mikudagur 22. oktober 2003síða 5

8 Nr. 200 - 22. oktober 2003 Nr. 200 - 22. oktober 2003 9 Løgtingsmaðurin Poul Michelsen glopp- ar dyrnar og bjóðar Javnaðarflokkinum inn í hitan. Tíðin er komin at finna eina semju í sjálvstýristil- gongdini, heldur hann, og staðið at finna semjuna er Grundlógarnevndin. Fæst ein semja fer at bera til at føra polit- ikk í Føroyum, har breiðar semjur eru grundarlagið undir politikkinum SJÁLVSTÝRI Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo Tíðin er komin at fáa Javn- aðarflokkin inn aftur í hitan. Tað heldur løgtingsmað- urin hjá Fólkaflokkinum, Poul Michelsen, sum eisini er limur í Grundlógar- nevndini. Hann undirstrik- ar, at hetta ikki er viðgjørt í Fólkaflokkinum, men hann heldur tíðina vera búnað til, at í minsta lagið Fólka- flokkurin, Javnaðarflokkur- in og Tjóðveldisflokkurin finna eina breiða semju í sjálvstýristilgongdini. Javnaðarflokkurin hevur gingið oyðimarkargongd í føroyskum politikki í sjey ár, og tað er óhoyrt fyri flokkin. Líka síðan fullveld- islandsstýrið tók við í 1998 hevur tann breiða semjan verið eftirlýst í tjóðskapar- málinum, men so leingi Javnaðarflokkurin hevur verið uttanfyri, hevur meiri- lutin fyri fullveldi verið tep- ur. Landsstýrið hevur gjørt fleiri miseydnaðar royndir at fáa Javnaðarflokkin við. Eitt nú varð samráðingarupp- leggið broytt, so tað líktist sjálvstýrisleistinum hjá Javnaðarflokkinum, men líka lítið hjálpti. Hví skal tað so bera til nú?, spyrja vit Poul Michel- sen. Hann vísir til síðsta út- spælið hjá Javnaðarflokk- inum við yvirskriftini »Tjóðskaparlig semja í sjálvstýrismálinum«. – Eg taki hetta sum eitt tekin frá Javnaðarflokkinum um, at flokkurin er til reiðar at endursamráðast um eina møguliga felags niðurstøðu. Javnaðarflokkurin er í eini lyklastøðu, og tað hevur verið ótrúliga lítil munur á honum og okkum. Útspælið hjá flokkinum hevur eitt skap, sum vísir, at vit í allari fordragiligheit eiga at finna eina tjóðskaparliga semju í eini tíð, tá onnur realpolitisk mál rópa eftir at vera loyst, sigur Poul Michelsen. Semja í nevnd Sjónarmiðini hjá Poul Michelsen eru áhugaverd, tí hann er sannførdur full- veldismaður, og kortini heldur hann tað bera til at gera semju við flokkin, sum hevur stríðst harðliga ímóti fullveldisætlanini hjá landsstýrinum. Staðið at finna semjuna er Grundlógarnevndin, har allir politisku flokkarnir eru umboðaðir, heldur Poul Michelsen. Tíðin hevur longu mýkt partarnar nógv, og í Grundlógarnevndini er góð fatan millum partarnar. Javnaðarflokkurin hevur longu sett Grundlógar- nevndini stólin fyri hurð- ina. Er eingin tjóðskaparlig semja orðað í nevndini innan 1. januar 2004, so tekur flokkurin seg úr nevndini. Poul Michelsen heldur tað eigur at bera til. Fólkaflokkurin og Javn- aðarflokkurin eru hugaðir at finna eina semju, Tjóð- veldisflokkurin noyðist eisini at spæla við, um alt ikki skal detta á gólvið, men Sambandsflokkin heldur hann ikki vera áhugaverdan, tí hann grundar allan sín politikk á danskan stuðul. – Sjálvstýrisneistin kódn- ar ongantíð, og hann heldur fram at nørast. Tað mugu vit gera okkum greitt. Í Javnaðarflokkinum eru fólk, sum leggja trýst á leiðsluna um, at hon finnur eina loysn í tjóðskapar- málinum, ið peikar fram- eftir. Onnur fólk vilja ikki hava broytingar. Vit eru í somu støðu í Fólkaflokkin- um. Tjóðveldisflokkurin vil hava fullveldi, og onkurs- vegna mugu vit samansjóða øll tey sjónarmiðini, so vit kunnu frígeva orku at fara undir stórar realpolitiskar uppgávur í Føroyum, sigur Poul Michelsen. Lykilin til eina semju liggur í Grundlógarráð- stevnuni, heldur Poul Michelsen, har Hans Pauli Strøm, skrivari í Javnaðar- flokkinum, gjørdi seg til talsmann fyri einari tví- býttari loysn. Í stuttum snýr tað seg um at gera ein sáttmála, sum staðfestir, hvussu vit virka í einum felagsskapi við Dan- mark, og hevur greiðar mannagongdir fyri, hvussu føroyingar taka fullveldi. Sostatt skal ein partur snúgva seg, hvussu vit virka í verandi støðu, og ein partur skal snúgva seg um, hvussu vit bera okkum at, tá vit fara úr ríkinum. Sáttmálin skal fráboðast ST, so tað er greitt, at danski staturin stuðlar før- oyska leistinum. Eisini um vit velja fullveldi. Smáir flokkar valda Tá tjóðskaparmálið er loyst, verður lættari at føra politikk í Føroyum, heldur Poul Michelsen. Hann sig- ur, at fíggjarlógarviðgerðin avdúkaði, at samgongan hevur selt seg ov dýrt við at geva teimum smáu flokk- unum so stórt vald. – Hvør maður er averandi atkvøðan hjá samgonguni, og tí ber til í tíð og ótíð at hótta við at taka sín stuðul aftur. Fíggjarlógin var tað bera møsn og kegl, har serliga teir smáu flokkarnir hóttu við sliti, um teir ikki fingu sín vilja. Tað forðar fyri einum breiðum før- oyskum konsensuspolit- ikki. Fáa vit frið í tjóðskap- armálinum, so verður tíðin búgvin at gera semjur, sigur Poul Michelsen. Hann sær tvær myndir fyri sær, tá ein tjóðskapar- semja er fingin. Onnur er, at Fólkaflokkurin, Javnaðar- flokkurin og Tjóðveldis- flokkurin skipa eina breiða samgongu, ið skal virka fyri at gera Føroyar sjálvbjargn- ar. Hin er ein minniluta- stjórn millum Fólkaflokkin og Javnaðarflokkin, har Tjóðveldisflokkurin er stuð- ulsflokkur. Men tað er alt gitingar, viðgongur hann. – Kjarnin er, at vit fáa frið í Føroyum at føra polit- ikk. Tað gerst bara við semju í tjóðskaparspurn- inginum. Vil Javnaðar- flokkurin upp í aftur, so má hann eisini vísa sín vilja í verki og ikki bara krevja sítt. Eg havi onki ímóti at rætta teimum hondina, sigur Poul Michelsen. Hurðin gloppar fyri semju Poul Michelsen, limur í Grundlógarnevndini, er sinnaður at taka Javnaðar- flokkin upp á orðið og brúka útspælið hjá flokkinum til at finna eina semju í tjóð- skaparmálinum Mynd: Jens Kristian Vang Útspæl Javnaðarfloksins: Semja skal gerast við Danmark um ein politiskan sáttmála millum tvey sjálvstøðug lond, ið viður- kenna hvørt annað sum javnbjóðis tjóðir í einum felagsskapi – ríkisfelagsskapi, samveldi ella fræls- um felagsskapi. Sáttmálin staðfestir, at føroyinar eru tjóð við sjálvsavgerðarrætitt, og Føroya løgting og lands- stýrið eru hægsti myndugleiki í Føroyum. Sáttmálin ásetir ávísa mannagongd, um Føroyar vilja taka seg úr samveldinum. Hann skal fráboð- ast ST, so hann fær altjóðarættarligt gildi. Fakta Sama uppskot sum í 2000 Høgni Hoydal fegnast um, at Javnaðarflokk- urin hevur sett sær nýggj mið á sjálvstýr- isleið. Hann heldur, at ætlanin hjá Javnaðar- flokkinum við einum sjálvstýrissáttmála millum Danmark og Føroyar líkist nógv uppskotinum, sum samgongan longu samráddist við danir um í 2000 UPPSKOTIÐ HJÁ JAVN- AÐARFLOKKINUM Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Formaður Tjóðveldisfloks- ins, Høgni Hoydal, fegnast um, at Javnaðarflokkurin hevur sett sær nýggj mið á sjálvsstýrisleið. Í farnu viku kom eitt skriv frá Javnaðarflokkinum um, at flokkurin ynskir eina breiða tjóðaskaparliga semju í sjálvstýrismálinum. Javnaðarflokkurin rør frammundir, at Heimastýr- islógin er ikki longur nøkt- andi, og skipanin átti at ver- ið skift út við ein so- nevndan sjálvstýrissáttmála millum Føroyar og Dan- mark. Høgni Hoydal, ið meir enn nakar annar hevur gingið undan í fullveldis- málinum, heldur, at skrivið hjá Javnaðarflokkinum er eitt stórt framstig, tí higartil hevur verið torført at funn- ið eina semju við Javnaðar- flokkin um sjálvstýris- málið, men møguliga eru glottar fyri framman. Sama ætlan Høgni Hoydal heldur kort- ini ikki, at ætlanin hjá Javn- aðarflokkinum kann fremjast í verki. – Ætlanin hjá Javnaðar- flokkinum er ikki annað enn uppskotið, vit sam- ráddust við danir um í 2000. Vit tosaðu eisini um ein frælsan felagsskap við tveimum javnbjóðis pørt- um, men tað eydnaðist ikki at finna nakra semju við donsku myndugleikarnar, og tí haldi eg, at tað vildi verið órealistiskt, at danir høvdu góðtikið somu ætlan í dag, sigur Høgni Hoydal Høgni Hoydal, sum í løtuni er staddur í Íslandi, har hann luttekur á einari KT-ráðstevnu, sigur, at tað er ein sannroynd, at ætlanin frá 2000 ikki bar á mál, og tí var neyðugt, at samgong- an vendi tilgongdin í sjálv- stýrismálinum. Hann vísir á, at danir ikki eru áhugaðir í, at føroyingar fáa fullveldið, og tískil valdi samgongan at leggja seg eftir at fáa praktisku forð- ingarnar av vegnum. Her sipar formaðurin í Tjóðveld- isflokkinum til, at blokk- stuðulin er minkaður við einum triðingi í ár og at samgongan arbeiðir í løtuni við at tøma Heimastýrislóg- ina, sum hann málberð seg. Ansa okkum Høgni Hoydal hevur javnan víst á, at tað er ómetaliga týdningarmikið, at føroy- ingar ikki binda seg til nakran sáttmála við danir, har tað endaliga verður staðfest, at vit ikki hava evsta vald í Føroyum, tí tað kann hava ræðandi avleið- ingar við sær. Ætlanin hjá Javnaðarflokkinum fevnir um, at Danmark og Føroyar gera ein sjálvsstýrissátt- mála, ið skal fráboðast í ST. – Vit mugu fyri alt ikki binda okkum til ein sátt- mála, har ivi kann vera sáddur um, hvør hevur evsta vald í Føroyum, tí so verður enn torførari at røkka á mál í sjálvstýris- málum. Vit hava eisini ásannað, at ST er ikki til at spæla við (Norðuratlants- bólkurin verið í New York herfyri, blðm), greiðir løg- málaráðharrin frá. Breiða semjan Spurdur, um møguleikin fyri breiðu semjuni um sjálvstýrismálið er betraður, nú Javnaðarflokkurin hevur flutt seg í málinum, svarar Høgni, at samgongan sjálv- sagt er áhugað í at fáa so breiða semju sum gjørligt um sjálvsstýrismálið. – Vit høvdu fleiri fundir við Javnaðarflokkin í 2000 um ein semju, áðrenn vit fóru til samráðingar við danir, men tað gekk ikki. Núverandi arbeiðið í grundlógarnevndini er ein goður møguleiki fyri at finna eina semju millum samgonguna og andstøðuna um tað ríkisrættarliga, og tað vóna vit sjálvsagt hend- ir, sigur Høgni Hoydal at enda. Høgni Hoydal fegnast um, at Javnaðarflokkurin hevur sett sær nýggj mið á sjálvstýris- leið. Hann heldur, at ætlanin hjá Javnaðarflokkinum við einum sjálvstýrissáttmála millum Danmark og Føroyar líkist nógv uppskotinum, sum samgongan samráddist við danir um í 2000. Mynd: Savnsmynd Mánadagin kom fløgan við sangunum frá Nósabarna- prixnum 2003 út á fløgu. Tað eru finalistarnir frá kappingini, sum framføra sínar sangir á fløguni Tey sum syngja á fløguni eru: Durita Mohr Jacobsen, Rebekka Rafael Petersen, Manja Johansen, Terji Høj- gaard, Ansa Højgaard, Dur- ita Djurhuus, Jóna Poulsen, Soffía Lind Rasmussen, Súsanna Samró, og Konni Kass Jacobsen, sum gjørd- ist vinnari av kappingini við lagnum »Syngja sama lag«. Eisini er eitt nýtt »Nósa- lag«, sum James Olsen syngur, og hetta lag hevur ivaleyst møguleika at verða nógv spælt í næstum. Fløgan og tiltakið er stuðlað av Føroya Banka, og fløgan fæst til keyps um alt landið. TÍÐINDASKRIV Fríggjakvøldið 24. okto- ber kl. 19:30 skipa Sam- bandsflokkurin og Vinnu- húsið fyri almennum fundi í Útvarpshøllini um ES. Fríggjakvøldið 24. oktober kl. 19:30 skipa Sambandsflokkurin og Vinnuhúsið fyri almenn- um fundi í Útvarpshøllini um ES. Á fundinum fer Evr- opapolitiski stjórin hjá Dansk Industri, Lykke Friis, at halda ein fyrilest- ur um ES við heitinum "Stormester eller skakmat - EU’s forfatningstraktat". Lykke Friis er 33 ára gomul, og hevur holla vitan um ES. Hon er út- búgvin cand.scient.pol. í 1993 og varð ph.d. í 1997. Hon hevur skrivað nógvar bøkur og greinar um ES, og hevur m.a. arbeitt í danska Vinnumálaráðn- um og sum granskingar- stjóri í danska Uttanríkis- politiska stovninum. Á fundinum verður møguleiki at seta henni spurningar um ES. Almennur fyrilestur um ES Barnaprixið á fløgu C M Y K 9 8