mikudagur 12. november 2003síða 3

4 Nr. 215 - 12. november 2003 Nr. 215 - 12. november 2003 5 Uttan at gera stórveg- is háva burturúr sær sjálvum hevur Sam- bandsflokkurin skotið seg langt fram um hinar flokkarnar. Tað vísir nýggjasta veljarakanningin. Fólk vilja heldur hava stabilitet og siðilig- heit enn buldur og brak. Í dystinum um veljaran mugu Fólka- flokkurin og Tjóð- veldisflokkurin lúta. Javnaðarflokkurin stendur í stað, hóast hann ofta reiggjar svørið GREINING Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Sambandsflokkurin er framvegis størsti flokkur í Føroyum. Ein veljarakann- ing sum Gallup hevur gjørt fyri Dimmalætting og SVF, vísir greitt, at sitandi sam- gongu missir størri og størri undirtøku millum veljararnar, meðan and- støðan gongur fram. Tjóðveldisflokkurin hev- ur mist heili 4 prosent stig, síðan seinasta løgtingsval, meðan Sambandsflokkurin hevur tikið eitt risalop, og nærkast einum triðingi av samlaða veljaraskaranum í Føroyum. Tað er eisini hugvekj- andi, at Miðflokkurin, sum vanliga klárar seg illa í veljarakanningunum, stendur til at fáa tveir mans inn á ting, um val hevði verið í morgin Heili 10 tingmenn Føroya elsti flokkur, Sam- bandsflokkurin, hevði sam- bært veljarakanningini heili 10 tinglimir, um val var í morgin. Seinast, nakar flokkur fekk so stóra undir- tøku til eitt løgtingsval, var í 1990, tá Javnaðarflokk- urin hevði metval, og fekk 10 umboð í løgtingið. Lisbeth L. Petersen sigur í viðtalu við Dimmalætting í dag, at orsøkin til góða úrslitið er, at veljararnir trúgva á stevnuskránna hjá Sambandsflokkinum. Hvussu er og ikki, so er tað ein sannroynd, at størsti andstøðuflokkurin hevur hildið seg í bakgrundini hetta valskeiðið. Flokkurin hevur latið samgonguna stríðast í friði og náðum. Sammetir tú leiklutin hjá andstøðuflokkunum báð- um, Sambandsflokkin og Javnaðarflokkin, so er tað Javnaðarflokkurin, ið hevur leikað meira í. Meðan Javnaðarflokkur- in seinastu mánaðarnir hevur verið í opnum stríði við serliga Tjóðveldis- flokkin, hevur Sambands- flokkurin verið meira ein afturhaldin andstøðuflokk- ur, og tað hevur eftir øllum at døma givið úrslit. Lisbeth L. Petersen, at flokkurin leggur minni í profiliering av persónum og einstøk rokmál. Henda støða lýsir væl Sambands- flokkin 2003. Flokkurin hevur ikki verið í and- glettinum í nøkrum av rok- málunum hetta valskeiðið, sum aðrar flokkar hava verið. Tað er heldur ikki nakað dulsmál, at flokkurin ikki hevur ein so eyðsýndan floksleiðara sum hinir flokkarnir. Sammett við hinar floksleiðararnar, so skerst ikki burtur, at Lisbeth L. Petersen hevur minni gjøgnumslagskraft, men hvussu vendur og ikki, so vísa úrslitini, at flokk- urin er á rættari kós. Nýggj andlit Seinasta løgtingsval vórðu fleiri nýggir tinglimir fyri Sambandsflokkin valdir á ting, og nýggi tinglimirnir hava givið flokkinum sterk- ari bein at ganga á. Nýggju tinglimirnir leggja størri dent á sosialpolitisku síð- uni hjá flokkinum, enn ríkisrættarligu støðuna. Gjøgnum stóran part av nítiárunum var tað serliga ríkisrættarliga støðan hjá flokkinum, ið var í hásæti, meðan borgarligi politikk- urin var í bakgrundini. Nýggju andlitini, Johan Dahl, Kaj Leo Johannesen og Bárður Nielsen tykjast hava størri tokka til borgar- liga politikkin hjá flokkin- um, enn ríkisrættarligu støðuna og tað styrkir um veljaragrundarlagið Góða úrslitið hjá Sam- bandsflokkinum skal helst síggjast í ljósinum av, at flokkurin hevur hildið burt- ur frá teimum stóru rok- málunum, bæði innanhýsis í samgonguni, og millum serliga Tjóðveldisflokkin og Javnaðarflokkinum, sum eftir øllum at døma hevur gjørt størri skað enn gagn hjá hinum flokkunum. Ivamálið um sjálvstýris- sleistin hjá samgonguni kemur eisini avgjørt Sam- bandsflokkinum til góðar, tí flokkurin tykist verða tað einasta greiða alternativið til samgonguna. Javnaðar- flokkurin hevur søguliga sæð bæði rúmað sjálv- stýrisfólk og sambandsfólk, og tí er støðan hjá flokk- inum vanliga heldur ógreið í sjálvsstýrisspurninginum. Helst hava fólk trupult við at skilja, hvat Javnaðar- flokkurin vil, tí hann brád- liga sigur seg liggja fremst í sjálvstýrisstríðnum. Aftur á gamlar gøtur Samfelagsfrøðingurin, Jóannes Hansen, vísti mánakvøldið í Degi og Viku á, at nakað bendir á, at Tjóðveldisflokkurin er á veg aftur á gamlar gøtur. Søguliga sæð plagar flokk- urin at liggja á einum fimt- ingi av samlaða atkvøðu- talinum. Á løgtingsvalinum í 1998 hevði Tjóðveldisflokkurin metval, og legði seg undir liðina á hinum stóru flokk- unum við góðum 25 %. Síðan hevur gingið javnt niður at bakka hjá flokkin- um, og sambært veljara- kanningini hjá Dimma- lætting og Gallup fær flokkurin bert 19,9 % av atkvøðunum, um val var í morgin Tað er ein sannroynd, at sjálvstýrismálið koyrir við einum lægri blussi, enn tað hevur gjørt. Tað hevur havt við sær, at høvuðsmálið, ið helt Fólkaflokkin og Tjóð- veldisflokkin saman, er farið nakað í bakgrundina sammett við seinasta sam- gonguskeið. Hetta hevur havt við sær, at onnur mál eru farin at seta politisku dagskránna, har hugsjónarligu mótsetn- ingarnir hjá Fólkaflokkin- um og Tjóðveldisflokkin- um rættiliga koma fram í ljósið. Fleiri dømi eru hetta valskeiðið um rokmál í samgonguni, har serliga samgongulimir í Tjóð- veldisflokkinum og Fólka- flokkinum hava verið í opnum stríði í fjølmiðlun- um. Hóast báðir flokkarnir hava sagt alment, at innan- hýsis stríðsmál skulu við- gerast innanhýsis í sam- gonguni, og ikki í fjøl- miðlunum, so tykist stríðið millum Tjóðveldisflokkin og Fólkaflokkin halda fram Afturvendandi stríðsmál- ini millum samgongulimir skapa neyvan nakað álit til veljaran, og tað kann tí tykjast sum um, at sam- gongan verður revsað fyri vantandi samgongustev hetta valskeiðið. Formaðurin í Tjóðveldis- flokkinum, Høgni Hoydal, sigur við Dimmalætting, at tað er bráðneyðugt, at Tjóð- veldisflokkurin fær nøkur praktisk úrslit á borðið. Hann sipar til, at tað verður avgerandi fyri Tjóðveldis- flokkin, hvussu yvirtøku- lógin fer at eydnast. Tað tykist rættiliga avgerandi fyri samgonguflokkarnir, at yvirtøkulógin fer at eydn- ast, tí annars bendir nógv á, at fullveldisætlanin hjá sitandi samgongu kollsiglir. Hjá Tjóðveldisflokkinum tykist ringast standa til, tí flokkurin kann væl full- komiliga enda uttanfyri ávirkan eftir komandi løg- tingsval, um flokkurin ikki fær víst meir enn hann kann í dag á sjálvsstýrisleið. Hin stóri samgongu- flokkurin, Fólkaflokkurin, gongur eisini aftur. Hann fær bert seks tinglimir, um val var í morgin. Kortini tykist Fólkaflokkurin hava eitt eyka kort í hondini, um sitandi samgonga ikki megnar at halda fram. Ein møgulig samgonga millum borgarligu flokkarnar tykist ikki verða heilt veruleika- fjar. Sambandsflokkurin og Fólkaflokkurin borga báðir fyri borgarligum politikki, og ein semja um ríkis- rættarliga spurningin nýtist ikki verða heilt ógjørlig, tá ein veit um, at innanhýsis í Fólkaflokkurin eru bæði sambands- og sjálvstýris- sinnað. Fullveldissamgongan 13 tinglimir Tað er rættiliga hugvekj- andi, at gamla fullveldis- samgongan frá 1998 í veljarakanningini bert fær 13 tinglimir. Sjálvstýris- flokkurin missir sína um- boðan í Løgtinginum, með- an bæði Fólkaflokkurin og Tjóðveldisflokkurin missa ein tingmann. Fullveldissamgongan við Sjálvstýrisflokkinum, Fólkaflokkinum og Tjóð- veldisflokkinum fær sostatt bert 13 tinglimir av teimum 32. Vantandi undirtøkan fyri fullveldissamgonguni má sigast at verða eitt veruligt tekin um, at undirtøkan fyri sjálvsstýris- leistinum hjá samgongu- flokkunum minkar í hvørj- um Miðflokkurin gongur fram Einasti samgonguflokkur, ið gongur fram í veljara- kanningini, er Miðflokk- urin. Hóast Bill Justinussen ikki heilt vil taka undir við, at fosturtøkuspurningurin hevur verið við til at geva Miðflokkinum vind í seglini, so er tað uttan iva ein av høvuðsorsøkunum. Miðflokkurin hevur mið- víst hetta valskeiðið verið út um seg við greiðum sjónarmiðjum um etisk mál, og tykist hava givið flokkinum størri undirtøku millum føroyska veljaran. Fosturtøka, samkynd, rús- drekka og pornografi eru øll evni, sum Miðflokkurin hevur verið í miðdepilinum við farna árið. Etisk mál hava flestu fólk eina støðu til, og hóast júst tey evnini ikki vanliga eru ein týðandi partur av politiska kjakinum í Føroyum, so er tað ein sannroynd, at etisku málini hava fingið størri rúmd í politiska kjakinum, enn tey hava gjørt leingi. Miðflokkurin ger sær dælt av, at flokkurin fyri fyrstu ferð er í samgongu, og harvið fær ein gyltan møguleika at føra sína grundsjónarmið fram. Tað kann ikki takast frá flokk- inum, at hann hevur megn- að sína uppgávu til fulnar, tíhann gongur nógv fram. Stóra undirtøkan fyri flokkinum er áhugaverd, tí Miðflokkurin stendur seg vanliga illa í veljarakann- ingum, og tí kennist tað óivað rættiliga fjálgt hjá miðflokkafólki í hesum døgum. Stilla eksplosjónin - Eg haldi, at sitandi bygdaráð hevur gjørt nokso fitt fyri at bøta um umstøðurnar í Svínáum, men eg ásanni, at neyðugt er at gera nakað við eitt nú ljósini í bygdini, sigur Tordur Niclasen SVÍNÁIR Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Tordur Niclasen, bygda- ráðsformaður á Eiði, er samdur við Dan Kruse Thomsen í Svínáum, um, at gamla bygdin er alt og myrk, og at neyðugt er at seta fleiri ljós upp við bygdarvegin. Ljós og ferðsla - Ljósini við vegin eru ikki nøktandi, og bygdaráðið fer at fremja neyðugu ábøturn- ar. Tordur sigur seg fegnast um, at borgarar gera vart við viðurskifti, sum ikki eru nøktandi. - Eg dugi ikki at siga, um vegaforðingar verða gjørd- ar á bygdarvegnum, tí eing- in avgerð er tikin um tað í bygdaráðnum. Men persón- liga haldi eg, at hetta er ein- asta loysnin, um ferðin eftir vegnum er ov nógv. Tað vísa eisini kanningar, sum gjørdar eru. Spurdur, hvussu verður við vegnum omaná lend- ingina, har eingi gøtuljós eru, sigur Tordur, at hetta dugir hann ikki at meta um í løtuni. - Men bygdaráðið fer at gera tær ábøtur, sum mettar eru at verða neyðugar. Ymiskt er gjørt Bygdaráðsformaðurin í Eiðis kommunu sigur, at sitandi bygdaráð hevur gjørt ymiskt, sum hevur verið til bata fyri Svínáir. - Vit hava fingið kloakk- viðurskiftini í rættlag, fing- ið í lag støðuga vatnrenn- ing, og vit hava eisini sett upp eitt tiltrongt busskýli. Tordur Niclasen sigur, at nógv grundøkir eru til sølu í Svínáum, og hesi liggja um 50.000 krónur hvørt. - Eg vil siga, at vit hava gjørt nokso fitt til tess at bøta um viðurskiftini í bygdini, men eg ásanni, at enn liggur ymiskt á láni, sum krevur ábøtur, sigur hann at enda. Dan Kruse Thomsen, sum er ættaður av Eiði, men býr í Svínáum, heitir á Eiðis kommunu um at bøta um ferðslu- viðurskiftini og gøtuljósini í Svínáum. - Tað eru nógvir bil- ar, sum koyra alt ov skjótt gjøgnum bygd- ina. Eftir bygdar- vegnum eru bert seks gøtuljós, og tað er bæði ótrygt og vanda- mikið hjá fólki at ganga úti, tá ið tað er vorðið myrkt, sigur hann FERÐSLUTRYGD Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Dan Kruse Thomsen heldur ikki, at allir borgarar í Eiðis kommunu, sum eisini fevn- ir um Ljósáir og Svínáir, fáa somu sømdir. - Eg hugsi serliga um ferðsluviðurskiftini í Svín- áum, sum eru út av lagi vánalig. Dagliga koyra bil- ar við alt ov nógvari ferð gjøgnum bygdina - og sjálvur eri eg næstan vorðin yvirkoyrdur av skilaleysari koyring á bygdarvegnum. Myrkasta bygd Dan fýlist eisini at gøtuljós- unum í Svínáum, sum hann heldur vera alt og fá. - Eg haldi, at Svínáir er myrkasta bygd í Føroyum. Eftir bygdarvegnum eru bert seks gøtuljós, og oman til kaiøkið eru eingi ljós. Hann sigur, at tað er bæði ótrygt og vandamikið at ganga úti um kvøldarnar, tí vegurin er so illa upplýstur. - Her í Svínáum hevur rætt og slætt einki verið gjørt í nógv ár. Skulu fólk trívast og støðast í bygdini - og skal nøkur menning verða, noyðist Eiðis bygda- ráð at geva okkum somu sømdir, sum fólk í komm- ununi annars. Dan heldur, at ein gongd leið fram ímóti líkinda við- urskiftum hevði verið at fingið fleiri gøtuljós fram við bygdarvegnum og oman til kaiøkið. - Vit eiga eisini at fáa vegaforðingar á bygdarveg- in og fleiri gøtuljós. Aftrat hesum eiga skelti, sum vísa loyvdu hámarksferðina, at verða sett upp. Vandamikið Eiðismaðurin, sum býr í Svínáum, sigur, at tað er væl meira tung ferðsla eftir bygdarvegnum, enn fólk hugsa sær, og her er talan um bæði trailarar og lastbil- ar. Spurdur, um onkur koyrir eftir bygdarvegnum heldur enn landsvegnum oman- fyri, tí tað kann tykjast stuttligari at koyra eftir tí smala vegnum, sigur Dan: - Ja, tað er nokk ikki frítt, at ung fólk stundum hava hug at stuttleika sær á bygdarvegnum. Hann sigur, at tað var eini slíkari hending, hann var úti fyri seint í summar. - Eg stóð á vegkantinum við garðin hjá grannanum, tá ið tveir bilar komu kapp- koyrandi suður gjøgnum bygdina. Dan sigur, at hann kendi ikki bilarnar, men tað rest- aði ikki nógv í, at hann kom rættiliga illa fyri, tá ið ungu bilførararnir fuku fram við. Hann sigur, at nýggi býlingurin norðast í bygd- ini hevur gøtulós, men á leiðini suður til gamla býlingin standa tvey hús. - Eg haldi, at Eiðis bygdaráð eigur at taka seg um reiggj og gera nakað her suðuri, sigur Dan Kruse Thomsen. - Vit eru fyri vanbýti í Eiðis kommunu Ljósini í Svínáum krevja ábøtur - Eg dugi ikki at siga, um vegaforðingar verða gjørdar á bygdarvegnum, tí eingin avgerð er tikin um tað. Men persónliga haldi eg, at hetta er einasta loysnin, um ferðin eftir vegnum er ov nógv, sigur Tordur Niclasen - Vit eiga at fáa vegaforðingar á bygdavegin og fleiri gøtuljós. Aftrat hesum eiga skelti, sum vísa loyvdu hámarksferðina, at verða sett upp, sigur Dan Kruse Thomsen, sum býr í Svínáum Mynd: Vilmund Jacobsen C M Y K 5 4