mikudagur 24. mai 2000síða 6

11 tíðindablaðið sosialurin Nr. 98 - 24. mai 2000 10 tíðindablaðið sosialurin Nr. 98 - 24. mai 2000 ÍtróttaSosialurin kann sjálvandi eisini lesast á alnetinum: www.sosialurin.fo HEINI Í SKORINI Í bólki A var oddaliðið HB og vitjaði botnliðið í bólk- inum, Sumba. Áðrenn dyst- in var líkt til, at hetta fór at vera ein lættur sigur til HB, men tá avtornaði var mun- urin bert eitt mál. Fyri HB skeyt Eyðfríð Christiansen bæði málini, og eftir øllum at døma tykist hon vera ein sera týðandi leikari hjá HB í ár. Málið hjá sumbingum skeyt Rebekka Lisberg, og hóast munurin sum sagt ikki gjørdist serliga stórur, fór HB enn einaferð avstað við øllum stigunum, og hevur nú fult stigatal fyri teir fimm dystirnar, ið tær hava leikt. Úti á Argjum tók AB í- móti VB, og hesin dysturin endaði 8-1 til VB. Stóri málskjúttin í føroyskum kvinnufótbólti, Halltóra Jo- ensen, var stutt sagt ikki til at steðga, og hon skeyt ikki minni enn fimm av teimum átta málunum, sum vág- bingarnir megnaðu at hála í land. Hini trý fekk ein annar sera týðandi leikari hjá VB, Guðrið Mortensen. Málið hjá AB gjørdi Elin Kathrina Haraldsen, og sostatt geva vágbingarnir havnarkvinn- unum harða mótstøðu um fyrsta plássið í bólki A. Dysturin millum GÍ og Skála skuldi upprunaliga spælast í Gøtu, men tá stev- na var, varð dysturin fluttur inn á Skála. Dysturin endaði heldur óvænta við, at Skála vann 2-0. Fyrra málið hjá Skála skeyt Elin Jacobsen, meðan vit tíverri ikki fingu fatur á, hvør skoraði tað seinna. Skála er nú komið upp á triðja pláss í bólki A, og liggja nú væl fyri at kom- a víðari til endaspælið. Seinastu ferð at kvinnu- fótbólturin varð umrøddur í blaðnum varð nevnt, at tað verður ein rein sensatión, um HB, VB og GÍ ikki koma víðari. Men nú er myndin vorðin heilt øðrvísi, og Skála hevur góðan møguleika at koma til „hitt lovaða landið“, har seks tey bestu liðini fara at kappast um føroyameistaraheitið. B36 fekk endurreisn Eftir at B36 í bólki B fekk ein dyggan frammaná í Klaksvík seinasta vikuskift- ið, fingu tær endurreisn hetta vikuskiftið og vunnu ikki minni enn 8-0 á NSÍ. Rakul N. Joensen gjørdi hat-trick, meðan Maibritt Joensen, Súsanna Hansen, Alice Abrahamsen, Arn- bjørg Danielsen og Elsebeth Jónsson allar fingu hvør sítt. Alt bendir á, at KÍ kvinn- urnar vera ringar at syfta í ár. Tær hava spælt sera væl higartil, og tær hava, eins og HB í bólki A, fingið fulla úrtøku burtur úr teimum fýra dystunum tær hava leikt. Í vikuskiftinum vóru tær á Eiði og leiktu móti EB/Streymi, og hesaferð vunnu tær 7-0. Rannvá An- dreassen vísti enn einaferð sína styrki sum áleypari og Stórliðini í fullari ferð Fimta umfar hjá kvinnunum fór aftur um bak í vikuskiftinum. Í bólki A fekk B36 endurreisn eftir stórtapið í Klaksvík, meðan KÍ eisini vann trygt á Eiði. Í bólki B vann HB tepurt í Sumba, meðan VB vann sannførandi á Argjum. Tey stór- u liðini leggja luft millum seg og hini liðini Bólkur A Sumba-HB 1-2 Sumba: Rebekka Lisberg 1. HB: Eyðfríð Christiansen 2. AB-VB 1-8 AB: Elin Kathrina Harald- sen 1. VB: Halltóra Joensen 5, Guðrið Mortensen 3. Skála-GÍ 2-0 Skála: Elin Jacobsen 1, fingu ikki at vita, hvør skeyt seinna. Bólkur B B36-NSÍ 8-0 B36: Rakul N. Joensen 3, Arnbjørg Danielsen 1, Sú- sanna Hansen 1, Alice A- brahamsen 1, Maibritt Jo- ensen 1, Elsebeth Jónsson 1. EB/Streymur-KÍ 0-7 KÍ: Rannvá Andreassen 4, Malena Josephsen 2, Vivi- ann Bjartalíð 1. vunnin tapt mál- dystir v - j - t mál málmunur stig 1 HB 5 5 - 0 - 0 26 2 24 15 2 VB 5 4 - 0 - 1 35 5 30 12 3 Skála 4 2 - 0 - 2 6 25 -19 6 4 GÍ 4 1 - 0 - 3 5 11 -6 3 5 AB 3 1 - 0 - 2 3 19 -16 3 6 Sumba 5 0 - 0 - 5 4 17 -13 0 vunnin tapt mál- dystir v - j - t mál málmunur stig 1 KÍ 4 4 - 0 - 0 30 4 26 12 2 B36 4 3 - 0 - 1 25 10 15 9 3 NSÍ 4 2 - 0 - 2 8 17 -9 6 4 B71 4 1 - 0 - 3 7 15 -8 3 5 EB/Str. 4 0 - 0 - 4 1 25 -24 0 skeyt fýra mál, meðan Ma- lena Josephsen fekk tvey og Vivann Bjartalíð eitt. (Í dystinum millum Skála og Sumba næstseinasta vikuskiftið, sum Skála vann 3-2, eydnaðist okkum ikki at fáa at vita, hvør skeyt málini hjá Skála. Vit kunnu hervið siga, at systrarnar Anna og Poula Olsen gjør- du ávikavist tvey og eitt mál.) Støðan, bólkur B Støðan, bólkur A Halltóra Joensen VB 16 Rakul N. Joensen B36 10 Rannvá Andreasen KÍ 10 Eyðfríð Christiansen HB 9 Malena Josephsen KÍ 8 Annika Godtfred HB 6 Laila Jespersen VB 6 Maria Johnson HB 5 Elin Højsted B71 4 Gurið Mortensen VB 4 Kristbjørg Isaksen GÍ 3 Vivian Thorleifsson HB 3 Mariann Joensen KÍ 3 Irdi Hansen NSÍ 3 Elin K.Mikkelsen AB 2 Arnbjørg Danielsen B36 2 Elsebeth Jónsson B36 2 Laila Enghamar B36 2 Sólrun Olsen B71 2 Elsa Maria Simonsen KÍ 2 Vivian Bjartalíð KÍ 2 Sóleyð Einarsson NSÍ 2 Rannvá Augustinusen VB 2 Sóleyð Holm VB 2 Máltindurin Toppskjúttin í fjør, Rakul N. Joensen, gjørdi trý mál í stór- sigrinum á NSÍ, men kortini øktist munirin upp til Halltóru Joensen úr VB Mynd: Álvur Haraldsen William og Jørgen-Frantz í Norðurlandahúsinum Ráðstevna um William Heinesen og Jørgen-Frantz Jacobsen í Norðurlanda- húsinum 25. - 27. mai. Malan Marnersdóttir og Turið Sigurðardóttir, Fróð- skaparsetri Føroya, hava fakligu fyristílingina um hendur LUTTØKA OG TEKNING Millum 70 og 80 fólk hava teknað seg til ráðstevnuna, sum verður 25. - 27. mai í Norðurlandahúsinum. Ráð- stevnan byrjar hósmorgunin 25. mai klokkan 8.30 við skráseting av luttakarum og útflýggjan av tilfari og kl. 9 byrjar fyrsti fyrilesturin. Tað ber til at tekna seg í Norðurlandahúsinum fram til ráðstevnuna og meðan hon er. Luttøkugjaldið er 400 kr. fyri alla ráðstevn- una, 150 kr. fyri einstakar ráðstevnudagar. Fyrilestrar- nir verða á donskum, norsk- um og enskum. ENDAMÁL Merkishøvundarnir William Heinesen og Jørgen-Frantz Jacobsen vórðu føddir fyri hundrað árum síðan. Fróð- skaparsetur Føroya og Norðurlandahúsið gera vart við hetta tíðarmótið við ráð- stevnu, ið er ætlað til at stimbra granskingina av rit- verkunum hjá høvundunum báðum. Teir aldust upp í tí danskt- mæltu borgaraligu mentan- ini í Havn, skrivaðu skald- skap sín á donskum, vórðu týddir á onnur mál og gjørd- ust navnframir. Annar skriv- aði bøkur av flestum skald- skaparsløgum gjøgnum langa ævi og vann alsamt størri virðing sum skald. Hin var, tá ið hann doyði 37 ára gamal, kendur fyri politisku blaðskriving sína í Føroyum og Danmark og eftir deyðan gjørdi skald- søgan Barbara navn hans- ara heimskent. Ritverkini spegla - bæði gjøgnum yrkisevnini og málsliga hamin - ávís eyð- kenni á søguligu og sam- felagsligu støðuni hjá ung- um tjóðum, sum eru um at mynda sín tjóðskaparliga samleika. Eitt endamál hjá ráðstevnuni er at varpa ljós á hesar tættirnar í ritverku- num við at seta tey í søgu- ligt høpi, tulka og meta tey sum part av føroyskari eins væl og norðurlendskari og almennari nútíðarbókment- asøgu. Harumframt er tað endamálið við ráðstevnunni at eggja til bókmentafrøði- liga gransking av verku- num, teirra list, máli og mentanarliga samteksti, støðu teirra í føroyskari og norðurlendskari bókmenta- søgu og mentan. HØVUÐS- FYRILESTRAR Á ráðstevnuni halda seks innbodnir røðarar høvuðs- fyrilestrar: ein rithøvundur, ein tónleikafrøðingur og fýra bókmentafrøðingar. Hesir fyrilestrarnir fevna um yrkingar Williams Hein- esens, um danska-føroyska sálmasiðvenju, um at skriva tjóðarbókmentir a málinum hjá harratjóðini, um tvífalt, danskt-føroyskt, sjónar- horn, brævaskiftið millum William Heinesen og Jørg- en-Frantz Jacobsen, meting av brøvunum sum teksti og heimild, hugleiðingar hjá einum føroyskum rithøv- undi út fra´lívinum hjá stór- skaldinum William Heine- sen. Teir einstøku høvuðs- røðararnir verða stutt kunn- aðir niðanfyri. Torben Brostrøm pro- fessari, Danmark, er serliga kendur fyri slóðbrótandi skriving sína um lýriska modernismu í Danmark. Eisini hevur hann skrivað yvirlitsverk um danskar og svenskar bókmentir. Tvey greinasøvn hansara eru Ver- sets løvemanke 1960, og Modernismen før og nu 1983. Á ráðstevnuni fer hann at røða um skaldskap í bundnum máli eftir Willi- am Heinesen. Við støði yrkingini “Olympia” (Hym- ne og harmsang) fer hann at hyggja at tí “organicist- iska” myndamynstrinum í yrkingunum hjá William Heinesen, spenninginum millum tær elstu yrkingar- nar og menningina frá Den dunkle Sol og longri fram. Marianne Clausen , cand. mag. Danmark, hevur saman við pápa sínum Karl Clausen savnað inn sálmar og andligar vísur í Føroy- um. Hon greiddi til útgávu Hundredesyv-visebogen við donskum vísum og føroysk- um løgum, 1995. Hon fer at røða um andligan vísu- sang, Kingo-sang og Petter Dass-sang, sum eru partur av tí mentanarliga viðføri- num hjá rithøvundunum. Dømi verða givin úr verku- num hjá William Heinesen og Jørgen-Frantz Jacobsen um at hesin andligi skald- skapurin verður umrøddur og siteraður. Eisini verða givin dømi um slíkan sang, livandi - Petra Iversen syngur - og av bandi. Seamus Deane, profess- ari, Dublin. Er kendur fyri gransking sína av írskum bókmentum. Hevur millum mangt annað skrivað A short History of Irish Lite- rature 1986 og Reading in the Dark, sjálvsævisøguliga skaldsøgu, 1995.Í fyrilestri sínum fæst hann við ymsar spurningar viðvíkjandi írsk- um bókmentum og enska málinum: Hvørja ávirkan hevði Hungursneyðin Harða 1845-50 á lagnuna hjá ensk- um og írskum máli í Ír- landi? Hvussu eiga vit at meta tað tungusnildi, sum orð gongur av írskum høv- undum fyri, eitt nú Swift og Joyce? Hvat er samband- ið millum tungusnildi og øðrumegin afasi, hinumegin skuldarkenslu fyri mist, uppgivið ella burturskúgvað mál? Hví eru írskir høvundar so upptiknir av, at málið ikki er ført fyri at um- boða verðina nøktandi? Er nakað samband millum hetta og tey politisku og fíggjarligu viðurskifitini millum Stóra Bretland og Írland síðani 1690? Er, at enda, nakað samband ella røð av sambondum millum afasi, tungusnild og grimd, serstakliga tað slagið av grimd, sum eyðkennir hjá- landaskipanir? Leyvoy Joensen, Ph.D., USA, nevnir fyrilestur sín “Barbara and the Dano-Far- oese Moment.” Hon bendir á tað tvífalda sjónarhornið: at vera heima og fremm- andur í senn, sum er ímynd av donsku-føroysku lívs- royndunum, ið fáa Jørgen- Frantz Jacobsen og William Heinesen at lýsa Føroyar sum staðin, har miðøld og modernitetur bresta saman uttan íhald, so at av stendst tann gandakenda ógildingin av veruleikagrundregluni. Tað merkisverdasta uppá- haldið hjá Jørgen-Frantz Jacobsen um danskan-før- oyskan samleika er tað mál- ið, sum fyrstu ferð sær dags- ins ljós í Barbaru, danskt gjøgnumvovið av “faroism- um”, skemtiligur arkaiskur og kortini frálíka lætt lisin prosastílur. Eyðvitað hvørv- ur tað danska-føroyska í týðing, og Barbara varð lis- in í týðingum sum spenn- ingsbókmentir, tí hon kom ov tíðliga til at fáa spjaldrið “magisk relalisma,” ið júst verður nýtt um eftir- hjálanda (post-colonial) bókmentir, skrivaðar á mál- um hjálandaveldanna. Oddvør Johansen, rit- høvundur, Tórshavn, nevnir røðu sína “Manden i den magiske cirkel.” Hon tekur støði í lívinum hjá William Heinesen og har nemur hon eisini við sambandið mill- um teir báðar Jørgen- Frantz. Hvør var støðan hjá hjá Williami í føroyska samfelagnum, meðan hann livdi? Tað var ikki “polit- iskt korrekt” at lesa William í Føroyum, tá ið hann var í hæddini sum rithøvundur. Eins og so nógv onnur noyddist hann at rýma úr samfelagnum, gerast deser- tørur. Hanne Flohr Sørensen, Ph. D, Danmark, hevur kannað brævaskiftið millum Jørgen-Frantz Jacobsen og William Heinesen í Det be- gyndte som en leg 1992, og hevur í Fróðskaparriti 1999, skrivað greinina “Mit for- hold til det danske sprog er fatalt bestemt” um bak- grund og avleiðingar av danska málinum í verku- num hjá William Heinesen. Fyrilestur hennara snýr seg júst um brævaskiftið mill- um Jørgen-Frantz Jacobsen og William Heinesen. Hon fæst við spurningin um privatbrøv sum tekstaslag. Hvar standa vit sum lesarar, fremmand og langt aftaná, mótvegis brøvum millum tveir, ið kendu hvønn annan inn at sálini? Tað opinskár- aða og spontana í brøvu- num, sum stundum ger tað torført at lesa brøvini, er samstundis tað sum ger tey so hugtakandi og upplýs- andi. STUTTIR FYRILESTRAR Umframt høvuðsfyrilestrar- nar verða stuttar framløgur, 20 minuttir hvør. Av fram- løgum um ritverkið hjá William Heinesen kunnu nevnast tvær um Den dunkle Sol, annar um evni og kenslu í yrkingasavni- num, hin um formlig viður- skifti. Ein verður um karn- evals-eyðkenni í søgum Williams og ein um “Grýl- ana”; um leiðarorðini í Tår- net ved verdens ende, um frásagnarviðurskifti í Lat- erna Magica. Av framløg- um um Jørgen-Frantz verð- ur ein við heitinum “Bar- bara, en fremmed fugl?” Ein onnur ber saman skald- søguna Barbaru og filmin hjá Nils Malmros. Røtt verður um frá italsku út- gávuni av Barbaru frá 1941 og um ein part av yrkisbók- mentunum hjá Jørgen- Frantz Jacobsen ella Fær- øerne, Natur og Folk, 1936. Lesið um »Úthavsdagar« á: HTTP:// WWW.SLEIPNIR.FO SETUR/TILTOEK OCEANDAGE_SKRA.HTM