týsdagur 28. oktober 2003síða 9

16 Nr. 204 - 28. oktober 2003 Nr. 204 - 28. oktober 2003 17 magar, til úrdrattir, sum verða brúktar til íblanding í smyrsl, heilivág, orku og kosttilskot, functonal foods v.m., at vaksa úr 30 mio. Kr í 2001 til 1,1 milliard í 2012. Tann minsti virðisvøkst- urin, vænta íslendingar, er innan tær siðbundnu fram- leiðslunar. Tað átti ikki at verið nakað í vegin, fyri at eisini føroyingar kundu troytt teir virðisskapanarmøguleikar sum liggja innan hjáfram- leiðslur og biotøkniskar úrdráttir. Gongdin í heim- inum er eisini soleiðis, at rávørumarknaðurin verður alsamt meira globaliser- aður t.m. at tað verður altjóða frí kapping um ráfiskin. Tey londini sum duga best at fáa burturúr øllum, vilja verða vinnarnir í hesi kappingini. Afturat teimum trimum møguleikunum, sum eru nevndir omanfyri, er spurn- ingurin um burðardygga veiðu og gagnnýtslu av øllum. À enskum verður hetta rópt Responsible Fisheries og Responsible Utilisation. Hetta er eitt rák í heim- inum, sum alsamt fær størri týdning í samband við framleiðslu og sølu, av matvørum, sum heild. Tann føroyska fiskidaga- skipanin, er uttan iva ein skipan, sum stilla føroy- ingar sterkar, í samband við burðardygga veiðu. Ì spurninginum um burðar- dygga framleiðslu, eru vit tíverri langt frá tí, sum kemur undir hetta hugtakið. Hetta gerst sjálvandi ikki eftir, stuttari tíð, men vit mugu seta hol á nú. Tann fyrsta fortreytin fyri hesum er, at innvøllirnar ikki verða tveittir fyri borð, men verða tiknir til lands og gagn- nýttir til lønandi virksemi. Tann almenni myndug- leikin kundi rætt vinnuni eina hjálpandi hond, við at fáa inn í lógina um vinnu- ligan fiskiskap, eina skyldu, at taka teir innvøllir til lands sum tað finnast fiskakeyparar til. Teir sum velja ikki at taka innvøllinir til lands, kundu t.d. verið sektaðir við mistum fiski- døgum. So er tað upp til tað einstaka reiðaríið at avgera um tað er meira lønandi at tveita innvøllinur í havið ella taka teir til lands. Vinnan, má tillaga sítt framleiðsluval, val av marknaði og kostnaðar- støðinum, eftir teimum broytingum, sum henda í kappingarumhvørvinum Leikluturin hjá almennu myndugleikunum, verður at skapa góðar karmar fyri at røkka teimum málum sum eru nevnd omanfyri. Hetta hevur við sær at betrast má um flutningsmøguleikar- nar, gransking og út- búgving má stuðlast, og sett verða almenn krøv í samband við góðskuni á rávøruni, og at medvirkað verður til at einki verður tveitt fyri borð, sum virði kann fáast burturúr. Før- oyskum fiskavirkjunum, mugu eisini javnsetast við útlendsk fiskavirkir, í kapp- ingini um ráfiskin. Vinnugransking og ný- skapan, fer framyvir at hava ein sera stóran týdning, taíð umræður at menna nýggjar vinnur og vørur. Tað er tí hugstoytt at játtanin til eitt nú Fiskivinnuroyndir verð- ur niðurskorin á komandi fíggjarlóg. Framtaksgrunnurin, sum vinnumálaráðið varðar av, má fáast at stuðla nýggjum vinnum og verkaætlanum, og ikki sum higartil, mest at virkað eftir undantaks- regluni. Framhald av síðu 15 Regin Eikhólm 23/10-03 Í Sosialinum 14/10-2003 hevur Kim Simonsen sum so ofta áður eina áhuga- verda grein. Hesaferð um leikin Erasmus Montanus hjá Ludvig Holberg (1684- 1754). Í hesum sambandi endurgevur og viðmerkir Kim Simonsen brot úr Erasmus Montanus í før- oyska kjakinum, har hann sigur, at tey sum brúka Erasmus Montanus nega- tivt hava misskilt, hvat Hol- berg vildi við persóninum Erasmus Montanus, meðan tey sum sýna samkenslu og leggja dent á, at Erasmus Montanus hevur rætt, eru gløggir lesarar. Sum kunnugt vildi Hol- berg lata fólkið síggja seg sjálvan í spegilsmynd í tí, sum fór fram á palli. Tá so studenturin og magistara- spírin, Erasmus Montanus, kemur heimaftur og oysir av sínum ástøðisliga uni- versitetslærdómi um nýggj- astu vitan innan de facto nátúruvísind, har jørðin ikki longur er fløt men rund, so er einki galið við tí. Hetta man so mangur heimafturkomin nýútklakt- ur føroyingur kenna seg aftur í. Men tá Holberg - við metafysiskum speisemi - letur tann væl disputer- andi Erasmus Montanus royna seg í tí formella lo- gikkinum hjá Aristoteles (384-322 á.Kr.) gongur galið. Erasmus Montanus logikkur 1. Útsøgn (præmis): En sten kan ikke flyve. 2. Útsøgn (præmis):I (mor- lille) kan ikke flyve. 3. Niðurstøða (syllogisma) Ergo er morlille en sten. Herav framgongur, at Eras- mus Montanus ikki kendi til tær grundleggjandi log- isku fortreytirnar, tí so hevði hann vita, at tað ber ikki til at gera niðurstøðu (syllogismu) út frá tveim- um negativum útsøgnum (præmissum), tí niður- støðan verður følsk. Hol- berg vísir við hesum á, at hóast Erasmus Montanus hevði ástøðiliga vitan og m.a. visti at jørðin var rund, so kendi hann ikki til tað mest basala í formella logikkinum. Hetta foraði honum kortini ikki retoriskt í at gera eina niðurstøðu, sum var skeiv og uttan hald í veruleikanum. Tað var í hesum saman- hangi at undirritaði saman- bar logiska førleikan hjá Høgna Hoydal, varaløg- manni, við tann hjá Eras- mus Montanus, tá varaløg- maður í Sjónvarpi Føroya visualiseraði danska skurk- in í bankasakini við eftir- gjørdum duldum myndum. Útsagnirnar hjá varaløg- manni hildu ikki, og tí gjørdist niðurstøðan eisini skeiv hjá honum. Akademiska førleikan annars bæði hjá Erasmus Montanus og varaløg- manni, hevur undirritaði ongantíð sett spurnartekin við, men teirra logiska ræsonnement í oman fyri nevndu tilburðum geva samanfallandi skeiva ella falska niðurstøðu. Tað, sum Holberg eksplicit vil siga við hesum logiska passus, er, at ávísur akademiskur førleiki í sjálvum sær ikki er nakar garantur fyri at niðurstøða hjá viðkomandi altíð er logisk samanhang- andi og sonn. Kim Simonsen og Erasmus Mantanus Rúgvismikla skrivingin hjá unga Kim Simonsen ber brá av tí meiri kvantitativa heldur enn tí kvalitativa, og summariska enten/eller niðurstøðan um Erasmus Montanus loyvir ikki differencieraðum nýansum framat. Hjá Kim Simonsen er Erasmus Montanus ein fittur og vitandi studentur, sum visti hvat hann tosaði um, men hansara heimliga umhvørvið og nakrir føroy- ingar - íroknað undirritaða - skilja ikki.Erasmus Mon- tanus, tí teir brúka hann ikki positivt. Holberg letur Erasmus Montanus umboða ein hugmyndafrøðiligan marg- táttaðan og samansettan persón, sum í tíðarbund- num stíli og við atliti til galdandi dannelsesideal, bæði skal karrikera, provo- kera, upplýsa, vegleiða og tilátursgera tað gamla stag- neraða og tað nýggja sjálv- uppgjørda. Hesin kom- plexitetur er sýnisgluggi og pallur fyri retorisku orrust- uni, har ambitiónir, makt- girnd, sosial og moralsk indignatión, akademisk hugmóð og lívsins realitetir annars halda vekingarmøti í eini upplýsandi skiftistíð. Tað naiva enten/eller verð- ur avloyst av tí rationella søkjandi. Kim Simonsen setur seg til dómara yvir hvør rætta reflesiónin er uppá Eras- mus Montanus fyribrigdið - hon skal vera positiv, sigur hann. Men her tykist hann ikki heilt at hava fatað tann kompleksa og margtáttaða persónin, sum Holberg hóast alt letur Erasmus Montanus umboðað. Helst byggir hetta á eina mis- skiljing ella á eitt Erasmus Montanus komplex? VIÐMERKINGAR Kim Simonsen og Erasmus Montanus - misskiljing ella eitt Erasmus Montanus komplex ? Frammanfyri einari stórari áhoyrarafjøld vann Finnur Jensen 2. undanumfarið í singer/songwriter 2003 TÒNLEIKUR Tìðindaskriv Leygarkvøldið var annað umfar av singer/songwriter 2003 kappingini hjá Hotel Hafnia. Tá dómararnir høvdu sagt sítt, gjørdist tað greitt, at tað verður Finnur Jensen, sum fólk sleppa at hoyra aftur í finaluni 22. november. Áhugin fyri fyrsta undan- umfarinum, sum Ronni Poulsen vann, var stórur, men ikki kann sigast annað enn, at enn fleiri fólk leit- aðu sær oman í Hafnia Lounge leygarkvøldið enn til fyrsta umfar. Og tað var ein ógvuliga fegin Finnur Jensen, sum kundi sessast aftur við gitt- aranum og spæla nøkur fleiri løg fyri áhoyrarunum. – Hetta var ótrúliga stutt- ligt. Tað kendist gott at spæla her í kvøld. Stemn- ingurin var framúr góður, og tú merkti veruliga at fólk vóru glað fyri at vera her, segði Finnur Jensen. Finnur Jensen og hinir í Páll Finnur Páll liggja í løt- uni fyri fjórðu viku á rað á ovastu rók. Hin oddamað- urin í Páll Finnur Páll, Páll Oddur Rubeksen, royndi seg eisini sum solist í kapp- ingini leygarkvøldið. Blandað Hvat viðvíkir stíli, so var annað undanumfar ógvu- liga blandað. Fyrstur við mikrofonina var Pól Hentze. Skopuningurin Pól spældi trý andalig løg hjá sær sjálvum. Hann smædd- ist ikki burtur og gav tað, hann átti. Stílurin broyttist full- komiliga, tá Tønnes Mikk- elsen settist at spæla fyri fólkið. Hann legði stóran dent á at fáa fólk við og undirhelt rættiliga við sín- um trimum fólkaligu løg- um. Páll Oddur Rubeksen eigur ein heilt serstakan stíl. Tað prógvaði hann aftur leygarkvøldið, tá hann sang fyri fólkið nakað av tí, sum hann hevur liggjandi í skuffuni heima. Hann sang ógvuliga væl, og fólk hildu fyri, at Páll Oddur væl kundi gerast vinnarin hetta leygarkvøldið. Hin frontfigurin í Páll Finnur Páll, Finnur Jensen, hevur ein annan stíl. Han- sara løg eru meira popp kend. Tað gekk eisini óføra væl hjá Finni leygarkvøld- ið. Hann spældi fyrst tveir nýggjar sangir hjá sær sjálvum. Harav var annar teirra ein sangur til George Harryson, sála. Sum sítt síðsta lag kundi Finnur ikki lata vera við at spæla forelskaður sjónleik- ari. Tað eru royndir dómarar frá FUT, sum gera av, hvør skal vinna. Teir nýta fleiri metingarstøði. Eitt nú verð- ur stórur dentur lagdur á originalitet og framførslu. Onkra broyting Sum nevnt valdu dómar- arnir Finn Jensen sum vinnara. Hann var ógvuliga væl nøgdur við avriki. Men tað er langt frá vist, at skráin verður tann sama í finaluni. - Eg arbeiði allatíðina við sangum, og eg rokni við, at skráin verður øðrvísi í finaluni, sigur Finnur Jensen. Útvarp Føroya tekur upp frá kappingini, og í vikuni ber til at hoyra tónleikin, sum varð spældur í Hafnia Lounge leygarkvøldið. Hósdagin 30. oktober kl. 19.30 verður Torgið í SMS karmur um spennandi mótasýning MÓTASÝNING tíðindaskriv Luttakandi handlarnir til ársins mótasýning á Torg- inum í SMS hóskvøldið 30. oktober bjóða 210 ókeypis sitipláss til sýningina. At- gongumerkini fáast við at avheinta tey í handlunum, sum luttaka. Luttakandi handlarnir eru Klivin, Vero Moda, Deres, Flykran, Sportmas- ter, Skálkur, Skilling, Dem- mus, Benetton og Bindi- búðin. Umframt hesi 210 sitiplássini er sjálvandi hópur av standiplássum. Koreografur og show- master hetta kvøldið er Barbara í Gongini, sum lovar eina spennandi heyst- mótasýning. Hóast torført er at seta eina felagsyvir- skrift á mótan og stílin, so sigur hon, at á kvinnusíð- uni er retro-80 móti serliga nógv frammi, meðan mannfólkini meira nýta jørðlitir og kanska hip-hop. Annars brúka vaksnu kvinnurnar nógv etnisk klæði, rættiliga væl bland- að saman, t.d. við svensk- um strípum og portugálsk- um broderíum. Karmarnir til sýningina verða ljósir og positivir, tónleikur, smyrsl og hárseting má alt uppliv- ast í heildini. Sýningin verður sum sagt hóskvøldið 30. oktober kl. 19.30, og tey, ið vilja tryggja sær siti- pláss, eiga at skunda sær inn í einum av luttakandi handlunum eftir ókeypis atgongumerkjum. Forelskaður sjónleikari í finaluni Mótasýning í SMS Torgið í SMS verður karmur um stóra mótaframsýning hósdagin C M Y K 17 16