fríggjadagur 24. oktober 2003síða 4

6 Nr. 202 - 24. oktober 2003 Nr. 202 - 24. oktober 2003 7 – Eg trúgvi – finna tit olju – at hon fer at vera sera góð fyri bú- skapin. Har verða fleiri fyrimunir enn vansar. Men tit mugu raðfesta fiskvinnuna høgt. Hon er varandi, duga tit at stýra fiski- skapinum. Oljan er ikki ævig. Sera um- ráðandi er at fáa olju- fólk og fólkið í fiski- vinnuni at semjast, áðrenn ein oljuút- bygging fer fram heldur mest múgv- andi vinnulívsmaður- in í Skotlandi, David Craig SKOTI VITJAR Jan Müller Hann verður vanliga mettur at vera ríkasti og mest múgvandi vinnulívsmað- urin í Skotlandi. Hann er Føroyavinur um ein háls, og tá hann sigur hetta, letur hann móttakaran vera viss- an í, at hetta eru ikki bara tóm orð. Maðurin er David B. Craig og eigur risastóru fiskivinnu- og oljuvinnu- fyritøkuna Craig Group. Hann er eingin unglingi longur, hóast rødd og ands- evni eru at líkna við tí hjá einum ungum manni. Da- vid Craig er 87 ára gamal og var ein av teimum hálvt- hundrað skotunum, sum var við skotsku sendi- nevndini, ið vitjaði í Før- oyum herfyri. Hóast høga aldurin er David Craig framvegis sera virkin og er hann nevndar- formaður í Craig Group, sum hevur høvuðsskriv- stovu í Aberdeen. Felagið eigur í dag 20 skip, sum virka í oljuvinnuni og 9 fiskifør. 1500 fólk arbeiða í fyritøkuni, sum er kend langt út um Skotland. Nú útlit eru fyri, at oljan kanska eisini kemur til Før- oya – og skotsk vika varð hildin í Havn – helt hann tað vera rætt at leggja leið- ina framvið. - Nú vit skotar hava so drúgvar royndir í oljuvinnuni fyri ikki at tosa um fiskin hugsaði eg, at vit kundu geva føroyingum nakað av okkara royndum og vitan á økinum. Kennskapurin til Føroy- ar gongur langt aftur í tíð- ina. David var vanur við at fiska um okkara leiðir, tað var áðrenn teir fóru uppí felagsmarknaðin. Sjálvur minnist David væl tíðina, tá hann fyri meira enn 40 árum síðani var við skotsk- um fiskiskipi undir Føroy- um.. Tað var sera sera góður fiskur, sum fekst undan Føroyum tá. Hann minnist eisini væl tær mongu ferð- irnar teir løgdu inn í Vest- manna á veg til Íslands. – Okkum dámdu so væl fólk- ið her, og eg havi framvegis sera stóran tokka til Før- oyar. Eg ivist ikki í, at tit eiga eina framtíð á hesum klettum, og eg vóni tit fara at finna olju her eisini. Hon kann koma at hava stóran týdning fyri búskapin. Slík vinna kann eisini koma at ávirka mentanina her og skapa trupulleikar, men eg haldi hon fer at hava fleiri góðar avleiðingar við sær enn ringar. David Craig vitjaði fyrstu ferð í Føroyum í 1936, tá hann var við skotskum fiskiskipi. . Teir vóru tá í Klaksvík. Hann vitjaði ikki aftur her fyrr enn fyri fýra árum síðani. Og síðani aftur í ár. Og nógv er broytt heldur hann. – Tit hava fingið eitt nútímans samfelag. Her eru sera góðir vegir og bygn- ingarnir eru sera vakrir. Litirnir á húsunum ger tað eisini so litrík at koma higar. Maturin er framúr góður. Og soleiðis kundi verið hildið fram við posi- tivu lovorðunum. Hesin múgvandi skotin dámar eisini sera væl ment- anina í Føroyum, sum hann heldur vit eiga at gera alt fyri at varðveita. -Eg vóni tit finna olju, og at hon verður góð fyri búskapin. Tit fara at fáa útlendingar henda vegin við aðrari mentan, siðum og meining- um. Tað fer at vera ein av- bjóðing, sum tit megna og sum eisini kann vera góð. David Craig er sann- førdur um, at tað ber til at hava eina oljuvinnu og eina fiskivinnu lið um lið. – Eg havi drúgvar roynir sum bæði fiskimaður og olju- maður, og tá oljan gjørdist veruleiki í Norðsjónum fyri umleið 30 árum síðani minnist eg væl, at eg sam- ráddist fyri at verja áhuga- málini hjá fiskimonnum. Og hetta er so eisini nakað, sum tit í Føroyum eiga at hugsa nógv um, tá og um oljan kemur. Mugu semjast David Craig vísir á, at tá oljan kemur mugu føroy- ingar hava í huganum, at -Tit megna sjálvi best at hava tamar- hald á og stýra tykk- ara egnu fiskivinnu - og sjálvi at hava eftirlit við fiska- stovnunum og varð- veita teir. Tí hava tit einki at gera í ES sigur David Craig, sum heldur ES lima- skap hava gjørt skotsku fiskivinn- uni lítið gott SKOTI VITJAR Jan Müller David Craig ynskir ikki at leggja seg út í politisk viðurskifti í Føroyum, men eitt vil hann fegin sleppa at siga, og tað kemur bæði frá hjartan- um og frá egnum roynd- um í vinnulívinum: limið tykkum for Guds skyld ikki inn í ES. – Vit í Skot- landi eru vorðin sannførd um, at limaskapur í ES als ikki er til nakran fyri- mun fyri okkum, og ser- stakliga ikki fyri fiski- vinnuna. Eg vóni og haldi, at føroyingar megna at hava tamarhald á og stýra tykkara egnu fiskivinnu, og sjálvi hava eftirlit við fiskastovn- unum. Tit hava tykkara egnu skipanir við fiski- døgum oa., sum gera, at tit klára at varðveita stovnarnar. Hann vísir á, at tey í Skotlandi hava sum partur av ES við einum felags fiskivinnupolitikki stórar trupulleikar. Felags fiskivinnupolitikkurin virkar ikki eftir ætlan, m.a. tí grundarlagið undir honum tvs. sarmráðingar um felags fiskivinnu- politikkin hava ikki verið nøktandi fyri allar partar. Politikar-arnir áttu at havt tosað meira við fiski- menninar sjálvar, áðrenn teir tóku stórar avgerðir yvir høvdið á teimum. Menn sita í Bruxelles og leggja til rættis og stýra fiskivinnuni eitt nú her í Skotlandi, her tað finst ein heilt onnur mentan enn tann, ið ræður í stór- býnum á meginlandin- um. David Craig dylur tó ikki fyri, at hann sjálvur atkvøddi fyri ES lima- skapi á sinni, og tað var av teirri einføldu orsøk, at hann var við í seinna kríggi og tí helt hann tað vera náttúrligt og rætt at ganga inn fyri fyri sam- eining og samstarvi, sum varð lagt upp til við ES. Hann helt tað vera rætt fyri okkara børn og kom- andi ættarlið at standa saman í einum slíkum fe- lagsskapi. Hann við- gongur, at tað hevur so eisini givið nógvar ágóð- ar at vera partur av ES. Men tá hann eygleiðir gongdina í fiskivinnuni er hann alt annað enn fegin um ES-limaskapin. Og tá Føroyar eru eitt f iskivinnusamfelag burturav eru ráð hansara til føroyingar greið, og hann endurtekur: haldið tykkum uttan fyri ES. Útboð og eftir- spurningur Nú forboð í stóran mun verður sett fyri at veiða tosk í Norðsjónum, sær David møguleika fyri, at eftirspurningur eftir før- oyskum fiski fer at vaksa og prísurin við? - Tá alt kemur til alt er tað ein spurningur um út- boð og eftirspurning. Tað stýrir øllum fiskivinnu- plássum. Sum nú er kem- ur nógvur fiskur uppá land í Skotlandi, hann kemur úr Føroyum, Ís- landi og Noregi, og tað er so eisini ein spurningur, nær marknaðurin er mett- aður. Fær tú ov nógvan fisk, so hevur tú ein trupulleika. Men sera góður fiskur fer altíð at fáa góðan prís leggur David Craig aftrat og sipar til, at soleingi føroy- ingar kunnu lata fyrsta floks fisk, so fer prísurin eisini at vera hareftir. hon skal takast upp úr havbotninum, haðani fiski- menn í dag fara eftir fiskin- um. Tað er sera týdningar- mikið at skilja tað. Finna føroyingar olju kann hon jú vera á somu økjum, har fiskimenn arbeiða, og tí er umráðandi at hava fiski- vinnuna í huganum, tá tað eitt nú verða lagdar rør- leiðingar á havbotnin Tá er umráðandi, at fiskimenn og oljumenn tosa um tingini og semjast. Gera teir ikki tað, so kann samfelagið koma út í stórar trupulleik- ar, sum eisini kunnu skaða búskapin. Hóast hesar vandar, so heldur kendi skotski vinnulívsmaðurin, at føroyingar eiga at fegn- ast um at kunna hava báðar hesar vinnur. - Men tit mugu minnast til, at tykkara høvuðsvinna er fiskur. Og tá oljan kem- ur, so vita tit, at hon varir ikki ævigt. Men tað ger fiskurin, um man ber seg rætt at. David Craig heldur fram- tíðina á Atlantsmótinum vera sera spennandi. Hann ásannar, at tað er ikki hent so nógv seinastu árini. Sjálvur metir hann, at tað fer at vera ein stór avbjóð- ing at bora gjøgnum basalt- ið. Tað verður bæði torført og kostnaðarmikið. Hann ivast eisini í, nær tað tøkniliga fer at eydnast at síggja niður gjøgnum basaltið við seismikki. So tað verður ikki so lítið av eini "gambling" at finna rætta staðið at seta borin í inni á stóru basaltfløtunum á føroyska landgrunninum. Og verður olja funnin, er spurningurin, hvaðani hon skal fara í fyrstu atløgu. David Craig heldur fyri, at verður gass funnið um hes- ar leiðir, hvat hann heldur er møguligt, so verður neyðugt við gassleiðingum. Um tær so skulu til Føroya og ella Hetlands veit hann ikki enn. Hann minnir bara á, at vit alla tíðina mugu hava fyrilit fyri fiskivinn- uni, tá vit útbyggja eina oljuvinnu eitt nú við rør- leiðingum á havbotninum. David heldur annars ikki, at føroyingar skulu bera ótta fyri, at stór olju- feløg koma henda vegin verður nógv olja funnin einferð. Hann heldur tvørt- urímóti, at tá føroyingar koma í hóslag við fremm- andu oljufólkini, kann tað nettupp hava við sær posi- tivar avbjóðingar. – Eg tosi frá egnum royndum og hava vit eitt sera gott sam- starv við oljufeløgini, sum arbeiða út frá Aberdeen. Hóast oljan kanska fer at fáa stóran týdning fyri Før- oyar í framtíðini, so minnir hann okkum tó alla tíðina á at vera góðar við fiskivinn- una og hjúkla um hana. Og tað stavara so eisini frá egnu kenslum og royndum sínum á sjónum. – Eg var fiskimaður stóran part av lívi mínum. Eg var eisini í herflotanum í fimm ár und- ir krígnum. Eg elski sjógv- in og var eg ungur í dag fór eg aftur til sjós. Og so dámar mær eisini sera væl fisk sigur hesin dámligi og fryntligi skotin í samrøðu við Sosialin. Mest múgvandi vinnulívsmaðurin í Skotlandi: Føroyar eiga ikki at fara upp í ES David Craig, ein hin mest royndi vinnulívsmaðurin í Skotlandi hevur júst verið á vitjan í føroyum. Hann mælir føroyingum frá at fara upp í ES. Her er David Craig saman við borgarstjóranum í Havn, Jan Christiansen Mynd Jan Müller Pláss fyri bæði fiski og olju Mánadagar byrjar ein sirkusferð í Føroyum. Tað er danska Cirkuuz Baldoni, sum verð- ur í Føroyum næstu tíðina. Tey fara at bjóða undir- hald fyri alla familjuna kring landið SIRKUS Tíðindaskriv Hetta er fyrstu ferð, at Cirkuuz Baldoni vitjar í Føroyum. – Vit gleða okkum nógv til at vísa føroying- um okkara sirkus, som hevur fingið gott skoðs- mál frá fólki í Danmark, sigur Thessa Daniella, sum er pressufólk hjá Baldoni. Ferðin til Føroya er komin í lag í samstarvi við ítróttarfeløg kring landið, og feløgini fáa part av inntøkunum fyri atgongumerkjasøluna Cirkuuz Baldoni fer at bjóða alt tað, sum fólk kenna frá sirkus. Borð- iskar fara á flog, klovnar fara at undirhalda, og eldur verður eisini part- ur av showinum. Framførslan var í tveir tímar hvørja ferð. Baldoni leggur fyri á Tvøroyri mánadagin 27. oktober, týsdagin eru tey í Vági, hósdagin í Mið- vági, fríggjadagin og leygardagin í Havn, sunnudagin í Klaksvík, mánadagin á Kambs- dali, týsdagin í Runavík og mikudagin 5. no- vember á Sandi. Atgongumerki verða seld í forsølu og ein tíma áðrenn sýningarnar. Sirkus á ferð í Føroyum David Craig, ein hin mest múgvandi vinnulívsmaðurin í Skotlandi: -Síggið nakað positivt í eini komandi oljuvinnu men raðfesti fiski- vinnuna høgt og syrgið fyri, at hesar báðar vinnu koma at liva lið um lið Mynd Jan Müller Leygarkvøldið verður dansur við vágabólkum, sum vóru í velmaktini í 60’unum. Hesuferð verða bólkarnir Teen- agers úr Sandavági, The Faroe Star úr Miðvági og The No Beats úr Sør- vági Hetta er fimtu ferð, at tiltakið verður fyriskip- að í Vágum, og hevur til- takið verið stak væl vitja hvørju ferð. Serliga hugaligt var seinast tá hópur av avoyggjafólkið vitjaði tiltakið. Sum nakað serstakt hava fyrireikararnir hesuferð valt at prýða húsið við lýsingum frá virkjum og handlum í oynni. Nógv er gjørt burturúr og summar av lýsingunum verða heilt vist ikki gloymdar í bræði. Eisini eru ein- stakar gamlar myndir úr Sørvági, ivaleyst evni til prát ímillum dansirnar. SÍ-stuðlar skipa fyri tiltakinum leygarkvøld- ið. 60-ara dansur í Sørvági C M Y K 7 6