leygardagur 25. oktober 2003síða 4

6 Nr. 203 - 25. oktober 2003 Nr. 203 - 25. oktober 2003 7 Ein álvarsligur boðskapur til Føroya Fólk Fíggjarætlan 2004: Klaksvíkar kommuna lækkar skattin –Næsta ár verður ikki nóg mikið av pengum til tey veiku og sjúku, siga siga Kristian Magnussen og Andr- eas Petersen, sum hava gjøgnumgingið ein part av fíggjarlóg- ini fyri næsta ár FÍGGJARLÓGIN 2004 Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Hetta er ein álvarsligur boðskapur til Føroya Fólk Tað halda teir báðir løg- tingsmenninir, Kristian Magnussen og Andreas Pet- ersen úr javnaðarflokkinum um fíggjarlógina, sum sam- gongan ætlar at seta í gildið fyri komandi ár. Teir eru báðir limir í trivn- aðarnevndini hjá løgtingin- um og nú fíggjarlógin er til viðgerðar í fíggjarnevndini, hava teir báðir gjørt sínar viðmerkingar til trivnað- arpartin í uppskotinum. Og har hava teir báðir nógv at finnast at, tí teir siga, at verður fíggjarlógin, sum samgongan ætlar, verður grundleggjandi tørvur hjá sjúkum og veik- um ikki at nøktaður komandi ár, Mangla hundraðtals milliónir Í fyrsta lagi meta teir báðir, at játtanin til tey trý sjúkra- húsini ikki kemur at halda út frá teimum tølum, teir hava fingið upplýst um nýtsluna í ár. Teir harmast eisini um, at bara seks milliónir krónur verða settar av til at um- væla tann partin av Lands- sjúkrahúsinum, ið flutt verður frá, tá ið nýggi bygningurin verður tikin í nýtslu. Samstundis er als onki sett av til aðrar um- vælingar á Landssjúkra- húsinum. – Vit meta at tað er bein- leiðis óforsvarligt, at um- vælingar og viðlíkahalds- arbeiði á Landssjúkrahús- inum ikki fær størri játtan tá hugsað verður um hvørj- um standi ein stórur partur av bygningunum eru í, siga teir báðir løgtingsmenninir úr javnaðarflokkinum. Teir siga, at ein skikkað meting sigur, at tað skulu nýtast einar 300 milliónir krónur til umbyggingar, viðlíkahald og fyri at lúka brunateknisk krøv. Í øðrum lagi átala Kristi- an Magnussen og Andreas Petersen harðliga, at eftir teirra tykki verður ov lítið sett av til serviðgerð uttan- lands. – Har er ætlanin at seta 67 milliónir av næsta ár. Men í fjør blivu brúktar 82 milliónir og metingar í ár vísa, at eisini 82 milliónir fara at verða brúktar í ár. Samstundis verður sagt, at ætlanin er at seta 500.000 krónur av til starvsfólk, sum burturav skal arbeiða við hesum øki. – Vit halda at tað er ein álvarsligur boðskapur at senda til føroya fólki um- vegis fíggjarlógina, og ser- liga teimum, sum hava tørv á serviðgerð uttanlands at tað ikki verður játtað tað til hesa sjúkraviðgerð, sum er neyðugt. Kristian Magnussen og Andreas Petersen átala somuleiðis, at landsstýris- maðurin eisini undirmetir játtanina til sjúkrakassar komandi ár. – Játtanin til sjúkrakass- arnar var 26,8 milliónir í 2003 og í ár er nýtslan mett at verða 32 milliónir. Men á fíggjarlógini fyri 2004 eru 26,8 milliónir settat av. Samstundis siga teir, at ongin fráboðan er í fíggj- arlógaruppskotinum um nakrar broytingar ella tiltøk sum gera at játtanin heldur. Ivasamar framskrivingar Løgtingsmenninir Kristian Magnussen og Andreas Pet- ersen halda eisini, at játt- anin til almannaverkið er merkt av ivasomum fram- skrivingum uttan raðfest- ingar og uttan víðskygni. – Tað ørkymlar og órógv- ar undirritaðu at játtanin til heimarøktina ikki røkkur til at veita grundleggjandi heimarøkt og tað sær út sum, at næsta ár verður støðið tað sama sum í ár, har partur av heimarøktar- veitingunum er avtikin í ávísum økjum, og fyrstu ferð síðani skipanin var stovnsett, er nú bíðitíð til at fáa heimarøkt. – Vit átala at umstøð- urnar hjá sinnisveikum sum hava verið út av lagi vána- ligar seinastu árini ikki fáa tað neyðugu raðfestingina í fíggjarlógaruppskotinum fyri komandi ár. – Ætlan landsstýrisins at selja íbúðarblokkarnar á Landssjúkrahúsinum ger støðuna hjá teimum sinnis- veiku uppaftur verri, tí búfólkið á pensionatinum hervið verða húsvill, siga teir báðir. Somuleiðis átala teir, at landsstýrismaðurin lands- stýrismaðurin tveitir meir og meir yvir á kommurnur- nar. fyri at fáa endarnar at røkka saman, sum teir mál- bera seg. – Nú er ætlanin at barna- verndarøkið í óðum verk- um frá 1. januar verður tveitt á kommunurnar. – Økið tykist ikki at vera nóg væl fyrireikað og skot- bráðið stutt, og tað er ógvu- liga ivasamt um hetta økið skal umsitast hjá kommun- unum, siga Kristian Magn- ussen og Andreas Petersen Teir átala eisini, at stuðulin til uppihaldspening verður avtikin, tí avleiðingin verð- ur at fíggjarligu korini, bæði hjá gjaldara og mót- takara, fara at versna. Teir báðir limirnir í trivn- aðarnevndini duga heldur ikki at síggja nakrar batar fyri fólka- og fyritíðar- pensionistar. Teir síggja heldur ikki, at ætlanin er at geva fólki endurgjald fyri tað økta avgjaldstrýstið, sum landsstýrið í størri og størri mun áleggur landsins borgarum. Teir vísa á, at skattalættin ikki fer at koma teimum fólkapensionistum sum bert hava fólkapensiónina at liva av, tilgóðar. Í 2004 kunnu klaks- víkingar síggja fram til ein skattalætta upp á 0,5 %. Aftaná sátt- málabundnu íløgur- nar er skúlin við Ósánna ovast á rað- festingarlistanum yv- ir íløgur í komandi ári FÍGGJARÆTLAN Solby A. Eliasen solby@sosialurin.fo Klaksvík: Skatturin lækkar við einum hálvum prosenti komandi ár, raksturin er vorðin mun- andi dýrari, men av tí at kommunan er komin niður um eina álíkning í skuld, hevur býráðið gjørt av, at tað nú skal koma borgar- anum tilgóðar við einum skattalætta. Fíggjarætlanin hjá Klaksvíkar kommunu javnvigar við 110 millión- um. Sitandi meiriluti gjørdi eina avtalu, tá hann kom til, at tá fíggjarkarmurin hjá kommununi loyvdi tí, skuldi skatturin lækkast. Kommunan hevur í fleiri ár nú rindað meiri enn neyðugt niður av skuldini, og er skuldin hjá kommuni nú komin niður um eina álíkning. Bruttoskuldin er í dag 80 milliónir krónur. Skattalættin fer at kosta kommununi millum 2,5 og 3 milliónir krónur. Rakstur dýrkar Íløgurkarmurin hjá Klaks- víkar kommunu í 2004 er áljóðandi 20 milliónir krónur. Meira enn helm- ingurin av hesum pengun- um fara til sáttmálabundnar íløgur. Læknamiðstøðina og ídnaðarhavnina í Ánun- um. Eftir hetta kemur so posturin Framtíðar skúla- bygging, har fyrst og fremst ein víðkan av skúlanum við Ósánna er upp á tal. – Hetta kemur at merkja munandi fleiri stovur í skúlanum, og er hetta nak- að, sum er hart tiltrongt og hevur ligið á láni longi, sigur Steinbjørn Jacobsen, borgarstjóri. Kostanðurin av rakstrin- um í kommununi er øktur við 14 %. Tað er fleiri or- søkir til tað, sigur borgar- stjórin. Eitt nú er innanduraar- beiði á skúlanum við Ziska- trøð ein orsøk. Og so er raksturin av sambýlinum á Heygnum, forsorgin fyri væntandi barnaansing, sum varð løgd yvir á kommun- urnar fyrr í ár og samsýn- ingar og fundarpengar hjá barnaverndarnevndini eisini orsøkir til økingina av rakstrinum. Mentanarhús Klaksvíkar kommuna hevur eina ætlan um eitt mentanarhús liggjandi á borðinum. Til komandi ár hevur kommunan sett 400.000 krónur av til eitt tílíkt hús. Somuleiðis eru 300.000 krónur setta av til eina møguliga nýggja ítróttarhøll. Somuleiðis fara fólk í Árnafirði at kunna vænta sær eitt vatnverk. Á fíggjar- ætlanini er ein millión sett av til vatnverk í Árnafirði. Fíggjarætlanin hjá Klaks- víkar kommunu kemur fyri aftur á Býráðsfundi tann 18. november, og tá verður hon endaliga samtykt, sigur borgarstjórin í Klaksvík, Steinbjørn Jacobsen. Í nógvum førum hevur samgongan undirmett útreiðslurnar og tað er ein álvarsligur boðskapur til føroya Fólk, siga teir báðir Kristian Magnussen og Andreas Petersen, nú teir hava gjøgnumgingið ein part av fíggjarlógini Undir landsumfat- andi steymsliti miku- náttina sviku neyð- motorarnir á Klaks- víkar sjúkrahúsi, so tað lá myrkt og lamið í útvið ein tíma. Eing- in skaði hendi tíbetur, tí alt virksemi lá í fasta svøvni, men var tað um dagin, kundi illa viljað við. Um- sjónarmaðurin visti als ikki um tilburðin STREYMSLIT Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo – Hevði tað hent um dagin, so var tað ein katastrofa. Men tíbetur var tað um náttina, og tí spældi alt væl av, sigur Heri Ellingsgaard, umsjónarmaður á Klaks- víkar sjúkrahúsi. Mikunáttina í síðstu viku hendi tað á Klaksvíkar sjúkrahúsi, sum ikki má henda. Tá streymurin fór, tók neyðmotorurin ikki við, og tí lá sjúkrahúsi uttan streym í ein tíma. Streymurin fór um alt landið, tí tekniskt brek var á einum verki, sigur Petur Gaardbo frá SEV. Streym- urin fór eftir klokkan hálv- gum tvey náttina til miku- dagin. Flestu staðni var streymurin burtur í hálvan tíma. Men í Norðoyggjum kom streymurin ikki aftur, fyrr enn ein tíma seinna. Aðru ferð í 19 ár Av SEV siga tey, at eingin ólukka hendi av streymslit- inum, og kærurnar hava ikki verið meira enn van- ligt, tá slíkt hendir. Men í Klaksvík kundi verið galin endi, um skaðin hendi um dagin, og til dømis ein skurðviðgerð var í gongd. – Í 19 ár er hetta bara aðru ferð, at neyðmotururin ikki tekur við, tá streymur- in fer. Talan er um eitt tekniskt brek, tí eitt rele varð farið. Vit hava annars eitt test-programm, sum vit koyra eina ferð um vikuna, har vit eftirkanna neyð- motorin. Tað gjørdu vit eisini vikuna frammanund- an, men tað vísti onki galið. Hetta er slíkt, sum kann henda, sigur Heri Ellings- gaard. Tíbetur hendi óhappið um náttina, tá einki virk- semi er á sjúkrahúsinum. Fólk svóvu og hava nóg illa varnast, at streymurin fór. Men var tað um dagin, og virksemið í hæddini, so torir umsjónarmaðurin nóg illa at hugsa tankan lidnan. – Tað kundi verið kata- strofalt. Um vit opereraðu, so gekk alt tað elektroniska fyri. Bæði borimaskinur, narkosutól og onnur al- neyðug tól, og tú kanst sjálvur ímynda tær, hvat so kundi hent, sigur Heri Ell- ingsgaard. Visti einki Sjálvur visti umsjónarmað- urin als ikki um tilburðin, fyrr enn Sosialurin ringdi og spurdi hann. Tað er hann eitt sindur vónsvikin av. – Tað er ikki rætt, at eg hoyri um eina so álvarsliga hending gjøgnum tykkum. Eg skuldi sjálvandi havt fingið tað at vita frá mínum fólki, men tey hava ikki mett tað havt stórvegis týdning, tí alt spældi væl av, sigur Heri Ellingsgaard. Neyðmotorarnir á Klaksvíkar sjúkrahúsi eru frá 1984. Vanliga slær motorurin til einans 10 sekund eftir, at streymurin fer. Tað hendi herfyri, og tá vóru eingir trupulleikar. Spurdur, hvussu mann kann tryggja sær, at tað als ikki kiksar, sigur umsjón- armaðurin, at so skulu tveir neyðmotorar til, men tað er í so ógvusligt, heldur hann. Strangari reglur Motorarnir klára vanligt trýst, men er nógv virksemi á sjúkrahúsinum, har bæði vaskað verður og køkurin koyrir fyri fullari megi, so er neyðugt at steðga onkr- um virksemi, so sjálvar sjúkrafunktiónirnar virka til fulnar. Umsjónarmaðurin við- gongur, at hann gjørdist eitt sindur kløkkur, tá vit for- taldu honum um óhappið, men nú ræður um at forða fyri, at tað kann henda aftur. – Vit mugu bara stramma mannagongdirnar eitt sind- ur meira og vera meiri eftir- ansin, tá vit hvønn fríggja- dag kann neyðmotorarnir, sigur Heri Ellingsgaard. Formaður Tjóð- veldisfloksins fekk viðhald í sínari kæru um, at javn- aðarkvinnan Katrin Dahl Jakobsen nýtti útspillandi málburð undir fíggjarlógar- viðgerðini MÁLBURÐUR Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo Katrin Dahl Jakobsen átti beinanvegin at fingið átalu fyri ta óbeinleiðis samanbering, hon gjørdi í røðu sínari. Tað er greiða niður- støðan hjá formansskap- inum hjá løgtinginum, ið hevur viðgjørt eina kæru frá Høgna Hoydal, for- manni Tjóðveldisflok- sins. Høgni Hoydal kærdi Katrina Dahl Ja- kobsen fyri undir fíggjar- lógarviðgerðini at brúka meginpartin av sínari røðu til persónliga út- spilling av sær. »Hon helt á røðarapallinum eina mynd upp av undirritaða og legði meg undir pro- paganda og ósannleikar, ið kunnu samanberast við politikarar í Týsk- landi undir nazistunum,« skrivaði Høgni Hoydal íkæruni. Ítøkiliga segði Katrin Dahl Jakobsen soleiðis um Høgna Hoydal og hansara flokk: »Eg troysti mær ikki at nevna navnið á tí persóninum, men nakað av hesum snildunum hava okkara konservativu national- istar eisini brúkt,« segði hon við greiðari tilsipan til sjálvan Hitler. Ta framferðina hjá Katrin Dahl Jakobsen hevur formansskapurin nú átalað. Edmund Joen- sen, løgtingsformaður, sigur, at sambært stýris- skipanarlógini kann eingin løgtingsmaður utt- an samtykki tingsins verða kravdur til svars uttantings fyri tað, hann hevur sagt á tingi. – Hendan áseting leggur ta ábyrgd á tann einstaka tingmannin og formannin, at orðalagið er á einum slíkum støði, at helst ikki verður kom- ið í ta støðu, at atkvøðast skal um at taka óárinið frá tingmenni, sigur Ed- mund Joensen og átalar Katrina Dahl Jakobsen. Høgni Hoydal er væl nøgdur við hendan partin av niðurstøðuni hjá for- mansskapinum. Hann sigur, at hann tekur ikki slíkt persónligt, tí hann er so vanur við útspilling. – Um eg skuldi tikið mær tykni av øllum, ið er sagt og skrivað um meg persónliga síðstu árini, so gjørdi eg ikki annað. Men hesaferð fullu orð- ini av tingsins røðara- palli, sum er hægsti pall- urin í landinum. Um slíkt ikki verður átalað, so er tað eitt tekin til fólk um, at hetta er púrasta nor- malt, og tað beinleiðis eggjar øðrum at gera á sama hátt, sigur Høgni Hoydal. Hann fekk kortini ikki viðhald fyri tann partin av kæruni, sum snúði seg um Kristian Magnussen. Javnaðartingmaðurin spurdi eftir sambandin- um millum Tjóðveldis- flokkin og yvirgangsfe- lagsskapirnar IRA og ETA. Formansskapurin sig- ur, at tað eru sera víðir karmar fyri, hvat løg- tingsmenn kunnu spyrja um, og staðfestast kann, at ein fundur, sum sipað varð til í Italia, fór fram. – Formansskapurin heldur tí, at hóast orða- lagið hjá tingmanninum var hvast, so snúði tað seg fyrst og fremst um ein spurning, sum kundi verið svaraður og aftur- vístur. Formansskapurin heldur tí ikki, at for- maðurin bar seg skeivt at við ikki at átala hesum, sigur Edmund Joensen, løgtingsformaður. Ítøkiliga segði Kristian Magnussen soleiðis: »Hvat er sambandið millum ETA og Tjóð- veldisflokkin. Tí tað er eingin loyna, at ETA er ein rein terroristorganisa- tión, sum skýggjar demokrati heldur enn pestin. Tey drepa øll, sum standa í vegin, vinir og fíggindar, alt tað tey sleppa. Eg spyri hvat sambandið er millum tykkum,« segði Kristian Magnussen, sum vildi hava at vita, hvat vit kundu vænta okkum í Føroyum. Høgni Hoydal er vónsvikin av, at hetta ikki er átalað og ætlar sær at svara formansskapinum. – Sigur formansskap- urin, at hatta er rætt, so ber til at spilla fólk niður í sand og øsku við at balla tað inn í ein spurn- ing, og tað haldi eg ikki er rætt. Hatta átti at verið átalað, heldur Høgni Hoydal. Formansskapurin átalar Katrina Dahl Jakobsen Sjúkrahúsið sloknaði Heri Ellingsgaard, umsjónarmaður, visti als ikki av, at hansara sjúkrahús lá uttan streym í ein tíma fyrr í vikuni Mynd: Solby C M Y K 7 6