týsdagur 11. november 1997síða 6

6 - Týdningar- mesta uppgåva min er al skilja førovingar. Eg fati tykkum sum minar viðleikarar,tá tað snýr seg um at greiða dónum frá fóroyskum sjónarmiðum, soleiðis, at teir skilja veru- leikan her á landi, sigur ríkisumboðs- maðurin til sjónar. at vera serlig in, sigur Vibeke Larsen Hon hevur nú virkað sum ríkisumboðsmaður í Føroy um í góð tvey ár. Nógv vatn er runnið í ánna síðani hon kom hendavegin - bæði av samfelagsligum og politisk- um tydning! fyri vidurskift ini millum Danmark og Føroyar Virdi at kenna sin søguliga uppruna Hvat virði er i felags skapinum, og hvussu frem- ur tú tað í tínum arbeiði? - Tað hevur altíð stórt vir- di at kenna sin søguliga uppruna, sum i okkara føri stavar frå seinasta parti av Kalmar-uniónini Hetta samband er ti søgu- liga ógvuliga virðismikið, og átti av réttum at verið positivt. At stórir mótsetn ingar eru innan felagsskap- in, nýtist ikki at vera ein bági, men kann eins væl verða eitt virði í sjålvm sær Eg hugsi eisini, at hetta kann førast yvir á politisku skipaninar í løndunum báð- tíðindablaðið Nr. 215 - 11. NOVEMBER 1997 Vibeke Larsen. ríkisumboðsmaður: ” - Tu kanst ikki sita I mark og merkja Føroyar sigur Vibeke Spurd, um tað hevur nak ri Danmark, sigur hevur tað so avgjørt. Ikki minst ríkisfelags skapurin týdning, nú ES felagsskapurin fyllir sí nógv, at vit venda okkum aðrar vegir Ein kanning í Polituken vísir, at danir eru fyri ríkis felagsskapinum - Tá danir herfyri vóru spurdir, um teir vóru fyri ríkisfelagsskapinum millum Danmark og Føroyar, svar- aðu tey flestu, at ríkisfelags skapurin skuldi varðveitast hevur ersini Danir hugsa ikki um Føroyar sum lítið land - Tað hava verið dagar, tá danir avgjørt ikki vildu vita av Føroyum? - Tað er rætt, men tað var ein stórur skelkur, tá tað frættist í Danmark, at tað gekk so illa búskaparliga í Føroyum - Um vit fara aftur í tíðina í åttatiårunum, so fingu dan- ir „kartoffelkuren“, sum gjørdi, at nógv fólk noydd- ust at fara frá húsi og heimi Somu árini hoyrdu vit um, hvussu øll livdu yvir evni í Føroyum - Tad er greitt, at tå komu nógvar kenslur fram báðar ir í fólkinum ini síggja danir virðini í at veg men kort varOveita ríkisfe lagsskapin millum I ríkis umboðsmaðurin Er tað okkara lutur sun ndini, sigur lítlibeiggi“ í jelagsskapt ERE! num at verða við undir lutan Tå vit tosa um stødd á londunum báðum, so hugsa danir als ikki um, at Føroyar eru so fámentar. Fyri teim- um eru londini á somu stødd Tå donsk blød og fjøl miðlar viðgera føroysk mål, so verður ofta gjørt nógv burturúr smálutum. Hugsað verður ikki um heildina Fjølmiðlarnir hava ikk: skil fyri umstødunum i Føroy- um, og tí verður tað, ið kemur fram, ofta tulkað sum sjónarmið hjá danska fólkinum, og tað hevur ikki gjørt sambandið lættari - Hinvegin, so verða blødini frá í gjár ballad um fiski í morgin. Tá saman- um kemur, hevur tað ongan týdning fyri heildina Lívligt í tinginum Ein partur av arbeiðinum hjá ríkisumboðsmanninum er at vera hjåstødd, tå ungið er saman. Tad dåmar henni væl, tí tíngið er so livligt Rikisumbodsmadurin sam metir føroysku parlament arismuna við hana í enska undirhúsinum Donsku tinglimirnir hin vegin, akta betur í Fólkatinginum. Tað ger Fólkatingið meira stírvið og keðiligt - Í fyrstuni var eg í tingi num hverja ferð, og har lærdi eg málið, men nú hyggi eg at dagsskránni, áðrenn eg fari í ungið Tað er ofta áhugavert at vera eygleiðari, men tá blødini og fjølmidalrnir eru til stadar, skulu allir ting- limir á rødarapallin. Tað kann vera mødsamt at sita so leingi, um bert fjas kem- ur burturúr nogvy Fiskivinnan og danski landbånadurin - Serliga tå ordaskifti er um fiskivinnuna, sum hevur so stóran tydning, kundi eg skrivað frågreiding framm- an undan, tí eg veit, hvat tfer at verða sagt Tað skilji eg eisini væl, tí hetta er livibreyðið hjá flestu føroyingum, men målid stendur i stad - Hvat siga danir til, at politikarar ikki kunnu semj ast um ein skipan fiski- vinnupolitk? Hesir trupullerkar kunnu við teir í land bunadarvinnum í Danmark Bert er landbúnaður livibrevå hjá so nógvum dønum. men felags er, at hetta er sami lívsháttur. á hædd við fiskivinnuna i Føroyum Trupulleikin er bert, at landbúnaðarvinnan ikki hevur so framstandandi týd ning í Danmark, av tí at vit hava aðrar vinnur, sum kunnu stuðla landbúnaði num, meðan vit onga vinnu hava, sum kann stuðla fiski vinnuni í Føroyum sammetast ikki Eg skilji væl steðuna í fiskivinnupolitikkinum - Tað undrar meg als ikki, at tað er so torført hjá føroy ingum at semjast um fiski- vinnu broytingarnar. Tað tók fleiri tíggjuár at broyta bygnaðin í danska landbún- aðarvinnuni, sigur Vibeke Larsen - Ert tú umboð fyri Dan- mark í Føroyum, ella um boð fyri Føroyar í Dan mark? Eg umboði alt ríkið, men sjálvandi fyrst og frem st í vidurskiftum millum londini bæði. Tað merkir, at eg skal kunna um og greiða frá sjónarmiðunum í lond- unum báðum, og rudda møguligar = misskiljingar burtur o.s.fr Er tað torført Nei, als ikki. Frá før yyskari síðu havi eg fingið stóra vælvild, og hóast nógv orðaskifti móti donsku stjórnini hava verið í ting inum, so hava politikarar ongantíð brúkt tað móti mær persónliga Tá eg nú eru sett sum ríkisumboð í Føroyum, so er tað fyri at hava eitt um boð, sum lurtar eftir tí, sum føroyingar hava at siga - Tað hevur verið uppá tal at flyta rikisumbodsstovnin til Danmarkar, men tað ven du donsku embætismenni nir í Stjórnarmálaráðnum sær harðliga ímóti, tí tú kan- st ikki sita í Danmark og merkja, hvat fyriferst i Før oyum, sigur Vibeke Larsen Danska embætis- mannaverkið Er danska embætismanna veldið ikki júst ein trupulleiki í foroyskum við urskiftum ? - Nei, tað haldi eg ikki Danskir embætismenn ar beiða bert nógv sðrvísi enn teir føroysku. Teirra skipan er bert eitt meira „topptun að“ embætismannaverk, í mun til tað føroyska, men teir hava avgjørt einki gjørt