týsdagur 23. mai 2000síða 5

9 tíðindablaðið sosialurin Nr. 97 - 23. mai 2000 8 tíðindablaðið sosialurin Nr. 97 - 23. mai 2000 Fiskikapping verður í Havn leygardagin Nú verður aftur kappast um silvurtoskin, sum verður handaður í Vágsbotni leygarkvøldið Fyri árum síðan var fiski- kapping eitt av árligu aftur- vendandi tiltøkunum hjá Lions Club Tórshavn. Steðgur hevur verið í nú í fleiri ár. Men komandi leygardag verður roynt aft- ur. Hesaferð í samstarvi við Bátafelagið í høvuðsstað- num. Ágóðin av fiskikapp- ingini fer allur til Bátafe- lagið, sum hevur brúk fyri peningi til tess at bøta um umstøðurnar í felagshúsun- um í Vágsbotni. Kappingin er sett at byrj- að kl. 8 á morgni og skal vera endað kl. 17. Uppboðs- søla av fiskinum byrjar beint sum kappingartíðin er endað. Silvurtoskurin verður handaður vinnaranum kl. 18. Tá fáa eisini nr. 2 og nr. 3 steyp til ognar. Allir luttakararnir fáa flógvar pannukøkur og ein heitan munn, tá ið teir leggja at landi. Kappingarreglur 1. Kappingartíðin er at rokna frá kl. 8.00 til kl. 17.00. 2. Áðrenn farið verður, leggur hvør bátur at í Vágsbotni. Har verður lut- takaraprógv fingið í hølum Bátafelagsins. 3. Loyvdur reiðskapur er snøri, snella og tráða. 4. Fiskurin verður blóðgað- ur og kruvdur, men ikki av- høvdaður. 5. Afturkomin verður lut- takaraprógvið býtt um við annað prógv, ið sýnir, nær ið báturin er afturkomin. Tikið verður ímóti veiðuni frá kl. 14.00. 6. Veiðan verður teggjað í hóskiligar teggjur og upp- skipað við hølini hjá Báta- felagnum í Vágsbotni. 7. Allur ágóðin av hesari kapping verður latin Báta- felagnum. 8. Tann bátur, sum fær mestu vekt upp á mannin, fær Silvurtoskin í varð- veitslu í eitt ár. Manningin á hesum báti fær steyp til ognar. Somuleiðis fær manningin á nr. 2 og nr. 3 steyp til ognar. Manningar- nar á vinnarabátunum verða bidnar um at møta í Vágs- botni kl. 18.00, har ið silv- urtoskur og steyp verða handað. Viðmerking Kongafiskur, seiður og ónyttufiskur verður ikki roknaður uppí. Um onkur bátur, ið hevur fingið luttakaraprógv, av eini ella aðrari orsøk ikki fær tikið lut í kappingini, so verður lagt viðkomandi eina við at boða frá hesum, so ikki óneyðugur ótti kemur at standast av hesum. Annað á skránni Í sambandi við fiskikapp- ingina skipar Lions Club fyri øðrum longu kl. 10 fyrrapartin. Umframt at høvi verður hjá fólki at keypa sær ein drekkamunn og okkurt afturvið, verður møguligt at keypa sær góð- an ræstan fisk. Hja børnunum verður møguligt at royna seg á hestbaki og hoppiborg verð- ur eisini í Vágsbotni henda dagin. Dramaverkstaðið vísir leikir Barnasjónleikarafelagið Dramaverkstaðið fer á pall við tí, ið arbeitt hevur verið við í februar. við eru eini 60 børn og ung Eini 60 børn og ung mill- um 9 og 19 ár fara aftur í ár á pall at vísa fyri for- eldrum og avvarðandi tað, ið tey hava arbeitt við á Dramaverkstaðnum. Byrj- að varð 17. mai. Møguliga verða fleiri sýningar og smærri fæst at vita um hetta við at ringja 31 60 28. Skúlin hjá Barnasjón- leikarafelagnum Drama- verkstaðnum leggur orku í at gevaluttakarunuum innlit í og frálæri í leiklist. Samstarv er við Tórshavn- ar Kvøld- og Ungdóms- skúla. Øll, ið hava hug fyri drama og sjónleiki, eru vælkomin at melda seg til. Talan er um 5 bólkar, ið einaferð um vikuna hava vant 4 leikir av útlendsk- um uppruna, men sum eru leysliga umsettir ella nýttir sum íblástur av Hjørdis Jo- hansen. Hon er lærari og leikstjóri á skúlanum. Pall- hjálparfólk eru Ragna Maja Kruse og Christian kruse. Hann ansar eisini ljósunum og ljóðinum. Tónleikarar hjá bólki 2 eru Oddvør Johansen og Kanny Samleben og Ed- vard Nyholm Debess tók upp. Sanglærari hjá bólki 3 var Malan Thomsen, ið eisini hevur lagt tónleikin á fløgu. Sýningarnar eru ókeyp- is, men øll eru vælkomin at lata eit oyra í hattin við dyrnar. - do - Hóast eingi neyv hagtøl eru í Føroyum, so verður mett, at harðskapur ímóti kvinnum og børnum er eins vanligur hjá okkum, sum í grannalondum okkara. Um vikuskiftið var ráðstevna á Hotel Føroyum, har 144 kvinnur úr øllum Norðurlondum hittust og m.a. komu við felags yvirlýsing, har mint verður á, at harðskapur er 6. størsta orsøk til skaðar á heilsustøðuna hjá kvinnum Kvinnur ímóti harðskapi hittust í Føroyum DAGFINN OLSEN Um vikuskiftið var á Hotel Føroyum ein ráðstevna, har 144 kvinnur úr øllum Norð- urlondum hittust. Stevnan er einaferð árliga. Hetta var 7. stevnan undir heitinum Norðurlendskar kvunnur í- móti harðskapi. Stevnan ferðast millum londini og í ár er so Kreppumiðstøðin í Føroyum vertur. Steðgið monnunum Eitt av ítøkiligu úrslitunum av ráðstevnuni var ein yvir- lýsing, har kvinnurnar gera greitt, at harðskapur mót- vegis kvinnum og børnum er ein trupulleiki, ið menni- nir eiga og sum teir eisini hava ábyrgdina av. Spælt verður eitt sindur við orðu- num, tá spurt verður, hví harðskapur ímóti kvinnum er kulturur, tá harðskapur ímóti monnum er torturur? Víðari verður komið við tí rættiliga húgaverdu frá- greiðing, at harðskapur í- móti kvinnum er 6. størsta orsøk til heilsubrek hjá kvinnum. Henda orsøk er frammaligari enn t.d. krabbamein, ferðsluskaðar og kríggj samanlagt. Hetta er prógvað í kann- ing hjá WHO í 1993 og eis- ini hevur granskarin Karin Helweg-Larsen viðgjørt hetta í ætlanini Nor-Vold. Hon var millum fyrilestr- ahaldararnar á ráðstevnuni á Hotel Føroyum. Í yvirlýsingini, ið gjørd var um vikuskiftið, spyrja kvinnurnar eisini, um heilsumyndugleikarnir framvegis hava í hyggju at nýta pening til lappaloysnir innan heilsuverkð, ella um ætlanin er at seta pening av til at steðga monnum, ið fremja harðskap ímóti kvinnum og børnum. Kravt verður, at myndugleikarnir í Norðurlondum taka sína ábyrgd av teimum monn- um, ið fara harðliga fram mótvegis konum og børn- um, so kvinnur kunnu liva í frælsi, sum sambært ST mannarættindasáttmálanum er mannarættur. Ráðharrin er vakin Føroyski heilsumálaráð- harrin, Helena Dam á Neystabø, setti stevnuna. Hon kundi ikki koma við lyftum, men kom m.a. inn á børnini, sum gista á Kreppumiðstøðini og teirra umstøður. Hon segði seg vera varug- an við trupulleikarnar og segði seg halda vakið eyga við hesum trupulleikum. Elin Reinert Planck frá Kreppumiðstøðini sigur, at júst børnini eru frammaliga í huganum á starvsfólku- num og ynski er um játtan til fleiri stavsfólk, júst fyri at veita børnunum dyggari hjálp. Børn á Kreppumiðstøð Tann 7. stevnan undir heiti- num Norðurlendskar kvinn- ur ímóti harðskapi, byrjaði á Hotel Føroyum hósdagin og helt fram til sunnudagin. Umframt útferðir og løtur, Altsamt fleiri venda sær til Kreppumiðstøðina har luttakarar kundu taka sær av løttum, vóru eisini fyrilestrar og workshops á skránni. Randers Krisecenter og Nørre Sundby Krisecenter skipaðu fyri frágreiðing um børn á slíkum miðstøðum. Professarin Jóan Pauli Joen- sen helt fyrilestur um Det lille øsamfund. Malan Mar- nersdóttir røddi um kvinn- una í bókmentum og prest- urin Sonja Klein um kvinn- ur og religión. Karin Helweg-Larsen greiddi frá um Nor-Vold ætlanina og luttakaralondini høvdu øll stutta framløgu viðvíkjandi harðskapsraktu kvinnuni og framtíðarván- um. Eingi føroysk tøl Elin Reinert Planck frá Kreppumiðstøðini sigur, at stevnan er fyri starvsfólk og sjálvboðin á kreppumið- støðum og incestmiðstøð- um. Kvinnuhúsfelagið, ið stendur aftanfyri Kreppu- miðstøðina, hevur 10 ár á baki. Elin Reinert Planck sigur, at ein trupulleiki er, at eingi neyv tøl eru í Føroyum yvir kvinnur, ið eru fyri harð- skapi. Á Kreppumiðstøðini hava tey tøl yvir gistingar og yvir hvussu nógv venda sær til støðina at fáa hálp. Men t.d. siga hagtølini hjá løgregluni ikki so nógv, tí eittnú húsaófriður hevur alt við. Har verður ikki greinað nærri. Tað kann vera kvinna, ið verður illa við- farin av manninum, men tað kann eisini vera tveir mans, ið eru farnir til hendurs. Hóast eingi hagtøl eru í Føroyum, ið vísa hvussu umfatandi harðskap- urin er í móti kvinnum og børnum, so gevur uppgerðin hjá Kreppumið- støðini eina mynd. Har kann eisini staðfestast, at tølini eru ikki mink- andi DAGFINN OLSEN Hyggja vit at tølunum, so var árið í fjør (1999) árið við hægstu tølu- num. 540 vendu sær til Kreppumiðstøðina og 21 kvinnur og 28 børn gistu. Í januar 1989 varð Kvinnuhúsfelagið set á stovn og 1. oktober í 1990 lat Kreppumið- støðin upp. Ráðgevingin byrjaði í 1991 og í dag eru 6 fólk knýtt at hesi. Í Norsk ráð- harravitjan Í gjár komu Dagfinn Stenseth og Frú Raili Stenseth á vitjan í Før- oyum, her tey m.a. hitta lands- stýrismenn Luttakarar komu úr øllum Norðurlandum at luttaka á stevnuni í Føroyum, sum var tann 7. í røðini Nøkur av føroysku um- boðunum og vertunum á ráðstevnuni Kvinnur ímóti harðskapi. Jane Hoydal, Elin Reinert Planck og Winny í Pætursastovu Myndir: Jan Müller DAGFINN OLSEN Í gjár kom norski sendi- harrin í Keypmannahavn á vitjan í Føroyum. Við á ferðini er konan Raili og sendistovuskrivarin Lars Petter Heine. Í Føroyum skal Dag- finn Stenseth hitta An- finn Kalsberg, løgmann, ríksumboð Vibeke Lar- sen, borgarstjóran í Havn, Leiv Hansen, landsstýrismann Høgna Hoydal, Kjartan Hoydal fyri norðurlendskt sam- starv, oljumálaráðharran Eyðun Eltør, ferðavinnu- stjóra Hera Niclasen , Fiskimannafelagsfor- mann Óla Jacobsen, Frá 1.10.1990 til 30.04.2000: Henvendelser Beboerdøgn Beboere kv. børn kv. børn 1990 5 5 2 3 1 1991 104 114 17 12 5 1992 372 290 68 18 12 1993 261 242 182 13 16 1994 316 234 148 12 7 1995 518 396 612 18 24 1996 434 435 288 17 14 1997 387 445 960 12 11 1998 383 423 407 14 13 1999 540 711 915 21 28 2000 174 116 77 6 2 Ialt 3164 3023 3401 133 124 bankastjóra Jørn Astrup Hansen. Eisini verður vitjað í Norðurlanda- húsinum, Listaskálanum og útferð er á skránni. Dagfinn Stenseth er føddur í 1936. Hann byrjaði í Uttanríkistæn- astuni 10. oktober 1960. Síðani hevur hann starv- ast í Moskva, Uttanríkis- ráðnum, Bonn, Ulan Ba- tor, Tiblisi, Alma-Ata, Bisjkek, Tasjkent, Ask- habad, Jerevan, Helsinki og nú Keypmannahavn. Hann hevur verið sendi- harri, skrivstovustjóri, politiskur samskipari og ráðgevi. Ráðharrin vitjar í Før- oyum hesa vikuna. 1991 varð fyrsta lønta starvsfólk sett í starv. Í dag eru 1,3 størv í húsi- num og umframt eru 35 sjálvboðin. Fíggjarliga grundarlagið undir K v i n n u h ú s i n u m / Kreppumiðstøðini er stuðul frá tí almenna og øðrum. Fólk úr nærum øllum kommunum í landinum venda sær til Kreppu- miðstøðina, fyri at fáa hjálp og ráðgeving. Líka galið í Føroyum Men Elin Reinert Planck metir útfrá tølunum frá Kreppumiðstøðini, og útfrá sínum kunnleika annars, at vit í Føroyum liggja á sama støðið, sum grannalondini, tá tað ræður um harðskap ímóti kvinnum og børnum. « Harðskapur ímóti kvinnum er 6. størsta orsøk til heilsubrek hjá kvinnum. Henda orsøk er framma- ligari enn t.d. krabbamein, ferð- sluskaðar og kríggj samanlagt »