mikudagur 24. september 1997síða 14

14 tíðindablaðið Fråsøgn úr Viet Nam. Triði partur: Vietnamesiskur dani í Viet Nam Kim Hai Neuven er nú aftur í móðurlandi sínum, haðani hann flýddi fyri fimtan árum síðan. Hann arbeiðir nú fyri eitt danskt felag, sum samskipar eina menningarætlan, ið er fíggjað av donsku stjórnini 8. mai 1982. Hendan dag gloymir Kim Hai Nguyen ongantíð. Hann varð tá, saman við 173 ødrum flóttar- fólkum, tíkin umborð á eitt danskt bingju- skip, eftir í trý sam- døgur at hava rikist í einum lítlum báti i Suðurkinesiska havi- num. ORÐ oG MYNDIR > Kim H lopunum i Vietnam krignum fram Um kveldið | ið. leyp Alopini komu óvart amerikanska herin, sun undir álopunum misti meira enn túsund hermenn. Eftir fýra daga bardaga vóru allir býirnir, undantikið Hué, aft ur undir amerikanskun Hué, ið vardi í 25 dagar doyðu umleið tíggjutúsund sivilfølk, umframt fleiri tús- und hermenn Tet-álopini vóru orsøkin til at amerikanska fólkið av álvara byrjaði at mótmæla amerikansku luttøkun: í Vietnamkrignum. Eftir i fleiri ár bert at hava hoyrt at teirra hermenn fóru at í sjónvarpi, hvussu norðurvietnamesiski herurin undir Tet-alopunum Vinna sou tey Kim Hai Neuven er aftur i Viet Nam eftir 15 ár í útlegd amerikan sendistovuna í Saigon. Tær nogvu molmænsgongurnar g tann vaksandi Onøgdin millum folkid i USA førdi ul at táverandi forsetin Lyndon B. Johnson, sum i mars i 1965 sendi ta fyrstu herdeildina til Vietnam, avgjørdi ikki at sulla upp aftur Amerikanskt felag At Kim Hai eitur Nguyen (úttalast »nvyen« ) til eftir- navn er ikki so legið, ti helvtin av øllum vietnamesarum hevur hetta eftirnavnid Kim Hai tók prógv í evnafrødi á lærda háskúla num í Hué í 1974. Eftir lokna útbúgving arbeiddi hann hjá einum ameri kanskum ráðgevandi felagi, sum millum annað stóð fyri vegagerð í Suður Viet Nam Men eftir at Norður- og Suður Viet Nam vórðu løgd saman í 1975, og amerikumenninir noyddust at ryma, gjørdist Kim Hai arbeiðsleysur. I 1977 fekk hann arbeiði á eini málingaverksmiðju í Sai gon, ið nú æt Ho Chi Minh Býur Tann nýggja, kommu- nistiska leiðslan á verk smidjuni dugdi ikki at stýra teirri amerikansku tøknini,« sigur Kim Hai og flennir hjartaliga Fram til 1980 var hann arbeiðsleiðari á verksmiðju- ni. Samstundis framleiddi hann eitt sindur av heima við hús »Vit vóru væl fyri fígg arliga, men vit høvdu einki frælsi. Skuldi tú vitja vinir í einum ødrum byi, mátti tú sýkja um loyvi. Kommu nistaflokkurin stýrdi øllum sapu + r Vit høvdu onga framtíð i sigur Kin Hai y tetnarn Kim Hai byrjaði nú at hugsa ur at Tliygs saman við konuni og dóttir teirra. Eftir at hava givið einum manni ið segði seg cigaå ein bát, try gullstykki, søkti Kim Hai um fri frå arbeiðnum í tvær víkur. Hetta var í apríl í 1980. Men tað vísti seg at maðurin hevði snýtt tey og fleiri onnur, ið eisini ætlaðu at flýggja »Alt var jú loyniligt, so einki nyttaði at melda mannin til løgregluna. Eg noyddist tí aftur til arbeiðis eftir tær tvær vikurnar,« sig- ur Kim Hai. Hann gjørdist nú varastjóri á verksmiðju ni Onnur royndin Í maj í 1982 kemur ein kvinna á verksmiðjuni og spyr, um hon kann fáa frí í eina viku. Tá hetta ikki var vanligt, spyr Kim Hai um hon ætlaði at flyggja. Um so var ætladi hann sær vid Seinnapartin sama dag hevði Kim Hai aftur goldið við tímum gullstykkjum Hesaferð skuldi hann einsa mallur síðan seinni royna at hjálpa konu- ni og dóttrini at flýggja Um náttina fór báturin oman eftir Saigonánni og helt ul havs. Båturin var fimtan metrar langur tg tveir metrar breiður, og í honum vóru 174 fólk, sum øll vónaðu at fáa eina betri tilveru aðrastaðni í heimi- num. Í trý samdegur vóru tey í bátinum uttan mát og drekka. Tey sóu átta skip, ið øll sigldu fram við teim um avstað, og hevdi gjørt mær greitt, at eg skuldi doyggja,< sigur Kim Hai álvarsamur Nr. 181 — 24. SEPTEMBER 1997 rgjunda skipi var Cecilie Mærsk, steðg niður Skiparin rópti båtin, at ein persónur skuldi koma umborð at seg. Tá Kim Hai var tann eimasti í båtinum, id dugdi enskt, fór hann umborð á Cecilie Mærsk Hann greiddi frå hvaðani tey komu, og umleið hvussu nógv fólk vóru í bátinum Skiparin setti seg í samband vid donsku sendistovuna í Singapore, ið gav loyvi til, at øll flóttarfólkini kundu verða tíkin umborð á danska skipið. Skiparin bað sidan Kim Hai fara niður í bátin eftir sínum lands monnum Eg noktaði, tí nú var eg bjargaður. so í staðin rópu eg niður teirra, at tey kundu koma umborð,< sigur Kim Hai. Skiparin segði teimum at tað var í evstu løtu at tey vóru tikin upp, tí eitt óveður var á veg Tá skipið kom ul Singa pore vóru flóttarfólkini koyrd til eina flóttarfólka legu, har tey búðu í tríggjar mánaðir. Haðani fekk Kim Hai skipað fyri at konan og dótturin kundu flýggja við einum báti ein mána seinni »Båturin sakk, og øll sjeyti fólkini druknadu,« sigur Kim Hai við einum syrgnum eygnabráði. Eftir tríggjar mánaðir í Singa pore, kundu flóttarfólkini velja um tey skuldu fara til USA, Australia, Frankaríki ella Danmark, ið vóru tey einastu londini, sum vildu taka ímóti teimum. Kim Hai valdi Danmark tí at tað var eitt danskt skip, ið bjargaði teimum Í tosa við Aftur til Vietnam Í august í 1982 kom hann til Danmarkar, har hann ar flóttarfólka beiddi í eimi legu, meðan hann sam stundis lærdi seg danska málið I 1983 byrjaði Kim Hai at lesa til skipsverkfrøding og varð liðugur við hesa út búgving í 1987. Í hesum tíð arskeiðnum giftist hann við eimi vietnamesiskari kvinnu, sum eisini var flýdd úr heimlandinum Kim Hai arbeiddi á eini danskari skipasmiðju í nok ur ár. áðrenn hann fekk starv á eini teknistovu, ið millum annað arbeiðir við menningarætlanum í fjar eystri og aðrastaðni Tå hann fekk í boði at fara til Viet Nam at eina tíð, ivadist hann ikki at taka av tilboðunum. Fyr ferð hann kundi hann fara at vitja familjuna, sum fran býr í Hud arbeiða í fyrstu síðan fdd YOM Nogv er broytt Spurdur, um hetta er tað Viet Nam. ið hann hexyði væntað at:sæð, sigur hann } 4 væntað at sæð ut hann hex eitt land í framgongd, og at tað eisini er hent nógv í hesi fimtan árini. Hann leggur afturat, at hvíkorini eru væl betri enn hann hevði ímynd að sær, men at munurin millum rík og fátæk er vorð in stórri I Vietnam livir helvtin av teimum 80 milliónum fólk unum undir hungursmarki num, id er ein amerikanskur dollari um dagin. Kim Hai sigur, at tað ikki er nokk at stjórnin hevur økt tað fíggj arliga frælsið. Teir mugu eisini geva fólkinum polit iskt frælsi, og hann vónar at teir ungu politikarnir, ið bert hava upplivað fram gongd í landinum fara at skunda undir arbeiðiðfyri fleirflokkaskipan. Hann sig ur at fólk, ið hava upplivað so nógv kriggj og so nógva reyð, eru nøgd bert tey hava tak yvir høvdid og mat í munnin. Hetta er helst ein av orsøkunum tl at fólk í Vietnam ikki eru serliga onøgd við verandi politisku skipanina Tá arbeiðið í Vietnam er liðugt næsta summar, fer Kim Hai, saman við konuni og teimum trimum børnun um, aftur til Danmarkar Eg vóni at kunna venda heimaftur til Vietnam at búgva, áðrenn eg verði alt ov gamal,< sigur Kim Hai at enda