leygardagur 18. oktober 2003síða 5

8 Nr. 198 - 18. oktober 2003 Nr. 198 - 18. oktober 2003 9 Fólkatalið í Føroyum fer at veksa støðugt tey næstu gott tretivu árini, men fer síðani at steðga upp, vísa framrokningar FRAMROKNINGAR Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Síðani kreppuárini mið- skeiðis í nítiárunum er fólkatalið í Føroyum støð- ugt voksið. Og líkt er til, at hesin vøksturin heldur fram. Framrokningar, sum vit eisini umrøddu í blaðn- um í gjár, vísa, at vit í Før- oyum fara at gerast fleiri og fleiri til 2030. Magni Laksáfoss, bú- skaparfrøðingur, hevur gjørt nakrar framrokningar fyri Føroyar, sum millum annað vísa, at talið av pensjónistum í Føroyum fer at veksa meira enn nakar annar samfelagsbólkur. Framrokningarnar eru gjør- dar fyri nógv ár fram, men vit leggja í hesum viðfagni dent á árini fram til 2030. Sum tað eisini sæst á myndum á hesum síðum veksur fólkatali í Føroyum javnt næstu árini. Í løtuni búgva beint omanfyri 48.000 fólk í Føroyum. Í 2009 fer fólkatalið upp um tey 50.000. Vøksturin hel- dur fram til umleið 2030, tá Framrokningar í fólkatali vísa: Gerast 54.000 um tretivu ár Færri børn og fleiri gomul. Fólkavøksturin í Føroyum heldur fram næstu tretivu árini mett verður, at vøksturin steðgar upp, og fólkatalið verður meira konstant. Tá búgva væntandi nakað omanfyri 54.000 fólk í Føroyum. Fleiri eldri, færri fødd Søguliga sæð er fólka- mynstrið eisini broytt seinnu árini. Sum tað sæst á teimum eyðkendu pyramid- unum á hesum síðum, so var í 1967 flest av teimum heilt ungu og minst til av teimum elstu. Hetta er kanska ikki so heilt løgið, men tá hugt verður eitt sindur fram í tíðina, so eru tað ikki smáu børnini, sum fylla mest. Hóast føroyskar kvinnur í mun til onnur evropeisk lond eru raskar at føða sær og monnunum børn, so hevur barnatalið verið minkandi síðani 1967. Talan er í nógvar mátar um eitt heilt annað samfelag í dan í mung til sekstiárini, og gongdin í Føroyum líkist eisini henni í londum, vit vanliga sam- anbera okkum við. Sum vit eisini nevndu í blaðnum í gjár, væntast at talið av pensjónistum og eldri fólki støðugt fer at hækka næstu árini. Sum tað sæst á pyramid- unum, eru vit so smátt farin at fylla upp í tann endan av pyramiduni. Men tað verð- ur ikki fyrr enn eftir 2010, at vit veruliga fara at merkja, at hesin aldurs- bólkurin vekstur væl skjót- ari enn allir hinir. Áhugavert er, at yngru aldursbólkarnir, t.e. fólk í skúlaaldri og undir skúla- aldur, heldur seg rættiliga konstant við bert smáum munum. Tað merkir so, at tørvurin á barnagarðspláss- um og skúlum ikki verður stórvegis størri í tali, men hetta er sjálvand treytað av, at stovnar og skúlar eru hóskandi og á røttu støðun- um. Kreppur Við at eygleiða pyramid- urnar sæst, hvussu fólka- mynstrið í Føroyum broyt- ist. Skapi á pyramiduni í 1967 og henni í dag og 2030 er heilt hvør sítt. Av plásstroti fáa vit ikki prenta allar pyramidurnar, men broytingin sæst kortini rættiliga týðuliga útfrá teimum prentaðu pyramid- uni. Ì fleiri førum kunnu ein- stakar hendingar hava ein stóra ávirkan. Ì Føroyum vóru svárar búskaparligar kreppur í fimtiárunum og nítiárunum. Hetta setir sjálvsagt sín dám á. Eitt nú í pyramidurnar fyri 1967 sæst, at partar av einum ættarliði, sum flutti burtur í fimtiárunum, er lítil í mun til aðrar aldursbólkar. Eis- ini í dag síggjast fylgjurnar av seinastu kreppuni í níti- árunum. Øll tey, sum fluttu burtur í nítiárunum, eru ikki flutt aftur. Magni Laksáfoss metir, at var eingin kreppa í níti- árunum, so vildi útvikling- urin í fólkatali kortini verði tann sami. Skilt á tann hátt, at vøksturin hevði verið tann sami, men talið av fólki hevði sjálvandi verið tilsvarandi meira. Sum vit eisini nevndu í gjár, so er tann elsti aldurs- bólkurin tann mest støðugi. Tey eldru flyta ikki í nakran stóran mun burtur í onnur lond sum yngri aldursbólk- ar, ið bæði flyta í kreppu- árum og eisini leitað burtur í eitt nú útbúgvingarørind- um. Líkist hinum Tann upplagdi spurningur- in er, um útviklingurin í Føroyum er nakað serstakt? - Gongdin hjá okkum í Føroyum líkist sera nógv gongdini í hinum londun- um í vesturheiminum, sigur Magni Laksáfoss. Hann vísir á, at demo- grafiski útviklingurin er, at farið verður frá eini menn- ingarslandspyradidu móti pyramiduni hjá vanligum ídnaðarlondum. Hetta vil siga, at vit fara frá einum vaksandi fólkatalið móti einum stabilum fólkatalið. - Vit hava tó enn eitt hægri burðartal í mun til onnur lond. Okkara burðar- tal liggur um 2,4, sum er væl hægri enn í øðrum londum, har talið liggur niðanfyri 2. Hetta mekir, at um eingin innflyting var til vestur- heimin, vildi fólkatalið farið at minka. Vit haraftur- ímóti, kunnu gott »missa« fólk á hvørjum ári, tí burð- artalið er omanfyri tvey, sigur Magni Laksáfoss. Framrokningarnar hjá Magna Laksáfoss eru gjørdar eftir Sverdrup modellini. Royndir vísa, at hesar framrokningar eru eftirfarandi. Men tað er samstundis greitt, at í 2030 ella okkurt annað ár fara ikki at búgva júst hetta tal av fólkum í Føroyum. Endamálið er at vísa tendensir í samfelagnum og at siga, hvat vit kunnu vænta okkum. Framrokningarnar eru gjørdar útfrá teirri fortreyt, at eingin størri búskaparkreppa fer at vera í Føroyum ella ein nýggj stór vinna fer at taka seg upp. Útrokningarnar eru gjørdar við fólkatalinum fyrst í 2002 sum grundarlag, og hini tølini eru fram- rokningar. Øll ársvirði eru roknaði fyri fyrsta dag í viðkomandi ári. Fakta Magni Laksáfoss, búskaparfrøðingur, hevur gjørt framrokningar í fólkatali og aldursmynstri í Føroyum C M Y K 9 8