týsdagur 14. oktober 2003síða 9

16 Nr. 194 - 14. oktober 2003 Nr. 194 - 14. oktober 2003 17 Bjarni Olsen nedgjort af fiskeriministeren." Her vísir bankamaðurin seg sum ein gløggan lesara, ið leggur dent á at Erasmus Montanus hevði rætt og at Per Degn var hitt stórsta spott og ein sannur idiot. Hann brúkar Montanus við øvugtum forteknið, t.v.s. at hann hevði rætt og tað er skomm at vera sum Per Degn. Hans Pauli Strøm, hevði í Sosialinum 30 juni 1998 eina góða grein um lesandi og um Erasmus Montanus, har hann m.a. segði: "Tað elvdi til eitt øgiligt uppstandilsi tí Rasmus kolldømdi jú alla heims- myndina, alla tilveruhugs- anina hjá bygdafólki sín- um. Men har á fjallinum vildi man ikki vita av slíkum, so tey tóku í herða- toppin á Rasmusi og góvu honum tvinnar kostir í at velja: at standa við síni orð og afturfyri verða noyddur í kongsins her alt sítt unga lív - ella at avnokta sína vitan og afturfyri fáa bæði festarmoy og eitt fittligt starv. Rasmus ivaðist ikki í at velja tann seinna og mjúka kostin. Sína lærdu vitan hevði hann lætt við at kasta av sær, tí hon var ikki annað enn ein pátikin remsa, sum ongin skilti nakað av kortini og sum ongan týdning hevði fyri tilveruna á fjallinum". Eisini Hans Pauli Strøm hevur hugsa seg um og dugir at síggja, at Erasmus Montanus er ein fleirtýddur persónur, ið bæði hevur rætt og at vitanin hjá hon- um møguligani verður brúkt skeivt. Speisemi Mangan hevur speisemi dupultmoralin, vantandi rættvísi og óvitan sum mál. Tá er tað best. Hans Scher- fig er ein meiri modernaður speisamur høvundi, ið m.a. í "Det forsømte forår" fanst at einum alt ov my n d u g l e i k a s t ý r d u m samfelag. Speisemi uttan moral er bert ein framsýn- ing av, hvussu láturligt onk- ur ella okkurt er. Soleiðis brúka fólk í Føroyum Erasmsus Montanus van- liga. Tá sær ein, at speisemi eisini inniheldur eitt tilvildarligt ovurhonds vald, speisemis glottin, (um hesin er óreinur, sannur ella rættvísur) prentar framyvir eitt negativ í hugaheimin hjá lesarinum. Eina ferð eksponerað, kann offrið fyri speisemi ikki longur trína fram uttan mistanka, ella goyma síni arr. Hetta tekstaslag hevur tað við at vinna á rættvísinum og samantvinnar ósømuligt graml, sleig við myndug- leikan hjá øðrum bókment- um. Føroyskir politikarar og skribentar skulu hugsa seg um áðrenn tey blaka skeiv- ar tulkingar av Erasmusi Montanus í gronuna á hvørjum øðrum, tí Mon- tanus kann sum eg havi víst her, brúkast til nærum alt frá einum hálvstuderaðum og veruleikafjarðum ung- linga til ein miskendan profet. Framhald av síðu 15 TÍÐINDASKRIV frá Vága Sambandsfelag Mikukvøldið 15. oktober kl. 19:30, skipar Vága Sambandsfelag fyri almennur fundi í bygda- skúlanum í Miðvági, har formenninir fyri stóru politisku flokkarnar og flogvallastjórin fara at siga sína hugsan um út- bygging av flogvøllinum í Vágum. Nógv hevur tey seinnu árini verið tosað um at útbyggja Flogvøllin í Vágum, men higartil er einki komið burturúr. Mikukvøldið skipar Vága Sambandsfelag fyri almennum fundi í bygdaskúlanum í Mið- vági, har evnið er "Út- bygging av flogvøllin- um". Við á fundinum verða Lisbeth L. Peter- sen, fyri Sambands- flokkin, Heine O. Heine- sen, fyri Tjóðveldis- flokkin, Jóannes Eides- gaard, fyri Javnaðar- flokkin, Anfinn Kalls- berg, fyri Fólkaflokkin og Finnbogi Niclasen, flogvallarstjóri. Fundurin sum verður í bygdaskúlanum í Mið- vági, mikukvøldið kl. 19:30, er almennur. Almennur fundur um flogvøllin Hesa vikuna er før- oyski fólkatónleikara- bólkurin Spælimenn- inir í USA, har teir hava ferðast regluliga síðani 1978 og har bólkurin hevur trúgva lurtarafjøld. Bólkurin fær eisini góð ummæli fyri nýggjastu fløguna úti í heimi TÓNLEIKUR Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo Føroyski bólkurin Spæli- menninir eru hesa vikuna á ferð í USA, har bólkurin hevur ferðast regluliga síð- ani 1978. Sum heild hevur bólkurin ferðast nógv og víða og konsertvirksemið hevur verið stórt. Í USA hava Spælimenn- inir trúgva lurtarafjøld og á ferðini verður spælt á góð- um støðum – sonevndum "prestige" støðum. Eisini eru skúlakonsertir á skránni og innsløg í útvarpi. Stórt virksemi Í mars í ár tóku Spælimenn- inir upp fløguna Malargrót, sum hevur fingið góð um- mæli úti í heimi. Vert er at vitja heimasíðuna www.spaelimenninir.com fyri at frætta nærri, hevur ein hug til tess. Fløgan er upptikin í Útvarpshøllini og er ljóðblandað í Virginia. Í juli var Tórshavnar Jazz-, Fólka- og Blues- festivalur á skránni hjá bólkinum og í august var Folkwoods í Eindhoven í Hollandi og eisini Tatihou Festival Maritim í Frak- landi. Spælimenninir í USA Í hesum døgum spæla Spælimenninir í USA Mynd: www.spaelimenninir.com MARKNAÐARRÁK Eftir frágreiðingina um støðuna á amerikanska arbeiðsmarknaðin- um, ið varð kunngjørd 3. okto- bur, vóru øll eygu vend kunn- gerðini av talinum á teimum, ið fyrstu ferð søkja um arbeiðsloys- isstuðul í USA. Hetta er týdning- armikil frágreiðing, ið stórur áhugi er fyri. Kunngerðin vísti at bert 382.000 umsøknir um ar- beiðsloysisstuðul vóru, og hetta er lægsta talið síðani februar í ár. Er talið undir 400.000 gevur tað eina ábending um, at arbeiðs- loysið í USA fellur. Eins og frá- greiðingin frá 3. oktobur, gjørdist eisini hendan kunngerðin sostatt bjørt. Bæði lánsbrævarenturnar og partabrøv kvittaðu við hækk- ingum orsakað av góðu tíðindun- um. Orsakað av at trupult hevur verið at veita arbeiði til allar hendur í USA, vilja tøl, sum geva ábending um arbeiðsmarknaðar- støðuna, hava stóra ávirkan á virðisbrævamarknaðirnar í næst- um. Aftur hósdagin verða kunn- gjørd tøl fyri umsøknir av ar- beiðsloysisstuðli. Mett verður, at talið verður um 385.000. Um so verður ella talið gerst lægri, vil hetta sanlíkt føra við sær hækk- andi lánsbrævarentur og parta- brøv. Sum kunnugt er tíðarskeiðið við kunngerðum av roknskapum fyri 3. ársfjórðing nú byrjað. Á hesum økinum eru amerikumenn fyrstir at byrja. Higartil hava m.a. virkini PepsiCo, Yahoo!, Alcoa og General Eletric øll kunngjørt hægri inntøkur enn væntað og verður hugt eftir amerikonsku virkjunum, kann sum heild staðfestast, at hesi higartil hava kunngjørt bjørt tøl. Hesa vikuna kunngerða mill- um annað virkini Apple, Intel, Philips, Motorola, Ford, IBM og Nokia roknskap. Hetta eru týdn- ingarmikil virkir, og úrslitið og ikki minst metingarnar um fram- tíðina hjá hesum virkjum, kunnu ávirka bæði lánsbræva- og parta- brævamarknaðirnar. Sjálvandi er trupult at meta um hvussu úrslitið hjá hesum virkj- unum verður, men útlitini hjá serliga amerikonsku virkjunum, eru ikki vorðin verri enn seinasta ársfjórðing. Tískil er grundaður møguleiki fyri góðum úrslitum, eins og tveir teir seinastu árs- fjórðinginarnar. Um so verður, er møguleiki fyri, at partabrøv hækka meira. Samanumtikið verður gongdin hesa vikuna tengd at roknskap- um og tølum fyri arbeiðsloysis- stuðuli. Góð útlit eru fyri at hesi gerast bjørt, men samstundis kunnu hesi virka til, at vikan gerst skiftandi. Staðfest bjartskygni fekk rentur at hækka Vika 42, 2003 www.kaupthing.fo Eyðun Elttør, landsstýrismaður: Statoil framvegis virkið á føroyaøkinum - Eins og at øll hini oljufeløgini fram- haldandi sýna leiting- ini við Føroyar áhuga OLJULEITING Jan Müller jan@sosialurin.fo - Vit hava longt 9 ára loyvið hjá Statoil og einum øðrum felag og leggja nú seinastu hond á at fáa tað triðja níggju ára loyvið á før- oyska økinum uppá pláss, og tí er heldur einki, sum bendir á, at Statoil ella nak- að av hinum feløgunum, sum hava leitiloyvi, hava í umbúnað at taka seg úr øk- inum. Hetta sigur Eyðun Elttør, landsstýrismaður, nú tað hevur verið róð upp- undir í útlendskari pressu, at oljufeløgini, sum hava leitiloyvi við Føroyar, eru við at missa áhugan heilt. Press and Journal í Skot- landi skrivaði í farnu við við at vísa til "speculation among Faroese media" , at oljufeløg eru við at missa áhugan, sjálvt um bara nakrir fáir brunnar eru bor- aðir, og at eitt nú Statoil er á veg út úr føroyaøkinum, ella sum tað stendur orðað, "Statoil apparently wants to dump the Faroes". Nakað líknandi hevur eisini verið frammi í bæði danskari og norskari pressu. Eitt nú ger útlendski olju- fjølmiðilin "OKI News" nógv burtur úr og skrivar m.a., at úrslitini av leiting- ini hava ikki verið nøktandi fyri partaeigararnar, og fleiri av feløgunum um- hugsa at taka seg úr økin- um. Sagt verður m.a.: "Results have not been satisfactory to leaseholders to date, however, and sever- al of the companies that have been exploring the area are said to be conside- ring withdrawing. Both BP and Amerada Hess have reportedly told Faroese Radio they will not drill in there in 2004, and Statoil is reportedly ready to with- draw. It and Hess both are bound by their licensing agreements to drill one more well each before 2006, and BP is required to drill two more wells" Eyðun Elttør, landsstýris- maður sigur, at hetta kemur sera óvart á seg og kann hann bara fáa hetta til at vera eina mistulking og misfatan av tíðindunum um, at einki av feløgunum fer at bora í næsta ár og í fyrsta lagi í 2005. – Tað er als einki nýtt fyri okkum í Oljumálaráðnum, at feløg- ini, sum hava 6 ára loyvi, ikki fara at bora í næsta ár. Tað hava tey fyri langari tíð síðani givið okkum fatan av, og tað er heldur einki krav, at tey skulu bora í 2004, tí sambart loyvinum kunnu tey bíða við at bora til 2006 leggur hann aftrat. Hann sigur annars, at tað er sera óheppið, um misvís- andi tíðindi koma út í út- lendska oljupressu um til- gongdina í Føroyum, nú Oljumálaráðið nettupp hev- ur lagt upp til eina nýggja útbjóðing og hevur skrivað til oljufeløgini um at fáa tey at vera við í eini nýggjari nominatiónsrundu fyri Føroyaøkið. – Eg vil tí gera púra greitt, at vit í Olju- málaráðnum hava als ongan varhuga av, at nakað av fel- øgunum er við at taka seg úr økinum. Tvørturímóti hava tey víst stóran áhuga fyri at varðveita 9 ára loyv- ini, og tey, sum hava brunn- ar eftir at bora í 6 ára loyv- unum hava sagt frá, at tey vilja fyrireika seg meira, áðrenn tey bora teir írest- andi fýra brunnarnar. Eitt nú við at gera fleiri seism- iskar kanningar. Rúni Hansen, stjóri í Statoil váttar orðini hjá landsstýrismanninum um, at Statoil hevur ikki ætlanir um at taka seg úr Føroyaøk- inum. C M Y K 17 16