leygardagur 6. september 1997síða 16

tíðindablaðið M fr Nr. 169 — 6. SEPTEMBER 1997 hev 11 søgugongdin Bar rra Pål« tekur 3 iber mánaði 763. og n endar hálvt nað ár summarið #1 dið, á Ar maður 3 teimum púra greitt sæst av teimum tilburðum har hann er uppii, so er hann tur og roynir at smoyggja undan har til ber. Hann kki nóg dám at spæla leiklutin sum ) úrvaldi. Afturfyri er tað at Barbara n. sum umboðar kenslur ð verða feldar av køld at lesarin At síggja r viðvent í holuni: hen suleiðis non um er lesaran at halda si WIIT mot: viti g SK Hvat prestinum viðvíkur er hann og hansara piet sma - hóast blanka útvortis fulkomiliga burturvið í hesum høpi. Harra Pål er ein bloyta, pretisman óbrukilig, neðan kirkjan og Kingo missandi partur av føroysk Í einum av sín tu brøvum (ti Heinesen skrivar Jørgen-Frantz: »Vi0 hesum tóran mun at hava fing:ð skil á Harra Pál sum ein í veruleikanum sansalig erusjuk, men fáfongd bar kkmenniskja< 7 10.2.1938). Harra Pål, um boðið hjá pretismuni í Før yum, er ikki sjálvur piet niegis istur Annars fær lesarin fær so líðandi varhugan av, at skaldsegan ikki er vorðin akkurát sum av fyrstan tíð ætlað. Teir sum umboða skynsemi eru, tá ið søgan er av, ikki líka lýt aleysir sum frammanundan Teir hava laðað sær ein kyn iskan verjugarð, so at teir ikk: verða fløktur upp í tað veruliga lívið. Johan Hend rík Heyde gjøgnumskodar í kort ni ikki Orørdur - krógva seg handan bøkur og speisemi Rationalisma uttan kensl tespiligt soleiðis storan mun samanhang men hann vil heldur ur er minst líka sum tað at lata kenslurnar øllum valda i Eingin av høvudslerkarunum i skald- søguni tykist at finna hesa javnvågina. Afturfyri finst hon væl og virðiliga hjá løg- manninum Sámal Mikkjals- soni, men tað hevur kanska sínar serligu grundir? Fann løgmaður, sum hev ur sitið longst í embætinum, æt Samuel Pedersen. Hann tók við sum løgmaður i 1706 - sama árið sum Peder Arhboe kom til Føroya - og sat líka til 1752. Í einum brævi til Trónd Olsen nevnir Jørgen-Frantz Jacobsen, at hann er ættaður frå ti gitna Rådna Bónda, og hesin var Samuel Pedersen Samuel Samuel Mikkel líkatil. Tann hóvligt Sámal Mikkjalsson á donskum: Samuel Mikk elsen - sum altíð hevur tam arhald á støduni, er slekt hjá Jørgen-Frantz Jacobsen Hugburðurin = mótvegis tilverufatanini hjá persón- unum í >Barbu og harra Pál<, avdúkingin av teirra sjålvsfatan, hevur týðuligan íblástur frá La Rochefou- cauld. Hann var háaðaligur og tískil krigsmadur, men gjørdist sum frá leið í staðin tann skeptiski eygleiðarin av lívi og levnað, og hans ara >Maximes< (1664-78) snúgva seg í høvudsheitum um avmarkingarnar hjá mannabørnunum. Tá ið vit halda nakað ella gera so ella so, er tað altíð við stød í sjålvsøkni. Handan allar rósverdar eginleikar húsast altíð sjálvgóðskan. „ >Barba og harra Pál< er ein brennidepil av 1deolo giskum rákum. Í skaldsøg hi barokkur, piet sma og upplýsing. Haraftr at føroyskt og danskt Skaldsøgan er skrivað frá 1934 ul 1938. sum eisini er eitt tíðarskeið, har idelogi irnar brenna saman: nazist aflokkurin hevur í einum demokratiskum vali fingið valdið í Tysklandi, Sovjet- Komintern leika sín lut, og sjálvstýris- hugsanin bylgist í mongum føroyingum, m.a. i Jørgen- Frantz Jacobsen. Og Freud- hugsan ger seg galdandi i mentanarumhvørvum Sjúkan forðaði Jørgen- Frantz Jacobsen at fara full- ur og heilur upp í politik - hann nevnir longu á ungum árum, at hann vil vera pol iukan - men fyri tí var hann ein gløggur eygleiðari og tók eldhugaður lut í sam felagskjakinum. Tað er eingin ivi um, at tey pol- tísku og samfelagsligu við- urskiftini í Føroyum og Danmark speglast í skald søguni. Í hvønn mun hetta ger seg galdandi, má ein onnur kanning útgreina pápi Annars æt abbi ) N þ edersen sen, so tað er s samveldið og Harra Pál og Sorinskrivarin - Lars Simonsen og Peter Hesse Havnarkona 90 ár Hósdagurin 21. august var stórur dagur í Brekkuggtu 6 í Havn. Astrid Frede- riksen fylti 90 ár. | o Ð Astrid Frederiksen fekk nógvar blómuheilsanir á 90 ára fødingardegnum 21. august Astrid er fødd í Havn 21 august 1907, foreldur henn- ara vóru Johanna, ættað úr Skopun og Hans Jacob Eg- holm úr Havn, vanliga nevndur Blokk. 6 vóru syst kinini, systrarnar Jenny og Ingrid, sum báðar giftust og búsettust í Keypmanna havn, brødurnir Hans og Jens Petur - Pedda - , sum báðir búðu í Havn. Astrid og tvíburðarsysturin fingu kykhosta sum lítlar og tví burðasysturin doyði. Barn aheimið stóð í Magnus HeinasonargøtuSverrisgøt- u, har Eirikstoft-brødurnir seinni bygdu Sum nygift búsettust Astrid og Hjalmar, sum var ættadur av Nordtoftum, i nyggj hus i Brekkugøtu, hetta var í 1932, i bylingi- num, sum onkuntíð verður róptur Rabarbukvarterið Her búleikaðust tey, og skjótt vóru børnini 3, Mart- n, Sonni og Anna Hóast framtíðin tyktist bjørt, hann sum skipsførari pg parthavari í sluppuni Verdandi“, so skifti bráð liga; fá ár seinni fjaldu døp- ur skýggj leiðir teirra Dótturin Anna, sum tá var lítil smågenta, fór stutt fyri kríggið niður í heilsubótar grindum við mammu beiggjanum Pedda, sum tá var matrósur við „Tjaldri- num“. Kríggið kom, og alt samband kvett. Tá kríggið var av, var Anna vorðin stór smágenta og so fastgrogvin at hon bleiv verðandi hjá fólkunum, sum høvdu tikið hana til sín krígsárini. Í 60'unum var Anna nøkur år i Føroyum, arbeiddi i Før oya Banka; tey årini var hon hondboltleikari í Kyndli Hervilig tuberklasótt tók Hjalmar frá teimum; 38 ára gamal andaðist hann 10 mars 1942 á Bróstsjúkra húsinum í Hoydølum Astrid sat nú eftir við dreingjunum, 6 og 8 ára gamlir - og í nýggjum set húsum Tá Hjalmar lá á Sanatori inum, segði hann, at hann væntaði ikki at koma higani aftur á lívi. Astrid bað hann ikki tosa soleiðis, tí læknin hevði sagt, at hann skuldi vera har 3 mánaðir, - „og so kemur tú heimaftur“ Nei", sigur Hjalmar, - „ikki vænti eg tað“ „Spyr tú foreldrini, um tú kanst vera hjá teimum við dreingjunum, tá eg eri farin So leigar tú húsini út, at tey ikki gleppa tær av hond- um.“ Og Astrid so gjørdi, sum maðurin hevði sagt. Hóast mangan strævið, so gekk Astrid fór út at vaska Dreingirnir vusku til, vóru evnagóðir og ågrytnir, og Astrid situr í somu húsum í Brekkugøtu A 90 åra degnum stukku mong vinfólk inn á gólvið hjá Astrid, umframt næstra fólkið. Hon fekk eisini vitj an av systurdóttur úr Keyp- mannahavn, sum fyri mjørka hevði roynt 3 ferðir, áðrenn lendandi var seinn- apartin sjálvan fødingardag- in. Systurin Ingrid, sum nú er 92 ár og Astrid eru ein- astu av systkinaflokkinum, sum enn eru á lívi Sjáldan dagur, tú ikk: sært Astrid á fótum. Hon fer til handils og hon fer í kirkju Hon hevur gott skil á øllum og einki skal liggja Ogjørt Hugaligt at práta við Astr id; greið og livandi sigur hon frá mongum, og so er hon so væl negd=Hví hon, sum alt sítt lív hevur stríðst fyri dagliga breyðnum nú á ellisárum fær pengar fyri i einki at gera, ja det skylur hon ikki! Ein teirra, sum í barna árunum hevði dagligu gongdina í Brekkugetu í heiminum hjá Astrid tey búðu í M. Heinasonar getu hjá Johonnu og Hans Jakki. hevur kæra løtu at minnast aftur á. Har var „høgt til loft og vítt tl veggja“; har vóru eingi børn koyrd út aftur. Her spældu vit og leiktu, har og ta manga gekk prátið, og har varð skemtað. Bern sum vaksin har var hjartarúm Hóast Astrid á ongan hátt vil hava nakran sum helst háva gjørdan burturúr sær, so er øll góð grund ul at bera henni eina hjartans heilsan á níu ára fødingar degnum og takk fyri rík og fjálg barna minni Valla fellur riddarakross ur til konu úr Rabarbukvart arinum, hóast øll góð grund er til at heiðra tílíkar kvinn u, tær sum ongantíð kravdu nakað sum helst, men gjørd- u sina skyldu Men Astrid er fegin. Hon takkar Gudi fyri hvønn dag. fyri góða heilsu og langt lív Við ynskinum um eitt fjálgt livskvøld og ungdóms jákup