser" - tvs. at løgtingid fekk rætt til at umsita ein part av ríkinum Førovar Løg tingslogirnar vóru fyriskip anir í sambandi við hesa umsiting, men tær vóru ikki lógir í orðsins sanna týdn ingi. Tað endaliga valdið var framvegis í Danmark Tað merkir, at Fólkatingið nær tað skuldi verið, einvíst kundi avtikið heimastyris lógina og allar leg tings "logirnar Praksis broytti kortini so við og við tær jundisku etingarnar, og 1992 segði Frederik Harhoff í síni loktararitgerð, at heima stýrisskipanirnar í Førovum ' Grønland i:teter t ngsenhedc g | t *{ læ ská i tænd " L fisk forg i Orsøk H var tøkurnå k 300 var M tær løgfrødilig t unar I í bara havt kal kå vr g 14 í tær ikk: brukla kað; tær ru aldri rundarlag undir týðand v rður Ta0 er tann politiska eð takar v r i undi. 7 3 k if j ku politika r aldnir k ødU r nasty Heilt fr 348 til 92 ar ikk t nasta orðaskifti í fólkatingssalin um um tað føroyska heima stýrið NATO-málið og undir grundarmálið vóru stórmál í Førovum, men í Danmark vóru fá - eisini fáir politik arar - sum kendu til tey Heimastýrið var ikki nakað, neyðugt var at taka stæðu til. Tað var bara har tað sá út til at rigga væl, og eingin meinti nakað um tað Feroyar á Men tá tann føroyski bú skapurin kollapsadi, skuldi eitt heilt ættarlið av donskum politikarum, sum aldrin hev sett seg inn hesti viðurskifti, brádliga wgera, hvussu kreppan Førovurn Men fyrst máttu teir gera sær nakrar tankar um, Þval tað var fyri nakað, teir høvdu við at gera. Hvat er hu imastyrið og hvi KK ri vidurskifum millum stat:r g heimastýrið? Það vóru danskir myr tugleikar, sum settu dags skránna. hverja ferð eir avtala skuldi gerast við førovskar myndugleikar Tað er teirra tulking av er té heimastýrislógim. sum et grundarlag undir avtalun im Og ið er tí mur gvu orðaskiftunum } Kid f k. f á n IT lan avlalurnar il t finna j 1 tingid tulkar sína egnu log Lov om Færøerne Hiemmestyre. Gevur lóg! førovingum full rættindi sermålum, ella hava vit bara fingið okkara politiska myndugleika til láns? Um tað er tað fyrra ella tað seinna er jú avgerandi fyri hvat danskir myndugleikar halda seg hava rætt til, og harvið hverjar loysnir verða valdar Hví bleiv einki gjørt? Fyri at finna útav hver grundleggjandi hugsan um heimastýrið lá til grund fyn stødutakanini hjá Fólka tinginum, havi eg, í sam bandi við eina lestrarupp lisið 9 av Fólka dagsskráum frá 1992 og 1993 (í alt 177 talur og viðmerkingar) har málið um kreppuna í Førovum var á skránni Fyrst havi eg hugt at, hvat karnir hildu um, at iter-stjórnin ikki tók førovskar myndugleikar av ræði og steðgaði ti í 1980 unum Og tað er eingin ivi um at Fólkatingið helt danskar hava fullan rætt ti al hetta Flokkarnir hildu ikki. at gávu tingsins sum lugleikar gera heimastyrisløgin gevur førovingum nakað sjálv ræði. sum hevði verið til hindur fyri uw danskir myndugleikar tóku førovsk av ræði Flestu flokkar halda tað vera »løgid« og tekin um forsømilsi og vantandi tirvi. at Schluter ikk gjørdi sína >plikt Tók førovskar myndugleikar av ræði. og steðgaði I m hendi Førovum Sjónarmiðið um at før yskir myndugleikar høvdu valdið í Feroyum, og at i stjórnin tiskil ikki heyði rætt at krevja politikkin broytt an, varð aldrin ført fram Valdið tíkið aftur Avtalurnar høvdu sum kunnugt vid sær, at danir tóku ein stóran part av ti politiska valdinum aftur frå heimastýrinum. Tað bleiv gjørt við sonevndum »avtal um< og í sonevndari »semju« millum stat og heimastyýri Men var útgangssteðið, at føroyingar høvdu politiskan suverenitet i Føroyum, ella hildu danir seg kunna gera sum teir vildu? Hetta ber til at finna fram til við at hyggja at, hvussu flokkarnir í fólkatingssalinum grund góvu fyri, at teir stuðlaðu (ella ikki stuðlaðu) avtalun um Það fyrsta, ein leggur til merkis, er. at sjálv heima stýrislógin als ikk: varð tíkin upp á tungu í orða skiftunum' Orð sum ríkis felagsskapur, sjålvstyri og heimastýri vórðu nóg brúkt. men eingin flokkur tosa um tað ítekiliga jundiska innihaldið í hesum orðum Tå politikararnir skuldu lýsa sína stødu til heima stýrið, vóru tað í staðin orð »respekt sum vórðu søgdu seg men sum venlighed« og forståelse brukt Øll virða< heimastýrið tað var eingin 1vi um, í flokkar hildu, at tað er Fólkatingið sum avger hvussu ' nógv tað skal virðast OM Nielsen úr Kristi liga Fólkaflokkinum lýsti væl stæðu fólkatingsins, tá Man má vel det spørgsmål om respekten for hjemm hann segði stille opså it nok de sener i Ikk i lonsk ki itT yf al k 1 $ þ før P i Ov } i ark ; P r k H . . » i Ía } eð ' } k i h i kh P lokk torå det i ørt í fullkomna t ind + Hart yy allir flokk k iðu avtalurnar í hjalp Dann h hør Feroysku fólkatingslimirnir Chr } ki syntu lførovingum »YirO