týsdagur 23. september 1997síða 23

Nr. 180 — 23. SEPTEMBER 1997 tíðindablaðið andsstýrið setur í gildi stavnsband Boðað verður frá tí borgar liga landsstýrinum, at nú skal við lóg krevjast, at 75% av øllum fiski, sum verður fiskaður á landgrunninum skal landast og seljast yvir fiskimarknaðin. Um eitt skip so vegna prísmunin, sum verður, heldur fer utt anlanda at selja, so skula teir missa fiskidagar. Hetta starvsbandið, sum nú verð ur innført av verðandi sam gongu, má verða eindømi í søguni, tí hetta fyrir við sær, at útróðrar- og fiskimadurin má lata seg tela við tað hann fær her á landi. Um hann so fer, har sum prisurin er betri, so verður hann straff aður, ikki bara við at fáa minni inmtøku til skip og manning, men hann missir fiskidagar, tí hann við lóg er bundin at landa í Føroy- um. At so teir, sum landa, verður til bert at umskipa fiskin fyri at selja hann 6til- virkaðan til teir útlendsku keypararnir, sum fiskimad- urin er forðaður at:selja til, tað sakar ikki Føroya lands stýri, Tí helst er tað so, at teir, sum eiga sølumidstød irnar her á landi, eru vinir og kenningar, so teimum má tryggjast góður prísur Taparin er tann føroyski fiskimaðurin Hetta er helst tað, sum teir borgarligu og Verkamanna tylkingin kallar marknaðar búskapur, tær friu kreftirnar, sum ráða. Nú gera tær tað við góðkenning og løgtings lóg Tað at fiskimadurin á henda hátt ikki fær pris fyri tað gullið hann dregur av grunni, at hann soleiðis ikki fær endarnar at røkka sam an, tað sakar ikki tað borg arliga landsstýrið. Tað tykist ikki at nerva, tí veruleikin er tann, at henda ætlan bøtur ikki um nakað, men hon verður til stóran skaða. Tað at binda okkara fiskimenn at verða noyddar at selja fiskin fyri ein prís, sum bert er ein líul partur av tí, sum teir kunna fáa aðrastaðis, tí tað er so illa fyriskipað her á landi, tað er at taka livs grundarlagið undan hesari vinnu og teimum, sum hana røkja, og tað at 75% av fisk- inum verður landaður í Før- oyum, betur einki um nak að, tí fiskurin verður ikki virkaður á landi, men bert umskipaður til víðari selu, júst á tí marknaði, sum verður forðaður fiskimonn- um at søkja Fiskurin, sum vid lóg er landaður her á landi, verður bert umskipaður til sølu, har prísurin er nógv betri. ein prísur, sum verður forðaður okkara fiskimonnum at vinna sær Um landsstýrið veruliga vildi bóta um vidurskiftini bæði á sjógvi og landi, so skuldu teir gjørt eina ískoyt isætlan, soleiðis at lands kassin lat eina upphædd, so at tað lønti seg at landa fisk in her heima, fyri tann fisk- in, sum bleiv landaður og virkaður her á landi, eina fíggjarliga upphædd, sum í hvussu er svarar til tað, sum annars vildi verið givið fyri fiskin uttanlands Tað vildi gjørt, at okkara fiskimenn veruliga fingu prís fyri sítt stríð og slit á sjónum, og tað vildi sc ført við sær. at virkingin av fisk- inum vildi givið fleir ar beiðspláss á landi. Hetta er tann leiðin, sum vit eiga at ganga, tí eitt er greitt, verður ikki her og nú gjørt nakað fyri okkara útróðrar- og fiskimenn, so verður berligt á landi, tí teir eru lívsnervin í okkara samfelag Í samband við umskipan av Framtaksgrunninum skuldu møguleikar verið at framt itøkjulig tiltøk okkara útróðrar- og fiskivinnu til frama. Nu eru møguleikar veruliga at fremja tiltøk, so leiðis, at hesin mest týdn ingarmikli partur av okkara samfelag veruliga fær løn fyri sítt stríð, ikki at niður- bindast við lóg at selja veið- una fyri tann prís, sum ger, at endarnir ikki á nakran hátt røkka saman. Tað er aftofting av hesari veiðu, men verður tað veruliga so, at hetta borgarliga stýrið fremur hesa logartiltøk, har 75% av øllum fiski, sum verdur fiskadur å land- grunninum, skal seljast og landast í Føroyum, uttan mun til prisin, so må og skal eisini vid lóg tryggjast, at okkara fiski- og útróðrar- menn fáa prís fyri tað gullið, sum teir draga av grunni Sverre Midjord Bokmentaheidurslønir Í eini fjøruti år hevur Tors havnar byråd latið skrivandi fólki í Føroyum eina bók mentavirdisløn: M. A. Jac obsens. Hesin heiður hevur samstundis verið góður fíggjarligur stuðul til ein bólk í samfelagnum, sum má kunna kallast sannir ide- alistar. Hetta er alt gott. Vit kunna altíð kjakast um, hver ið hevur henda heiður uppibornan og hver ikki; men sannroynd er tað, at maðurin M. A. Jacobsen, sum Christian Matras mál ber seg: var ein høgt ment aður og siðprúður maður, ið sæt í hægsta sessi í landsins høvudstad. M.A. Var einki bygdarligur og ei heldur pírin, og honum er nógv fyri at takka, at arkitektoniska megnarverkið gamla Bóka- savnið varð bygt Nú hevur býráðið knapp- liga broytt reglugerðina um M.A.J.-heidurslønina, og haldi eg hetta vera eitt bak kast fyri skrivandi fólki í Føroyum. Misskiljið meg ikki: eg unni øllum, sum í ár hava fingið nýggju mentanar virðislenina/>barnabóka- virdislønina og ynski teim um hjartaliga tillukku. Tey hava einki við reglugerðir at gera, tey arbeiða trúliga fyri féroyskari mentan, og áttu langtsíðani at fingið ein sjålvstødugan mentanarprís, sum kundi itið 100 ymisk nøvn Ld. Mentanarvirdisløn Richard Longs/Mariu Mik kelsen/William Heinesens/ Regins i Líð, etc Tad er bara stut síðani, at føroysku politikkararnir samdust um at taka v nógv umrødda sømdarpeningin, hendan heidurspening, sum fleiri listarfólk sóu fram til at fáa hvert ár. Minnist til, sømdarpeningur er ikki løn men heiður, eins og eitt heiðursmerki. Stór skomm var hetta, serliga tá hugsað verður um, at fleiri av mót- takarunum vóru aldrandi; fólk sum høvdu skapt tjóð ini stór mentanarlig virði; virði sum verða standandi, virði sum politikkarar okk- ara ikki smæðast við at vísa fram fyri gestum sínum í tíð og úrtíð. Men hetta verður teirra skomm! Av egnum royndum veit eg, at skrivandi fólkið í Før- oyum spinnur ikki gull av nøkrum. Eru vit heppin, fáa vit eina ferð í lívinum M.A. ella samsýning frá Ld. útvarpi fyri upplestur av bók, vit kunna, um heilt gal- ið stendur úl - søkja um arbeiðsstuðul í t.d. 3 mánar, so vit kunna gera eina bók lidna, (um vit sleppa gjøgn- um nálareygað). Um onkur okkar anú verður >bestselj- ari« eitt árið, verða vit eisini leskað. Hetta er gullið Eru vit óheppin, sum tey flestu eru, fáa vit íkki klovið oyra fyri verk, vit hava ar beitt við í áravís. Í staðin fara pengarnir til prent/ inn binding/ sølu/ umsiting Saman um tikid: Tað eru piparnøtir, ið í dag verða goldnar føroyskum rithøv undum Rithøvundar skriva, ti skriva teir - lukku tíð fyri Føroyaland, ti hvussu hevæi nú verið vorð- ið, um øll guvust at skriva í Føroyum? Ti haldi eg, at M. A. Jac obsens bókmentavirðislen er so ógvuliga týdningar- mikil at hava púra óskerda, og eg heiti á Tórshavnar bý- ráð um, at teir stovna eina sjålvstøduga mentanarvirð- isløn og lata bókmentirnar fáa tann heiður, tær vissu- liga hava uppiborið: M.a Jacobsen - virdisløn og Barnabókavirðislen Tórs- havnar býráðs elska at Oddver Johansen rið skúlast Norrøna fuurskulanum | , rt P Kjell Birknes er settur fyribilsstjóri. Jóannes Moh helgur fram lærari á skúlanum fram til 1. mars 1998. eftir frå nevndini Skulin sum áheitan aði virksemi sítt í leigaðum hølum í Genner í Suðurjútlandi Hølisvidurskiftini vóru ikki 1992 flutti skúlin so til Hygum í Norðurjút landi, til egin og betur hósk andi høli. Í fjør varð bygt afturat, soleiðis at 16 næm ingar og fleiri og harvið umleið 60 næmingar rúm ast á skúlanum Størst: parturin av næm ingunum eru altid komnir úr Føroyum, men flytingin tey seinnu árini hevur eisini sett síni spor, og alt fleiri eru børn, ið saman við byrji Fu % og I sh EIK vur hetta havt við sær at tað fíggjarliga hevur verið tungt Ynskilit er at fáa næm ingatalið upp til umleið 60 er ásannað, at um hetta skal náast, má innihaldið í skúlanum broytast, leiðis at enn verður møgu ligt at taka bæði føroysku donsku fráfaringar royndina Nú Jóannes Mohr leggur frá sær, tekur Kjell Birknes við sum fyribilsleiðari meðan sekt verður eftir nýggjum stjóra. Kjell Birk nes er ættaður úr Klaksvík og hevur starvast á skúlan um síðan hann byrjaði í 1986 ertsini og to so og Lættari føroyskur dansur Nu kvøldini gerast myrk og long fer føroyski dansurin i sving. Felagið Tókum Lætt, ið var stovnað fyri fýra árum síðani, bjóðar øllum áhugaðum at vera við Málbólkurin er serliga tey, sum ikki hava dansað so nógv føroyskan dans frammanundan, men sum hava hug til tað. Í felag | verður avtalað, hvat skal lærast, og nógv av tí lætta verður havt á gólvi hvert dansikveld. Ætlanin er, at skráin verður so fjøltåttad sum meguligt við styttri vísum og tættum, umframt teimum longru kvæðunum Tiltakið er soleiðis eisini nakað fyri tey meira royndu Dansað verður annað hvert sunnukveld í Horna húsinum í Havn Føroya Tekniska Lærarafelag stovnað Leygardagin tann 20. sep- tember 1997 var stovnandi aðalfundur á Tekniska Skúla í Klaksvík. Felagið ið varð stovnað, er Feroya Tekniska Lærarafelag, stytt FTL. Á fundinum luttaka umboð fyri Dansk Teknisk Lærerforbund, stytt DTL Umboðini fyri DTL eru Jens Henning Ravnsmed, formaður, Svend Erik Christensen og sekretariats- chef Søren Kure Síðan mitt í sjeyti árun- um hava lærararnir á tekn- isku skúlunum verið limir í DTL. Í 1989 var samráð- ingarrætturin yvirgivin til eina samrådingarnevnd, ið taldi 2 umboð frá hverjum | av teim báðum teknisku skúlunum i Føroyum. Farið ar beinanvegin undir at samráðast um ein føroysk- an sáttmála og var hesin undirskrivaður í 1994 Síðan hevur samráðing- arnevndin fingið avtalu um skipað viðurskifti viðvíkj- andi setan í starv og eftir- lønarvidurskifti á skúlun- um. Samrådingarnevndin luttekur í samstarvinum við tey 20 feløgini á almenna ÉT arbeiðsmarknaðinum Við stovnanini av FTL, yvirtekur felagið samráð- ingarrættin Føroya Landsstýri. FTL hevur sam ráðingarrættin fyri undir visarar, skúlastjórar, skúla heimsleiðarar og skúla heimsassistentar. FTL hex ur eina samstarvsavtalu viÐ DTL. ið tryggjar limum tess full imarættindi í DTI Nevndin í FTL er sett so leiðis saman: hon telur limir, tveir valdir av lim unum í Klaksvík og tveir valdir av limunum í Tórs- havn FTL hevur, nú tað varð stovnað, um 40 limir við — (jó