mikudagur 19. januar 2000síða 5

9 tíðindablaðið sosialurin Nr. 12 - 19. januar 2000 8 tíðindablaðið sosialurin Nr. 12 - 19. januar 2000 Krøvini størri enn viljin at gjalda Tað, at flotin hjá Strandferðsluni er so gamal, setur krøv til játtanina hjá stovninum. Trygdarkrøvini skulu lúkast til eina og hvørja tíð, ella er vandi fyri, at skipið tað snýr seg um verður lagt. Kortini heldur leiðslan á stovninum ikki, at politikarar skilja hesa støðu. – Teir krevja tænastur, men gloyma at geva okkum neyðugu játtanina, sigur Reidar Nónfjall, stjóri SVEINUR TRÓNDARSON Tað mann ikki vera eitt mansbarn í Føroyum, sum ikki hevur hoyrt, at skipini í flotanum hjá Strandferðsl- uni eru gomul og slitin. Barskor er ellisforseti - um tey sjeyti - meðan Tróndur er farin um tey fýr- ati. Hetta hugsa vit ikki so nógv um, tí hesi skipini hava altíð verið her, men tá tosið fellur á Dúgvuna, Smyril og Ternuna, so hava vit kanska lyndið til at gera tey yngri enn tey eru, tí tey eru komin so seint til landið, men so er kortini ikki. Okk- urt teirra er farið um tey tríati, meðan annað sníkir seg skjótt upp ímóti. Og tað at flotin er so gam- al, sum hann er, merkist eis- ini á trygdarkrøvunum. Tey gerast alsamt strang- ari, og sum Reidar Nónfjall sigur: – Trygdarkrøvini er ikki nakað vit samráðast við trygdarmyndugleikarnar um. Hetta skal skiljast soleið- is, at verður stovninum á- lagt at gera broytingar um- borð á skipi, so verður tað gjørt - uttan himpr. – Eingin skal seta spurn- artekin við trygdina, sigur stjórin avgjørdur. Kann leggja skipini Veruleikin er nevniliga tann, at verða krøvini frá trygdarmyndugleikunum ikki fylgd, so kann tað hava við sær at skip verður lagt. Tað er at leggja skipini, og hóast tað merkir, at stovnurin tá ikki livir upp til vilja løgtingsins, so er hetta ein møguleiki, sum stjórin á Strandferðsluni er til reiðar at brúka, um á skuldi staðið. – Eg havi reiðaraábyrgd og tað merkir, at eg kann leggja skip, um so er, at tey ikki liva upp til krøvini, sig- ur hann. Um tað kemur so vítt er ivasamt, men tað er ein møguleiki, sum strand- ferðslustjórin má hava í huganum, nú hann, saman við restini av leiðsluni á stovninum er farin at hyggja at hvussu stovnurin kann liva upp til treytirnar sum tingið setti teimum, tá fíggj- arlógin varð samtykt. Tá bað stovnurin um eina eykajáttan upp á 10 mió. krónur, men fekk bert játtað tríggjar, sum svaraði til tann fyrsta ársfjórðingin. Saman við teirri meirjáttanini var tann treyt sett, at ferðaseðl- aprísirnir skuldu ikki hækk- ast. Krevja meir enn teir vilja gjalda Sum støðan er hjá Strand- ferðsluni í løtuni, so hevur stovnurin fingið eina játtan upp á góðar 48 mió. krónur. Stovnurin bað um 55 mió. krónur og tískil mangla um 7 mió. krónur í fyri at Strandferðslan fíggjarliga kann mala alt árið 2000. Tá løgtingið samtykti fíggjarlógina fekk stovnurin álagt at gera eina ætlan um hvussu hesar 7 mió. krón- urnar kundu finnast innan- veggja - og framvegis uttan at tað skuldi síggjast aftur á tænastustøðinum. Hetta er ikki bara sum at siga tað, men kortini er leiðslan á Strandferðsluni farin undir at gera eina lang- tíðarætlan, sum skal vísa hvussu alt hongur saman á stovninum, greiðir Reidar frá. Møguleikarnir fáir Men tá støða skal takast til, hvussu stovnurin skal finna fram til tær 7 milliónirnar, sum resta í, eru møguleik- arnir ikki so nógvir. – Nei, tá kann tað gerast rættiliga trupult sigur Reidar. – »Trupulleikin« er, at tingið hevur sett sum treyt, at tænastustøðið ikki skal lækkað, og tað ger, at vit ikki kunnu minkað um túra- talið uttan at tænastustøðið gerst verri, vit samráðast ikki um trygdarviðurskiftini og manningartalið er ikki nakað, sum vit kunnu gera nakað við. Har eru eisini ávísar spælireglur, sum vit skulu fylgja, so veruleikin er, at tað er torført at fáa eygað á nakrar sjálvsagdar sparingarmøguleikar, sigur Reidar Nónfjall, sum kortini ikki hevur mist mótið um at tað skal fara at eydnast á ein ella annan hátt. Hann greiðir frá, at stovn- urin hevur eitt sera gott samstarv við Vinnumála- stýrið, sum í veruleikanum er teirra »nevnd« og í felag fer tað at eydnast at finna fram til eina loysn, væntar hann. – Men verður fíggjarligi karmurin óbroyttur, kann endin vera, at trívast má til uppsagnir, at túrar mugu skerast burtur ella at skip vera løgd, sigur Reidar. Tá vit spyrja um tað ikki er ein møguleiki, at priv- atisera ella útlisitera ein part av farleiðunum hjá Strand- ferðsluni, sigur stjórin, at tað hevur leiðslan hugt eitt sindur at, men tað er ikki nakað, sum verður gjørt í eini handavend. – Útlisiteringar eru ikki fremmandar her í húsinum, tí vit hava útlisitera ein stóran part av bygdaleiðun- um, men tað merkir ikki, at vit sleppa undan útreiðslum. Og at tosa um beinleiðis privatisering ber heldur ikki til uttan at hava løgtingið við, sigur hann at enda. Hvussu leikur fer í hesum málið verður spennandi at síggja. Málið skal fyri landsstýrið tá frágreiðingin frá stovninum er liðug Reidar Nónfjall, stjóri, Helgi Nielsen, roknskapar- leiðari, og Magnus Magn- ussen, tekniskur leiðari, við »arbeiðsøkinum« í bakgrundini Mynd:Jens Kristian Vang – Tingið fekk beinanvegin at vita, at varð játtanin ikki hækkað, so fær tað avleiðingarfyri virksemi hjá Strandferðsluni, sigur Finnbogi Arge, landsstýr- ismaður í vinnumálum savnsmynd – SL má fáa størri játtan Finnbogi Arge, landsstýrismaður í vinnumálum, sigur at hann skilir trupul- leikan hjá SL, við tað at krøvini hjá tinginum um at sjey milliónir skulu finn- ast innanveggja SVEINUR TRÓNDARSON Tað er Finnbogi Arge, landsstýrismaður, sum hevur ábyrgdina av Strandferðsluni, og hann dugir væl at síggja trup- ulleikan, sum stovnurin er í. – Vit gjørdu beinan- vegin tingið vart við, at fekk stovnurin ikki størri játtan ella slapp stovnurin ikki at hækkað prísirnar, so fór at vera trupult at fáa raksturin at hanga saman. Tað sigur Finnbogi í sambandi við, at strand- ferðslan skal finna um sjey milliónir krónur uttan at tað sæst aftur á tænastustøðin- um. Hann skilir eisini, at støðan hjá stovninum er trupul at hava við at gera, og tað skal serliga síggjast frá teirri síðuni, at tað eru ikki so nógv, sum er til at taka um so er, at stovnurin ikki fær størri játtan. – Ein av trupulleikunum er, at ein lutfalsliga stórur partur av meirútreiðslunum fellur í fyrsta ársfjórðingi. Ein annar er, at vit eru farin undir árið, og tað merkir, at skulu sparingar gerast á stovninum, so koma tær at gerast so mikið meira ógv- usligar. Tíðarskeiðið er jú styttri at spara í, sigur Finnbogi Arge. Landsstýrismaðurin skilir eisini støðuna, sum leiðslan á stovninum hevur tikið um, at tað ikki kemur upp á tal at seta hol á kassakredittin. – Stovnsleiðslan vil ikki brúka peningin uttan at játtanin fyriliggur, og tað er ein skilagóð støða at hava, sigur landsstýrismaðurin. Støðan hjá SL er kortini ikki loyst, og í løtuni ber ikki til at siga, nær ein loysn fyriliggur. Í fyrsta umfari skal málið fyri landsstýrisfund og har kemur tað, so skjótt sum frágreiðingin frá stovninum fyriliggur. – Og tað vænti eg verður fyrsta dagin, sigur Finnbogi Arge at enda. DÁNJAL HØJGAARD – Hatta fara vit at hyggja eftir beinanvegin. Vit skulu hava eina klokkuklára stað- festing av hvør ið hevur ábyrgdina av at lógirnar verða hildnar - eisini innan almennar stovnar. Soleiðis ljóða greiðu boð- ini frá Høgna Hoydal, landsstýrismanni, eftir at Sosialurin leygardagin stað- festi, at almennir og privatir arbeiðsgevarar ikki eru líka fyri lógini, tá til stykkis kemur. Støðan er tann, at fútin fær einki gjørt við almennar stovnar, sum bróta lógina, tí hann fær ikki staðfest revsiábyrgdina. Arbeiðseftirlitið fekk í fjør fimm mál sendandi aftur frá fútanum, við tí stempli, at fútin ikki fekk ábyrgda ein almennan stovn. Sambært Jens Seve- rinsen, virkandi fúta, er trupulleikin við lógini um arbeiðaravernd helst gald- andi fyri »eina ørgrynnu« av øðrum lógum - eitt nú lógum, sum Brunaumsjónin og Heilsufrøðiliga Starvs- stovnan eru sett at umsita. Skuldu gingið undan Høgni Hoydal, landsstýris- maður í lógarmálum, sigur, at tað kann slett ikki góð- takast, at almennir stovnar sleppa undan lógini. – Tað er ein stórur trup- ulleiki, um tú ikki kanst staðfesta ábyrgdina. Hetta er nakað, sum vit mugu gera nakað við beinanvegin. Al- mennir stovnar mugu ganga undan, tá tað snýr seg um rættartrygd og at áseta greiðar linjur fyri ábyrgd, sigur Høgni Hoydal. Má kannast Sambært virkandi fútanum eru tvær orsøkir til, at poli- tiið einki fær gjørt við al- mennar stovnar, sum bróta lógina. Revsilógin, sum er gald- andi í Føroyum er ongantíð dagførd við ta donsku, sum staðfestir revsiábyrgdina hjá almennum stovnum. Harafturat vanta tær ein- støku føroysku lógirnar í mongum førum eisini eina slíka staðfesting. – Tað er møguligt, at her er okkurt sum má setast í verk. Men tað fái eg ikki sagt nakað ítøkiligt um, fyrr enn eg havi tosað við fak- fólk um málið, sigur Høgni Hoydal. Vanligt seinføri Landsstýrismaðurin sigur, at hann vil kanna, hví áset- ingin í donsku revsilógini, sum staðfestir, hvør ið skal Almenn revsiábyrgd skal staðfestast Landsstýrið vil tryggja, at eisini almennir arbeiðsgevarar verða revsaðir, tá teir bróta lógina. Tað almenna má ganga undan tá tað snýr seg um rættartrygdina, staðfestir landsstýrismaðurin í lógarmálum. DÁNJAL HØJGAARD Tað var í 1997 at Danmark staðfesti Schengen-sáttmál- an. Hóast málið ikki fekk nakra politiska viðgerð í Føroyum, so varð longu tá avrátt, at samstarvið eisini skuldi fevna um Føroyar, sum part av danska ríkinum. Upprunaliga var ætlanin, at samstarvið skuldi fara at virka í danska ríkinum í 2000. Nú verður tað kortini ikki fyrr enn 25. mars 2001. Samstundis sum sam- starvið fer at virka í Dan- mark koma Svøríki og Finnland eisini uppí. Pass-og politisamstarv Schengen er eitt samstarv millum fleiri evropeisk lond, og sum hevur virkað nøkur ár á evropeiska meg- inlandinum. Schengen-londini skulu samstarva um passeftirlitið mørkunum mótvegis 3. londum. Samstundis verður eitt tætt politisamstarv tvørturum Schengen-mørk- ini. Schengen- samstarvið seinkað Nú er greitt, at felags evropeiska pass- og politisamstarvið, Schengen verður ikki sett í verk í Føroyum fyrr enn um eitt gott ár. ábyrgdast á almennum stovnum enn ikki er komin við í føroysku revsilógina. Hann vísir tó á, at tað er ein generellur trupulleiki, at tað tekur ov langa tíð, at dagføra ríkislógir. – Orsøkin til at ríkislógir Almennir arbeiðsgevarar skulu halda lógina eins og pri- vatir arbeiðsgevarar. Tað heldur Høgni Hoydal, lands- stýrismaður, sum nú reisir málið um revsiábyrgdina hjá almennum stovnum. Mynd: Skýrák ikki verða dagførdar í Før- oyum er at tað er ein øgiliga seiglig mannagongd, har tað er øgiliga ringt at staðfesta hvør ið hevur skyldu at taka initiativið, sigur Høgni Hoydal. Ein krumtappur í skipan- ini er tann sonevnda SIS- skráin. Schengen Informa- tion System er ein stór on- line politiskrá. Eitt slag av felags evropeiskum svarta- lista, sum m.a. vísir hvør, Schengen-samstarvið merkir, at Føroyar verða ein av ytstu skansunum í einum stórum millumlanda politi- og passsamstarvi. Kært til landsstýrið Arbeiðseftirlitið hevur fleiri ferðir gjørt Vinnumála- stýrið vart við trupulleikan, at tað ikki ber til at revsa almennar stovnar, sum bróta lógina um arbeiðar- avernd. Hetta sigur Eli Davidsen, stjóri á Arbeiðseftirlit- inum. Arbeiðseftirlitið hevur skotið upp, at seta í verk lóg um arbeiðsumhvørvi í Føroyum. Sambært stjór- anum hevði hendan lóg loyst trupulleikan við revsi- ábyrgdini hjá almennum stovnum. Høgni Hoydal, landsstýrismaður í lógarmálum vil kanna málið nærri. – Einki er komið á borðið her hjá okkum á lógar- deildini. Kanska er málið reist mótvegis teirra egna landsstýrismanni, og tað kann eg so fara og kanna. – Tað er púra greitt at støðan er ikki haldgóð og okkurt má gerast, sigur Høgni Hoydal. ið er óynsktur og eftirlýstur í Schengen-økinum. Ætlanin er, at SIS-teldur skulu standa á farstøðini í Havn og á flogvøllinum í Vágum.