týsdagur 11. november 1997síða 5

Nr. 215 — 11. NOVEMBER 1997 tíðindablaðið Ráðgevandi Nevndin hjá danska forsætisráðharranum ávarar fóroyingar: Setið ikki nýggjar stuðulsskipanir í gildi fyri tær tit avtaka Hóast tað eru fleiri positiv tekin í fóroyska búskapinum, so mugu fóroyingar ikki gera tað mistak at seta nýggjar stuðulsskipanir í gildi fyri tær, sum verða avtiknar. Vinnan eigur at klára seg uttan stuðul frá tí almenna sigur Ráð- gevandi Nevndin í nýggjastu frágreiðingini. JAN MULLER Føroyski búskapurin er framvegis inni í eini hepnari gongd, og framburðurin sýnist at halda fram í 1997 Vøksturin byggir á betri fiskari ikki minst eftir toski, men eisini ein ekspansivur figgjarpolitikkur og rentu fallið sum heild hava stuði að undir hesi gongd sigur danska Ráðgevandi neynd in viðvíkjandi Føroyum í seinastu frágreiðing síni til forsætisráðharran Nevndin vísir eisini á, at framgongdin byggir á nógv tryggari grund enn líknandi vøkstur í endanum av 1980- unum. Núverandi vøksturin byggir nevniliga ikki á lån tóku og almenn veðhald Skuldin ov heg Hóast hesi positivu tekin, so vísir nevndin eisini á vági ligan útvikling. Fyri tað fyrsta er almenna skuldin framvegis sera høg. Tað verður so eisini fiskað so mikið nógv, at fleiri týðandi fiskasløg sum frálíðir verða hótt Víðari sigur Ráðgevandi nevndin, at tað ikki eru tekin til, at framgongdin verður brúkt til gera upp við óheppin undantak og ser- stakar reglur, sum fram haldandi eru innbygd í før- oysku reglurnar og skipanir fyri skatt, avgjøld og tilskot vm Nevndin vísir á, at av tí at føroyska samfelagið er so nógv bundið av eini høv- uðsvinnu, nevniliga fiski- vinnuni, er tørvur á at gera føroyska búskapin meira liðiligan og betri konsoli- deraðan mótvegis konjunk- turunum - enn tey lond, sum Feroyar vanliga sam- anbera seg við Hetta er ikki stødan í dag, og tað er tí orsøk til at ståra fyri gongdini. Serstakliga -tey seinastu tølini fyri m.a royndarveiðu í førøyskum sjóski kundu bent á, at tað vandi fyri, at búskaparliga virksemi fer at steðga upp komandi árini Ráðgevandi Nevndin vísir síðani í frágreiðing síni á, hvussu tey torføru árini í byrjanini av 90-unum eru avloyst av einum betraðum konjunkturi, sum hevur havt við sær, at fleiri hava fingið arbeiði og hevur tað attur givið øktar inntøkur Víst verður á framgongd ina innan alingina og byggi virksemið. Bara fiskiidn aðurin á landi hevur higartil ikki átt sín lut í framgongd ini Nevndin sigur víðari, at framgongdin hevur havt við sær munandi øking í privatu nýtsluni. Eisini almenna nytslan veksur, men vøkst- urin er eitt sindur minni enn í privatu nytsluni Vist verður á, at handils- javnvågin er positiv sjeynda årid å rad. Gjaldsjavnvågin vísir somu stóru yvirskot sum undanfarin ár. Harvið er uttanlandsskuldin mink- að við 1,3 mia. kr. í 96 Almenna nettoskuldin uppá 6.3 mia. kr. við endan av 96 er enn sera høg, svar andi til 95% av tøku før oysku bruttotj6darinntøk uni. Við núverandi gongd i almennu figgjarstødni verð ur skuldin bert at minka spakuliga. Fer rentusteðið at hækka kann tað hava við sær nýggjar útreiðslugk- ingar Nevndin ávarar um, at gongdin í almennu útreiðsl- unum og inntøkunum vísir, at framgongdin í búskap inum ikki í nóg stóran mun verður brúkt til at konsoli- dera almenna fíggjar standin. Hon vísir eisini á, at ein langtíðarætlan fyri at gjalda aftur almennu skuldina hjá bæði landsstýrinum og kommununum og sum verður grundað á neyva stýring av samlaðu almennu útreiðslunum, kann hava við sær, at ein kann fara meira miðvíst til verka. Víst verður eisini á, at fyri at hetta skal hava nakra ávirk an, so eigur tað at verða hægri prioriterað at minka um skuldina heldur enn ynski um skattalækkingar Nevndin sigur eisini, at ein meira krittisk gjøgnum- gongd av serreglum og undantøkum á skatta avgjalds og ulskotsumráð num kann hava við sær, at landskassin verður betur fyri Síðani setir nevndin upp nøkur viðurskifti, sum hon heldur kunnu stuðla undir hesum. Tað er m.a. at minka um rentufrádráttin ul húsa lán. Síðani eina tillaging av skattingini av rentum og partabrævainntókum uttan mun til um inntøkurnar koma úr Føroyum ella út landinum Eisini verður nevnd ein tillaging av momsreglunum fyri fiskvinnuna og restina av vinnulívinum Nevndin mælir eisini til, at serstaki lønarstudulin til fiskivinnuna verdur mink- aður. At enda ynskir hon eina eina krittiska gjøgnum- gongd av ødrum frádráttum og tilskotum Víst verður í hesum sam- bandi á, at samlaða skatta- trýstið í Føroyum ikki er høgt sammett við onnur norðurlond. Hetta hevur m.a. samband við týðandi árliga blokktilskotið frá Danmark Skuld og kreditvirði Ráðgevandi nevndin vísir á, at ein trúverdug og pliktandi ætlan at minka um skuldina fer at hava fleiri hepnar avleiðingar við sær. Hon vil betra um álitið á føroyskan búskap, ja økja um kred- itvirði Føroya. Harvid kann eisini koma gongd å tær privatu fløgurnar. Eisini fer ein afturgjalding av skuld at geva Føroyum betri råsa- rúm fyri ti vaksandi út- reiðslutrýstinum, sum kem- ur av, at fleiri gerast eldri Vinnulívið Hóast framgongd á nógvum økjum so ávarar nevndin móti tí manglandi konsoli- NÝTT =NÝFTi deringini av almennu fíggj arstøduni, tí einvísa vinnu strukturinum og tí stóra veiðutrýstinum vid Føroyar Nevndin heldur ikki, at veiðutrýstið verður lækkað við teimum 30%, sum mælt er til við fiskidagaskipanini Nevndin kemur til ta nið urstødu, at føroyski búskap- urin framvegis ikki er førur fyri at standa ímóti møgu- ligum afturstigum, sum kunnu koma í kjalarvørr- inum á eini rentuhækking ella um fiskiveidan minkar nógv Nevndin fegnast tó um, at onkur av alternativu vinn- unum so sum alivinnan eftir eina torføra byrjan, nú tykj- ast klára seg væl Avarar móti at lata stuðul Menningin av einum meira fjølbroyttum og lønandi vinnustrukturi må fåast í meira fastar karmar heldur enn at fåa almennan studul Nevndin sigur annars, at tað er sera umráðandi ikki at seta nýggja stuðulsskipanir í verk fyri tær, sum nú verða avtiknar. Lønarstudulin til fiski- vinnuna og annars vinnu- stuðul eigur stigvíst at verða NÝTT - NÝTT JÓLABORÐHALD 5. og 6. des., 12. eg 13. des. „ STÓRT KALT BORÐ DANSUR og 20. des. tíkin av fyri uppá longri sikt heilt at detta burtur. Eisini sigur nevndin, at tað er er ikki ein almenn uppgáva at tryggja eina endunýgging av fiskiflotanum Nevndin sigur m.a Målet bør være at opnå et system, hvor aflønningen i hver sektor såvidt muligt svarer til produktiviteten Dermed sikres den bedst mulige anvendelse af øko- nomiens produktive res- sourcer. Med den begrun- delse bør der advares mod at indføre selektive skatte- fradrag eller lignende til særlige erhvervsgrupper Ligesom det giver anled ning til overvejelser i for- bindelse med de færøske tanker om et momssystem med flere satser" Nevndin leggur aftrat, at tad kemur greitt fram, at almenn subsidiering av høvudsvinnuni í síðsta enda verður fíggjað av vinnuni sjálvari og bert hevur við sær eina minni effektiva framleidslutilrættaleggging, sum minkar um samladu føroysku bruksmøguleik- arnar Fiskididnadurin illa fyri Rådgevandi nevndin tekur eisini fiskiidnadin fram og visir å, hvussu vånaliga hes- in parturin av vinnuni klårar seg í mun til aðrar partar Ein orsøk er, at ein støðugt stórri partur av fiskinum verður landaður uttanlands Trupulleikarnir í fiskiid- nadinum stava frá ov stórari framleiðsluorku og ov vánaligum kappingarev- num. Tevur er á munandi nútímansgerð og um- legging, um fiskiidnadurin aftur skal verða kapping- Framhald á síðu 22 Til húsið... H-VINDEYGU ÚR LÍMTRÆI hóska til oll hús Vit finna - H-vindeygu og H-altanhurðar saman við tær - bestu loysnina soleiðis at heildarmyndin verður tann besta -tá talan er um tað allar besta Ring ella kom inn á gålvid og få eitt prát við okkum um tin tørv Vit eru attð til reiðar at:geva tær eitt gott tilboð —— Ta ør ye P/F FØROYA SISS) P/F VATNSOYRA SNIKKARAVIRKI Tel. +298 32177 * Fax +298 31166 + E-mad: vs-tgomvart fo