leygardagur 11. januar 1997síða 16

Ummæli Stakmaður í andgletti „Hon er einki minni enn eitt bragd og eigur avgjørt at standa í hverjum føroyskum heimi á sama heiðursplássi sum orða- og kvædabøkur« Soleiðis skrivar Virgar Dalsgaard, lærari, í for- tnisli £u im J. H. O. Djurhuus uri hevði væntad, at 3 mi um J. H. O. Djurhuus fór at koma út Spurdur sigur høvundurin Hanus etlanin alla tíðina hevur sta bind skuldi koma um ettt ár rum ummæli av 2. bindi av ævisøguni bind av verið Þr Tað tekur tíð og arbeiði at kt erk. g r kom bókin longu í 396, va kki nóg væl frágingin. Annars 2091 ASKERKEI - € mæli av 2 |: Ein maður sum Janus hevur uppá gott og ilt havt samband við stórt sæð allar markantar persónar á hend ingar í Føroyum um hetta mundið, so søgan hjá Janusi verður meir! ella minni eis- ini søga teirra Hanus må hava gjørt eitt vurhonds granskingararb eiði fyri at fáa fatur á øllum tí tilfari og allari tí 'råvøru' sum neyðugt er fyri at lýsa skaldið Janus so någreinil- iga og á ein so fjølbroyttan hátt Nógv av tí tilfari og upp- lýsingum, sum Hanus borð reiðir við, hevur ikki verið almannakunngjørt fyrr Nidurstødur Hanusar eru allar bygdar å bandupptøk- ur, skjól, brævaskifti og samrødur, sum ikki áður hava verið til taks hjá sama fólki; so tað er einki at ivast í, at eingin, sjálvt ikki tey, ið kendu Janus væl hava havt so objektivar møgu- leikar fyri at meta um, hver og hvussu skaldið var So mikið kontroversiellur maður var Janus og so mik- blaðið hjá førovingum í fyri stuttum havt eitt forvitnisligt bindi. Tað er Virgar Dalsgaard. ur skrivað hetta ummælið. Eftir Imannakunnger Sosialurin hesa grein I vund, sum voru atvoldin til, at Helge Si mons, danski sakførarin Havn fekk Janus fastsettar fyri eitt brotsmál kanska í dag hevði verið R armotiv og í sum mett smámál og greitt vi sinamillum gjaldi ella inn anhýsis seming og ikki al mennari ákæru. Sum vitul igt vóru tað ikki øll, ið har maðust - skadafrødin var týðilig nógvastaðni Ov drúgt verður at við gera annað enn okkurt ýti í hesi stórfingnu bók; men alfa og omega í lívinum hjá Janusi, og tað, sum ser- merkir næstan allar tilburðir í bindi II er Anna í Norð- depli - summi neyndu hana Onnu úr Hvannasundi. Hon er og verður musan hjá Jan- usi, lagnukvinnan alt lívið nógv meira enn flestøll hava vitað. Ikki fyrr enn nú kann Hanus við brævatilfari og ødrum skjalprógva, at hon var og var verandi hansara „grande, grande amour«! Tað eydnaðist Hanusi við skilagóðari argumentati6n at sannføra okkum um, at at kalla alt, Janus hevur yrkt eftir 1903/04 er um Onnu og hann, so ella so. So kunnu kulissurnar væl vera Hellas, Rómaborg, Ísland, OS tilburdirnir søguhendingar r rnøid m Jøld eila seinni persónarnir úr danskari, føroyskart ella aðrari søgu. Janus yrkir næstan bara um tey bæði Symbolikkurin er greiður og rættiliga eyðsýnilig, tá ið hendingar teirra millum og yrkingar verða parallelt samanbornar. Sjálvt Turið megineinkjan, vísir tað seg, er um Onnu, tá ið hon sat í Skúvoy Eisini eitt pikant inter mezzo í Klaksvík fyrst í hesi øld, har ein gåtuførur tilburdur fær øll at hvøkka við í Norðoyggjum verður av Hanusi settur í samband við bæði Janus og Onnu Hetta er næstan sum ein krimisøga! Nógvar aðrar Tað hevur eydnast Hanusi at lýst liv og brøgd Janusar so spennandi og hugfangandi, at bókin umframt at vera ein per- sónlig ævisøga eisini gerst ein almenn féroysk menta- séga fyri tíðina frá alda- skiftinum og fram til 1930 frásagnir eru avbera spenn andi og forvitnisligar, eitt nú um Janusar viðurskifti við A. C. Evensen og >heið ursmannin« Kristin í Geil Hetta varpar heilt nýtt ljós á hesar menn og fær okkum at Ogvast um intrigur og lokabrøgd, sum hava verið framdar av 'hampamonn um”. Her er ørgrynna av til fari, sum er bæði skammil JM JURHULS Mis Dom ie ér igt og kompromitterandi fyri føroyska sjálvsstýris rørslu, sjålvt um sambandið heldur ikk: skal ferðini - allar minst danskir embætismenn Tad er heilt greitt, at onn ur fer altíð at fylast á og halda, at Hanus hevur verið ov nær, tá hann hevur lýst farin fólk og fyrbrigdi í hesi ævisøgu, men til hetta er bert at siga, at tað slepst ikki undan, og har hann nærkast tí privatu sfæruni, ger hann tað við hógv og við var- semi. Hann tekur einki við fyri sensatiónina skyld Hann er allatíðina fjórðing ar frá teimum vamlisligu, amerikansku sjónvarps modellunum og teirra bio grafisku úrlætingum av fólki Men Janus hevði eitt tur bulent lív - hann var næstan altíð í andglettinum; tað var so ábart rundan um hann, at nógv, bæði andstødu- og viðhaldsfólk verða tikin við av hvirlunum, og so sleppa tey ikki undan at verða við gjørd saman við Janusi; eingin kann vera anonymur kring tað mikla skaldið Sjålva søguna um Janus roså av Ein maður sum Janus hevur uppa gott og ilt havt samband við stórt sæð allar markantar persona! Á hendingar i Føroyun um hetta mundid, so søgan njá Janusi verður meiri ella minni etsmi ø i au gur Virgar Da rd millum ant num umma Ik sjálvi lesa í he el komponerað en ská kað k i x í i k i i I k t ttd kingin Atlar fis ikki, heilt r adrar við tolir at verdåa so kroyst ygd í sínum grundsut stansi, sum Hanus ger. Eg hugsi valla, at Janus sjálvur hevði góðtikið motiv ella innihald, soleiðis sum Han us argumenterar. Men hetta er jú ein ævisøga, ikki eitt vísindaverk, og so skal verða almikið pláss fyri heilt persónligum meting um Burtursæð frá hesum ser sjónarmiði hevur Hanus við hesi bók givið okkara tjóð eina mentasøgu, sum von andi fer at verða citerað og tráðlisin í fleiri ættarlið Hon er einki minni enn eitt bragd og eigur avgjørt at standa í hverjum føroyskum heimi á sama heiðursplássi sum orða- og kvædabøkur Síðst, men ikki minst er at leggja afturat, at tað krevst serligt hegni til at skriva slíkar bøkur, so tær fanga lesaran frá fyrstu til síðstu síðu. Hetta megnar Hanus: Hann var okkara stérsti essayistur - nú er hann eisini okkara besti biografiski høvundur Okkum leingist longu eft ir tridju bók Virgar Dalsgaard