leygardagur 8. november 1997síða 12

Nr. 214 - 8. NOVEMBER 1997 Tey gloymdu ikki ættarbandið Um eftirkomarar hjá Onnu Katrinu og Jósupi úti á Jóannes HANSEN Seinni partur Í blaðnum síðsta leygardag vóru nakrar hugleiðingar um tey bæði Annu Katrinu og Jósup úti á Bø í Svínoy. Felags fyri tey bæði var, at tey sum børn gjørdust móðir- loysingar. Tey komu bæði í bónda- húsið har Heimi í Svínoy, har sjørdust tey góð, og tá tey giftust, settu tey búgv úti á Bø Hesa ferð var ætlanin at siga eitt sindur um familjuna, sum stóðst av, at hesi bæði ognarleysu avbygdarfólkini komu til Svin var, giftust, settu búgv, striddust »g strevadust og fingu sjey munn ar at metta Keldurnar „Tey byggja land« hjá Símun Hansen eru altíð hentar at kaga í Hesa ferð hava bæði fyrsta bind sum er um Fugloy, og annað bind sum er um Svínoy nýttar. og sætta bind, sum er annar av pørtunum um Klaksvikina hevur eisini verið á borðinum Myndirnar av teimum sjey systkjunum eru læntar frá Tórgerð Høgnesen í Klaksvík. Hon eigur eisini forkunnugu myndina av mmuni, sum var í blaðnum Hinar báðar myndirnar hevur Tummas Thomassen í Havnini fingið til vega Í síðstu viku var bátasmiðurin Pål Jóhannes neyndur. Øll. sum hava nakað samband við Svínoy vita. at hann var úr Yvirstovu og ikki úr Gulakstovu, sum tað av vart var komið at standa Heini Joensen í Svínoy hevði givið nágreiniligar upplýsingar um ognarviðurskifuni á bátunum sum vóru nevndir Í sambandi við Mjølnir vórðu teir roknaðir upp. sum áttu i, men um Jósup var bara nevnt, at hann var altíð formaður Tað lá í hesum. at hann eisini var ein av ánarunum, og hervið er tað staðfest verið nógv seinast Tað er so ymiskt sum lív várt er lagað Hóast Jósup ikki var tíggju ára gamal, tá hann kom norður til Svinoyar, so gloymdi hann ikki sitt fedranna upphav í Køk í Havn- ini. Try av børnunum — Tummas, Anna Sofía og Niclas — kallaði hann upp eftir sinum forfedrum Og try onnur — Sigga, Liggjas og Birita — fingu nøvn, sum vóru í familjuni hjá Onnu Katrinu Lagnurnar hjá teimum sjey børnunum vóru ymiskar. Tey vóru glad og høvdu lættar løtur, og tey høvdu mótburð og mødi og stríð, men uttan mun til, hvussu tað lag- aði seg, so hava tey neyvan kent, at tað hjá teimum tørnadi so nógv ødrvisi út. enn tað gjørdi hjá so mongum ðrum Lívsleiðin hjá teimum mundi vera ein miðal mynd av, hvussu korini hjá føroyingum vóru um aldarskiftið og fram ímóti seinna heimsbardaga. I ólkið livdi saman við og stríddist ímóti náttúrukreft- unum. Og havið bæði gav og tók Lívið var eitt satt knoss. Tey vóru glað, tá byrðurin var góður, og tey bru sorg, tá livsins stormar vóru um at kollsigla tey og tað, sum sá út til at vera gleði og gylt framtíð. Tey høvdu lært at bera lagnuna, soleiðis sum tey trúðu, at hon var løgd til rættis framm- anundan, og tað kom teimum ikki til hugs at ákæra hin Hægsta fyri tað, sum var lagt á tey Tuberklarnir Sum tað sæst á niðanfyri stand- andi, so vóru tað fleiri av teimum, sum her eru umrødd, ið plágaðust og doyðu av tuberklunum. Hetta var ikki eindømi í landi okkara fyrrapartin av hesi eldini. Henda herviliga smittan heyði so sera góð líkindi at gera um seg umborð á sluppunum, har mansskapið striddist, skaffaði og svav undir ógvuliga primitivum umstødum, og tá smittan var komin í eima bygd og í eina familju, so visti hon seg ofta at vera eirindarleys Tíbetur kenna vit so lítið til tu berklarnar í dag. Men tað er so stutt síðani. at fólkið livdi í ótta fyri hesum óynskta gestunum, sum vitjaði frá smáttu og til borg, og sum broytti lagnuna hjá so mong um og boygdi mangan ungan og lívsfúsan føroyingin Vit hava hoyrt um tey, sum sóu tað sum sína livsuppgåvu at fáa bilbukt við tuberklarnar, og tað verður ongantíð gjørt ov nógv fyr! at upplýsa um tað stríð og strev, sum tey løgdu rygg til Tad er ikki so langt síðani, at tað í nøkrum sjónvarpssendingum varð lyst, hvussu umstødurnar vóru hjá teimum. sum voru sjúk og hvussu tær vóru hjá teimum sum striddust fyri at basa sjúkun! Sera áhugavert og læruríkt Í skaldskapinum hjá Karsteni Hoydal fæst at vita, hvussu tað var at vera partur av umhvørvi- num, har Magnussen, læknin, og hansara hjálparfólk stríddust fyrr at útrudda tuberklarnar, og tað er ikki minni áhugaverður lesnaður Dikka og Tummas Jósup æt Niclasen, men hann og konan valdu at geva børnunum Thomassen til eftirnavn. Rimuligt var tað eftir pápa hansara, sum æt Tummas. Fyri hundrað árum síðani var tað sera ymiskt, hverji eftirnøvn vóðru brúkt, og tað eru fleiri dómi um, at foreldur góvu børnunum hjá sær ymisk eftir- nøvn Árið eftir, at Anna Katrina og Jósup vóru gingin saman í hjúna- lag, sá fyrsta barnið hjá teimum dagsins ljós. Tað var ein drongur, Tummas var føddur i 1881 og doyði í 1930 2 og tey kalladu hann Tummas, og hann var påpi at Kaj Thomassen, sum fyri trimum vikum síðani fór um tey 90. Tummas var 26 ára gamal, tá hann giftist Fredrikku hjá Heindrikki ella Dikka, sum hon vanliga varð nevnd, og tey settu seg eisini niður úti á Bø. Hon var fødd i 1875. og var sostatt emi seks ár eldri enn Tummas. Tey fingu tvey børn — Kaj, sum seimni giftist inn í barndómsheimið — og so Fíu, sum var tvey ár yngri og gjørdist bóndakona í Suðurstovu í Hauarvik. Madurin æt Andrass Fuglø. Miðskeiðis í sjeyti árunum fluttu tey til Klaksvíkar at búgva Fía doyði í 1989, og Andrass legði árarnar inn í 1992 Tummas og Fredrikka livdu í hjúnarlagi í 22 ár. Hann hevði tikid gerðið eftir pápan. Konan arvaði fitt av jørð. so tey høvdu meiri at liva av í landbúnaðinum enn tey, sum einki áttu Hin parturin av innløguni var tað, hann summarhálvárið vann sær sum skipsmaður. Hann sigldi við Dáva úr Gerðum, og hann var millum teir níggju, sum — so tekur Símun Hansen til — lótu lív í fergd arleikinum eystanfyri Selvogsnes, meðan Føroya stoltasta og snotu ligasta skúta varð sundursorað Tað var náttina til hósdagin 27 mars í 1929, at skonnartin Ernst ina, sum Dávur átti saman við beiggjanum, J. F. Kjølbro, fórst So var Dikka einkja, ul hon slapp í 1955. Fía giftist til Hattar vikar í 1939, men umframt Kaj, so var eisini ein annar drongur í húsinum. Tað var Karsten, syst ursonur Tummasar, sum var knapt tólv ára gamal, tå hann i sept embur mánað í 1932 varð sendur av Toftum og norður til mammu- beiggjakonuna, sum skuldi taka sær av honum. Har var hann, til hann setti føtur undir egið borð, og Dikka vísti hjartaligan kærleika ímóti dreinginum, sum kom úr einum av teimum mongu føroysku heimunum, ið vóru rakt av sjúku og sorg Sigga Tummas var bara tvey ára gamal, tá fyrsta systurin kom 21. januar í 1883. Anna Katrina kallaði mammu sína, sum var deyð so tidliga frá sínum børnum, upp Sum vit nevndu í síðstu viku, so var hon ættað úr Eyðastovu í Svín- Sigga var fødd í 1883 og doyði í 1935 oy og æt Sigga Tann yngra Sigga var úti í Fugl- oy hjá abbanum eitt skifti, tá hon var smágenta. Hon giftist út á Toftir 5. oktobur í 1913, og lagnan var hvørki henni ella hennara blid Sigga og maðurin, Hanus heima i Túni á Toftum, fingu fimm børn Hann var fiskimadur, og hon tók sær av børnunum so frægt sum hon orkaði Sum fleiri onnur í familjum og so nógv onnur í Svínoy og kring landið, so var Sigga nivd av tu berklum. og hon var ofta á sana torinum í Hoydølum Eina smágentu, Elisabeth, mistu tey í 1923. Meðan maðurin var undir Íslandi, vóru Sigga og børn- ini í Svínoy og ferðaðust hjá fam- iljuni. Har fingu børnini kikhost an, og henda lítla fekk eisini lungnabruna og doyði. Hon varð grivin í Svínoy. og tað vóru ikki góð boð at fáa hjá manninum, tå hann nakrar vikur seinni kom aftur av skipt Í 1935 fingu tuberklarnir bilbukt við Siggu. Børnini høvdu ofta ver ið hjá góðum fólki, og tvey ár eft ir, at tey høvdu mist mammuna, fórst pápin. Hann slerdi út av strandasluppini Zealous, tá teir í septembur í 1937 vóru á veg heim av Eysturlandinum Elsta barnið hjá teimum er Jåstinus. Hann er føddur í 1917 og býr í Saltangará, Elisabeth, var fødd í 1919 og doyði í 1923. Kars ten er føddur í 1920, og hann býr í Klaksvík. Anna Katrina er fødd í 1921, og hon býr í Rituvík Yngstur var Hans Marius ella Hassi, sum hann varð neyndur á Toftum. Hann var føddur í 1926, og í 1966 doyði hann á veg til Italia við norskum farmaskipi Hann var ógiftur og er grivin í Genova Líggjas og Símun Petur Líggjas, sum var føddur í 1886, fór um hundrað ára skiftið, tá hann var um fermingaraldur, út til Fugl oyar, har hann var at vera hjá abbanum í Keldhúsinum í Hattar- vík. Hann fann sær konu av Flotti á Kirkju. Hon æt Elsa Maria, og hon var fødd í 1896 Tey bæði giftust inn í Keldhúsi- num í 1918, men hjúnarlagið var- di stutt. Hann mundi longu hava smittuna, tá tey giftust, og í 1920 doyði hann av tuberklum Í 1923 giftist einkjan uppaftur við beiggja fyrra mannin. Hann Liggjas var føddur i 1886 og doyði i 1920 Bø í Svínoy, ið bæði komu til Svinoyar sum móðirloysingar Símun Petur var føddur í 1891 og doyði í 1970 æt Símun Petur Thomassen, var fæddur í 1891, og hann var sostatt farin uppum tey tríati, tá tey bæði giftust Vert er at leggja til merkis, at Elsebeth Maria var tíggju ár yngri enn fyrri maðurin og fimm ár yngri enn seinni maðurin. Í sellum hinum fimm giftarmálunum, har systkini hjá Líggjasi og Símun Peturi vóru annar parturin, vøru konurnar eldri enn menninir! Elsebeth Maria og Símun Petur høvdu eitt langt og gott lív saman Hann var skipsmaður. og tey fyrstu nógvu árini búðu tey í Hatt arvík. men í 1956 fluttu tey til Klaksvíkar, har báðar detrarnar høvdu sett búgv. Símun Petur var tann av systkjunum, sum livdi longst. Hann var lættur uppå spor- ið. hann hevði eitt lætt lyndi, og familjualskurin kom til sjóndar í livandi áhuganum, sum hann hevði í øllum tí, sum tey í yngra ættarliðnum tókust við. So leingi hann orkaði var hann til arbeiðis, og tað kendist altíð hugnaligt og fjálgt at koma inn á gólvið hjá teimum báðum úti á Bumsham- ri. Símun Petursa foldarlív endaði í 1971, og í 1972 legði Elsa Maria árarnar inn Í fyrru giftuni vóru eingi børn Elsebeth Maria og Símun Petur fingu tvær døtrar, sum báðar búgva í Klaksvík. Alisa er fødd í 1927, og Tórgerð er fødd í 1930 Fjórða barnið hjá Onnu Katrinu og Tummasi var ein genta. Hana kallaðu tey Anna Sofía. Hon var fødd í 1889, og hon var um 25 ára aldur, tá hon í 1914 giftist við Óla jákup millum Garðarnar, sum var ættaður av Fløttinum í Klaksvík og føddur í 1890. Tey bæði settu seg niður uppi á Heygum, har Óla Jákup bygdi fast í hjá bróðri- num Jákupi, men í 1928 fluttu tey til Klaksvíkar Elsti sonur teirra, Jósup, var at vera hjá ommuni og abbanum út á Be. inntil hann seinni fór til Klaksvíkar, har hann festi búgv á sama hátt sum fleiri av = hinum systkjunum Anna Sofía doyði leið nógv av astmu, og í 1937 var hon á sana- torinum, tí hon hevði fingið tu- berklar. Hon doyði í 1941. Ola Jákup livdi til í 1971. Allir klaks- víkingar minnast henda hugflogs-