leygardagur 19. juli 1997síða 17

Nr. 136 — 19. JULI 1997 tíðindablaðið => i 17 gamla býarpartin. Bilstjóri Franz Ferdinands kendi ikki byin og fylgdi aftaná. "Ikki henda vegin, tín byttlingur”, rópti Potiorek generalur Bilstjórin = stóðgaði, og bakkaði við bit og slit út aftur á høvudsgøtuna. Hetta var hornið, har Princip sat og drakk kaffi. Hann hoyrdi larmin av bilinum, og hugdi tí út. Har sá hann m.a. Franz Ferdinand í bilinum, ið var steðgaður uttanfyri kafé' ina Princip tók skotvápnið, leyp út á getuna, uppá trin brettið og skeyt høvuds- hertogan í hálsin. Síðani rætti hann skotvápnið ímóti Potiorek, í somu løtu reist- ist Suffía fyri at verja mann in og onkur royndi aftanfyri at taka Princip í armin Skotið rakti tí ikki málið, men Suffíu í magan. Hon doyði beinanvegin. “Suffía, tú mást ikki doyggja! Tak tær av børnunum!" eymkaði Franz Ferdinand, síðani doyði hann Nakrir løgreglumenn tóku Princip. Hann svelgdi eiturhylkið, men tað var ov veikt. Hann fekk "einans" ringa magapínu. Saman- svørjingin var skjótt avdúk - að og hinir í harkaliðnum vóru tiknir. Ein bleikur ung- lingi, ein 19 ára gamal drongur, viknadur av tu- berklum, hevdi myrt eyst- urríska høvvudshertogan Ein neisti var tveittur i krút- tunnuna. I Sarajevo tók tað lætt við; hvussu spreingi kvamt tað var, visti eingin í Evropa. “Reaktión" keisarans Boðini um morðini komu skjótt til Franz Joseph í Wien. Hann hugsaði djúpt og tagdi. Tá ið hann at enda segði nakað, var tað at syrgiliga hendingin kundi ikki síggjast ødrvisi enn, at hetta var revsing guðs Morðini foraðu at dálkaða blóð kom á keisarligu trún- una. Hjúnarlagið var óum- hugsað, og ringt fyri vøru- merki hjá eysturrísku trúnuni. Keisarin noktaði at jarða tey, so sum tey eftir stættini áttu at verða. Kist- urnar vórðu settar í kapellið í góðsinum hjá hevuðs- hertoganum. Kista Suffíu var einans prýdd við tveim- um hvítum handskum. Hetta var súmbol á hennar lítillátna stætt sum hovkona. Frá rættarsakini mótvegis drápsmonnunum og teirra samansvornu. Á fremstu réð sæst frá vinstru chabronovitch, Grabezh og Princip, ið allir vóru undir 20 ár og fingu tí - einans harðastu revsing, ungdómsbrotsmenn kundu fáa, nevniliga inn at sita í 20 ár. Á fremstu brik síggjast eisini Hitch og Jovanovitch, ið vórðu dømdir til deyða og hongdir Politiska stødan í Evropa Drápið á Franz Ferdinand var einans ein lítil tilburður í evropeiskum politikki. Ein brotsgerð, ið kundi verið avgjørd í vidurskiftunum millum Eysturriki og Ser- bia. Eingin í Evropa hugs- aði, at morið útloysti stór- kríggj. Í tríati ár hevði tos verið um kriggj og nú harn- aði talan. I 1914 litu stats- mennirnir á, at åstødin um útlit til kriggj var orsøk, ið ræddi øll frå at taka fyrsta stigið. Kriggj var vanda mikið. Fridurin var uppi- hildin við hóttanum; jú valdsmiklar: = hóttanirnar vóru, tess betri møguleiki fyri at varveita friðin. Ein sonevnd terrorjavnvåg var uppihildin vid, at lond fóru í samgongu við hvert ann- að. Týskland og Eysturríki stóðu hverjum ødrum nær, mótvegis Russlandi. Vanligi fíggindi Týsklands, Frak- land, var í samgongu við Russland. Á pappirinum studladi England Fraklandi, um Tyskland herjadi å. Men England var heldur ivasamt. Tíanverri fyri fridin hevdi Sir Edvard Grey latið vera við at gera landsins stóðu heilt greiða. Hansara drål, við at binda England, freist- aði Týsklandið at eggja Eysturríki at fáa tamarhald á øllum Serbia. Hending- arnar mentu seg skjótt og statsmennirnir vóru ikki heilt tilreiðar. Serbia Í byrjanini fóru eysturrík- arnir hóvliga fram. Uttan- ríkismálaráðharrin Berctold setti eina kanning í verk, fyri at fáa vissu um serbiska stjórnin ella embætismenn- irnir vístu um samansverj- ingina. Tá hann tvær vikur seinni spurdi seg fyri í Ser- bia um, hver tók sær av at fáa greiðu á samansvørjing- ini, og hvat fyrihald serbar høvdu, svaraðu serbar fólkaligt, at teirra løgregla enn einki gjørdi við málið Eysturríkara gjørdust í ødini av svarinum. Stjórnin ráð førdi seg so við Tyskland Tyski keisarin sendi tå hin kenda óskrivaða - kekkin, lyftið um týskan stuðul Kekkin, ið týskara mettu Eysturríki ikki fóru at út- loysa Við týskinum aftanfyri seg, setti Eysturríki Serbía kravboð til 23. juli. Hetta var i 10 brotum, harav kundi tað eina ikki takast við hjá serbum, nevniliga kravboð- ið um eysturríska løgreglu- kanning á serbiskari grund Forsætisráðharrin Pasich hevði besta hugin at geva seg yvir fyri krøvunum, hann kendi seg ikki tryggan við russiska studlinum, og visti at serbiski herurin einki fekk gjørt mótvegis eysturríska-ungarska heri- num. Tó hendi tað, at Pasich fekk lyfti um russiska hjálp Hugburður serba var knapp- liga fastur og avgjørdur Fimm minuttir áðrenn freistin var úti, sendi Serbia Eysturríkið aftursvarið. 9 av punktunum kundu góðtak- Drápsmaðurin Gabriel Princip varð beinanvegin tíkin av løgregluni og nøkrum hermønnum ast, men ådurnevnda um løgreglukanningina var ikki talingur um. Innan hálvan tíma var eysturríski sendi harrin á veg til Wien 1. 3 dagar seinni, 28. juli, lýsti Eysturríki seg at verða í kríggi móti Serbia. Fløktu hernaðarsamgongurnar fóru beinanvegin at virka. Russ- ar kallaðu menn til vápna fyri at hjálpa suðurslavun- um. Frakland stóð aftanfyri Russland. 31. juli fór Týsk- land inn i Frakland, 3 dagar seinni inn í Belgia. England sendi nú Týsklandi krigs- boð, vísandi á eitt skjal, ið segði Belgía verða uttan- veltað. Efturljóðið av skoti Princip varð nú doyvt av torudunandi kanónum, og áðrenn tað tagdi vóru okkurt um 20 millj. vorðin offur fyri krigsgerdum. Utsøgnin hjá spákonuni var nú gingið ut Lagnan hjá samansverjarunum Fá heftu seg við lagnuna hjá samansvørjarunum, tå ið Evropa stóð í ljósum loga 25 persónar, teir veruligu samansverjarirnir og teirra viðvitandi vóru sett fyri eysturrískan dómstól í Sara- jevo. 9 vóru leyslatin, av hinum 16, ið vóru sagdir sekir, blivu studentarnir Chabronovitch, Grabezh og Princip vegna ungan aldur, einans dømdir 20 ára fongs- ulsrevsing, 10 fingu ymisk- ar fongsulsrevsingar, meðan 3 leiðara vóru hongdir. Cha- bronovitch doyði í 1916, Grabezh og Princip í 1918 Obersturin Dragutin Dimitrijevitvh, ”apis” var leysur og livdi inntil 1917 Tå fekk Pasich høvi at hevna hann. Obersturin var sagdur at verða samsekur í at tilrættisleggja morðið á krúnprinsin. Apis var, sam- an við nókrum øðrum offi serum, skotin. Veldið hjá Ti Svørtu Hondini var brotið, men hevði innan fullfíggjað uppgávuna. Við at stuðla morðinum á Franz Ferdi- nand, hevði felagsskapurin tveitt Evropa út í stórkríggj, ið einans serbar fingu fyri- mun av, við at tjóðarlýð- veldið suðurslava, Jogu- slavia, var sett á stovn Sonja Jógvansdóttir Kelda: Dramatiske begi venheder í vort árhundrede LANDBÚNA Fåast við bæði gummi- 8 stål- beltum, sum kunnu skiftast DARAMBOD MINIGRAVARAR frå 800 kg til 5 tons eftir 10 minuttum HOBA HI2A HISA H22A — H29A — H35A HAGA 1330 1600 2020 Breiddmm. — 700-900 1000 1000 1470 2330 — 3000 20 — 4550 | 2180 2400 1380 2700 3000 3585 1520 1520 — 1850 | Mest seldi minigravari i Føroyum. Eisini hava vit nakrar TIELBURGER sláimaskinur, ið verða seldar sera bíliga. Hava eisini viðfestisvognar, hydr. hamrar o m.a Ring og fá eitt maskinprát | Hjálpa eisini | EA við fígging = 0.K. HEILSØ Skyldmanninum, Súna hjá Sámal Petur á Viðareiði til minnis Inn um Himnagrind fór ein sangglaður fuglfirðingur og var boðin innar - til borðs saman við Abrahami, Ísaki So heiðurskent, so dýrdarfult er á himnastrætum, har lýsa dagræðisperur á mongum lyktapelum. Harmonikutónleikur ljómar í húsi Ábrahams, Ísaks og Jåkups, tí Súni hevur ítað av og setstur til borðs- ein góðan dag í maí og spælir log við gleði og gleim' saman við heiðursfólki í gomlu pakt, sum sláa takt, við skeiðum, knívum og gaflum, tí Súni spælir ein góðan vals í tríðeildari takt heima í himnahøllum Skyldmaður - vinarmaður sov tú trygt um Heygar Vit vaka yvir tær og syngja i huga. Bodar tú til allar tjóðir, meðan himnasólir roda um Eysturskarð f sidstu takt eftir drúgva nåttarvakt Um bláan fjørð fór rípuljós sína himnakós á hesi foldarjørd. Ver tú tryggur, tú vart dyggur. harmonikumadur, tå ert sælur 430 Hvalvik Tlf. 22 394 og Jåkupi.