týsdagur 25. november 2003síða 4

6 Nr. 224 - 25. november 2003 Nr. 224 - 25. november 2003 7 – Á landsfundi í Hvalba í dag, stað- festir javnaðarflokk- urin, at sitandi sam- gonga megnar ikki at loysa átroðkandi politisk mál, og tí bjóðar Javnaðar- flokkurin seg fram til at taka ábyrgd av landsins leiðslu. LANDSFUNDUR Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Á landsfundi í Hvalba um vikuskiftið, viðgjørdi javnaðarflokkurin støð- una í samfelagnum. Flokkurin staðfesti, at stígur er komin í búskapin og at tað er umráðandi, at røttu stigini nú verða tikin fyri at fáa búskapin aftur á rættkjøl, soleiðis at sam- felagið støðugt kann mennast. – Javnaðarflokkurin mótmælir harðliga ætlan- ini at leggja fíggjarliga og umsitingarliga tung máls- øki undir kommunurnar at umsita, tá ið endamálið ikki tykist at vera nakað annað, enn at spara lands- kassanum útreiðslur, sigur flokkurin í eini fundar- samtykt, sum varð gjørd á fundinum. – Javnaðarflokkurin ávarar ímóti, at hetta lætt kann enda við einum nýggjum stættarmuni, har tænastutilboðini verða ymisk um landið. Landsfundurin álegði Javnaðarflokkinum at steðga gongdini, har støð- ið verður máað undan samhaldsfasta samfelag- num. – Landsfundurin krevur, at vunnin rættindi verða vird, og at sjálvsagdar tænastur í vælferðarsam- felagnum verða tryggjaðar øllum borgarum. Familjupolitikkur. Flokkurin staðfestir eisini, at familjurnar eru grund- arlagið undir samfelag- num, og at størsta avbjóð- ingin er tí at geva familj- unum góð kor at liva und- ir. Samhaldsfasta barns- burðarskipanin skal ikki gerast verri – heldur vil Javnaðarflokkuirn virka fyri at útbyggja hesa skip- an, soleiðis at tað er gjør- ligt at verða heima hjá børnum alt tað fyrsta árið. – Somuleiðis má ein avsláttarskipan fyri systk- in í barnaansingini fáast at virka. J av n a ð a r f l o k k u r i n ásannar somuleiðis, at tað almenna eisini skal verða við í hesum familjuskip- anum, tí vit meta, at fyri- treytin fyri einum fram- tíðar vælferðarsamfelag, er, at børnini og tær ungu familjurnar hava eitt trygt fíggarligt grundarlag. Bústaðir til tørvin Javnaðarflokkurin sigur, at tað gerst alt truplari at seta føtur undir egið borð, og at bústaðarmøguleik- arnir eru ov einstáttaðir. – Javnaðarflokkurin vil tí arbeiða fyri, at tað gerst lættari at fáa bústað til tann tørv, sum familjan og tann einstaki hevur, so- leiðis at tað almenna gongur undan í at fíggja útbúgvingarbústaðir. ungdómsbústaðir, smærri íbúðir bæði til ungar familjur og eldri. Sam- stundis eigur áhaldandi at verða arbeitt við at útvega ellis- og røktarheimspláss og búpláss til tey við serligum tørvi. Eftirlønarskipan Somuleiðis harmast flokk- urin um, at vit ikki hava fingið eina nýgja eftir- lønarskipan enn og at vit ikki hava brúkt tey góðu árini, sum hava verið, til at sett eina skipan á stovn. – Vit vilja arbeiða fyri, at tað skjótast gjørligt verður gjørd nýggj pen- siónslóg, sum kemur at tryggja komandi ættarlið- um góð pensiónsviður- skifti. – Vit vilja arbeiða fyri, at henda pensiónsskipan kemur at hava trý bein at standa á: fólkapensjón, samhaldsfasta og fak- felagseftirlønir. Ein fram- tíðar pensiónsskipan má byggja á eina breiða politiska semju, og Javn- aðarflokkurin er fúsur við opnum sinni at fara inn í hetta arbeiðið. Heilsumál Javnaðarflokkurin frøist yvir, at nýbýgningurin á Landssjúkrahúsinum verður tikin í nýtslu komandi ár, men átalar samstundis, at ov lítið er sett av til viðlíkahald og umbygging, so at Lands- sjúkrahúsið, sum okkara høvuðssjúkrahús, fram- haldandi kann mennast og halda eitt høgt viðgerða- støði. – Javnaðarflokkurin átalar harðliga handfar- ingina av serviðgerðini uttanlands, har tað aftur- vendandi verður sett ov lítið av peningi av, soleiðis at sjúklingar og avvarð- andi fáa boð um at við- gerðin verður avlýst ella útsett. Útbúgving Og at enda sigur javnaðar- flokkurin í yvirlýsingini eftir landsfundin, at ein góður fólkaskúli er altav- gerandi fyri framtíðar- menningina av samfelag- num. – At børn og ungdómar fáa eina holla undirvísing og uppaling, tillagað før- oyska og alheimssamfe- lagnum, er ein avgerandi fyritreyt fyri, at vit skulu standa okkum í kappingini og alheimsgerðingini. – Somuleiðis er tað alneyðugt, at ein støðug útbúgving fer fram á arbeiðsmarknaðinum, og at doyur verður lagdur á at útbúgva okkara arbeiðs- fólk í fiskiídnaðinum, so vit lúka treytir, sum eitt framkomið vælkvalifiser- að matvøruframleiðandi land. – Landsfundurin stað- festir, at sitandi samgonga við sínum støðugu innan- hýsis óemjum ikki megnar at loysa átroðkandi polit- isk mál, og tí bjóðar Javn- aðarflokkurin seg fram til at taka ábyrgd av landsins leiðslu, er niðurstøðan hjá flokkinum eftir landsfund- in. – Hvat kunnu vit so vænta okkum, tá ið tíðirnar versna aftur, spurdi Jóannes Eides- gaard, formaður javnaðarfloksins á landsfundi í Hvalba hetta vikuskiftið LANDSFUNDUR Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Tað krevst ikki stórt hug- flog til at verða eitt alterna- tiv hjá sitandi samgongu. Tað staðfesti Jóannes Eidesgaard, formaður javnaðarfloksins á lands- fundinum í Hvalba hetta vikuskiftið Í formansfrágreiðing síni, ásanni hann, at okkurt skilagott er komið á skaftið síðani 1998, tá ið hendan samgongan tók við. Hann sipaði til undir- sjóvartunnilin, nýggja Smyril og samferðsluhavn- ina á Tvøroyri, nýggju sandoyarferjuna, nýggja vaktarskipið, ætlaða berg- holið um Leirvíksfjørð, nýggja Landssjúkrahúsið og miðnámsskúlan í Suður- oy. – Fyrr var illa, tá vit hugsa um, hvussu góðar tíðirnar hava verið, legði hann afturat. Samstundis vísti hann á, at samgongustevið er so út av lagi vánaligt, at einhvør onnur samgonga fyri lang- ari tíð síðani var slitnað. – Men teir siga, at teir kunnnu ikki leggja frá sær, tí ongin er at taka yvir. Jóannes Eidesgaard helt ikki, at hetta vóru serliga demokratisk sjónarmið, serliga tá ið hugsað verður um seinastu veljarakann- ingina. Nú gránar dagur Men nú gránar gerandis- dagurin aftur, segði for- maður javnaðarfloksins. – Vøksturin í búskapin- um er minkandi, og ein- stakar vinnur eru í kreppu. Og í tinginum er samgong- an hamskift afturímóti tá ið hon so hástór skar ríkis- stuðulin ein triðing. Hann nevndi síðani nøkur avriki hjá samgong- uni, sum hann helt, vóru eitt inntriv vælferðina hjá fólki: - Barsilsskipanin verður skorin og útgjaldið minkar. - Sjúklingar sleppa ikki av landinum til viðgerðar. - Rætturin til stuðul fyri barnapengar verður skorin burtur. - Rentustuðul til sethúsa- eigarar minkar úr 40 niður í 37%. - Heimarøktin tekur ikki nýggjar brúkarar inn. - Landsstýrið turkar út- reiðslur upp á føroysku kommunurnar. - Mjólkaprísirnir hækka fyri aðru ferð innan fyri eitt ár. - Sjónvarpsgjaldið hækk- ar 500 krónur - Avgjald verður lagt á góðgæti, sodavatn og beri- posar. Formaður javnaðarfloksins helt, at tað kravdust ikki serliga stórt hugflog at vera eitt alternativ til slíkan politikk í bestu uppgangs- tíðum, sum nakar veit um. – Hetta er nakað av tí, sum hendur, meðan tíðirnar enn eru góðar, so hvat kunnu vit vænta okkum, um tíðirnar veruliga versna, spurdi hann Gloyma veruliga málið Hann segði, at alt hetta hendi, tí at politikkurin gloymir sítt veruliga mál. – Hjá samgonguni hava tey menniskjansligu virðini minni at týða, tí í berari nationalistiskari fáfongd, hevur samgongan frásagt sær rættin til 366 milliónir av ríkisstuðuli um árið. – Politiska málið gjørdist reindyrkað nationalisma, sum fólk so við og við fara at merkja sviðan av. Hann helt, at sjálvandi kundi andstøðan latið nú samgonguna stokt í sínum egna feitti, tí betur hevur hon ikki uppiborðið. – Vit høvdu gingið fram í veljarakanningum, og sam- gongan hevði farið eftir hæli. Men hetta hevði ikki verið ábyrdgafult ímóti landi og fólki, tí ov nógv virði fara fyri bakka, – Virði, sum tað hevur tikið ártíggju at vinna okk- um, kunnu forfarast eftir stuttari tíð. – Tí skulu vit, alt tað vit kunna, mæla til, at sitandi samgonga ikki situr ein dag ov leingi, segði Jóannes Eidesgaard. Ikki altíð lætt Annars vísti hann á, hvussu – Børnnini eru okk- ara sosiala trygd, var boðskapurin hjá Jóannes Eidesgaard í formansfrágreiðing síni á landsfundinum hetta vikuskiftið LANDSFUNDUR Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Tað ein stór avbjóðing og ein stór skylda hjá politik- arum at geva familjunum góð kor at liva undir. Tað var ein boðsðkapur hjá Jòannes Eidesgaard, tá ið hann helt formansfrá- greiðing sína á landsfund- inum hjá javnaðarflokk- inum í Hvalba hetta viku- skiftið – Søgan um føroyska vælferðasamfelagið er eis- ini søgan um familjurnar í Føroyum og familjurnar eru grundarlagið undir før- oyska samfelagnum, segði formaður javnaðarfloksins. Hann segði, at í menn- ingarlondum eru børnini sosiala trygdin hjá familj- unum. Hesi lond hava eitt stórt burðaravlop, og fólka- talið økist støðugt. Trygdin hjá foreldrunum er, at tá tey gerast gomul, hava tey børn, sum kunnu forsyrgja teimum. Til ber at siga, at børnini eru teirra pensión - teirra eftirløn. Hóast vit ikki beinleiðis hugsa um, hvør skal for- syrgja okkum í framtíðini, er hetta tó nógv meira nærliggjandi, enn vit geva okkum far um. Støðan ikki so hættislig Jóannes Eidesgaard segði, at uttan ein støðugan fólka- vøkstur - eitt gott burðarav- lop, verða færri og færri herðar at bera samfelagsins byrðar. Tey sum bera, verða færri - og tey sum verða borðin, verða fleiri. – Hetta er veruleikin í okkara grannalondum, og tað er líkt til, at tey fara at verða rakt av teirri nógv umrøddu eldrabylgjuni. Men støðan í Føroyum er als ikki so hættislig, tí sum tað sær út nú, verða føroyar ikki skolaðar út av eldra- bylgjuni. – Eitt sindur av einari andsøgn at tosa um økta talið av eldrum sum ein trupulleika, tí økingin er jú úrslitið av einum málrætt- aðum politikki, sum serliga Javnaðarflokkurin hevur ruddað slóð fyri. Hann sigur, at fyri at fólkatalið í einum landi ikki skal minka, skal landið hava eina sokallaða repro- duktiónsratu uppá 2,2, t.v.s. at foreldur skulu í miðal eiga 2,2 børn. Til saman- beringar skal nevnast, at í Danmark, Noregi og Svøríki er talið 1,7. Í Føroyum hava vit hig- artil verið so heppin at hava eina reproduktiónsratu ímeðal frá 1998 til 2003 uppá 2,47, sum er munandi hægri enn okkara grannar. Men eingi trøð veksa inn í Himmalin. gongdin frá 1970 er, at reproduktións- ratan er støðugt minkandi, hóast vit enn eru á heilt góðari leið. Álvarsamar avleiðingar Jóannes Eidesgaard segði, at eitt minkandi fólkatal kann fáa álvarsamar avleið- ingar fyri ein búskap og fyri eitt land. – Fellur fólkatalið, kann tað fara at standa á at fáa arbeiðsmegi til tær upp- gávur, almennar og privat- ar, sum samfelagið hevur at røkja. Vit koma tá at merkja eitt afturstig í menningini av samfelagnum. – Eins neyðugt sum tað er í menningarlondum at fáa fleiri børn fyri at hava eina sosiala trygd, eins neyðugt er tað hjá okkum at Javnaðarflokkurin bóðar seg fram Jens Johan Dam, skrivari í javnaðarflokkurin skrivar fundarsamtyktina eftir landsfundin í Hvalba hetta vikuskiftið. Jóannes Eidesgaard, Katrin Dahl Jakobsen og Andreas Petersen hjálpa til við orðingunum trupult tað mangan er at sita í andstøðu – Tað er skjótt at fella í ta veitina, at vera eygleiðari og kritikkari til tað, sum samgongan kemur við. – Tú gerst minni kon- stuktivur í andstøðu. Og júst hesin leiklutur kann gera, at tú ikki í nóg stóran mun sjálvur setur dags- skránna. Tú verður ov lítið aktivur til at fremja egnan politikk, men velur heldur at leggja alt meira orka í at taka støðu til tað, sum aðrir koma við. Samstundis vísti hann á, at tað var heldur ikki so lætt hjá andstøðuflokkum at seta dagsskránna. Skal andstøðan leggja uppskot fyri tingið, hevur hon ikki nakra umsiting ella nøkur embætisfólk, sum kunnu dugna henni í hesum arbeiði. Hann nevndi dømi um uppskotið um brúkara- verndarlóggávu sum javn- aðarflokkurin legði fram. – Tað var eitt fullfíggja uppskot, sum vit høvdu brúkt nógva orku og pening uppá, m.a. til løgfrøðiliga hjálp, sum vit máttu keypa. Málið fall, og tað visti vit ivaleyst frammanundan. – So andstøðuleikluturin verður meira ella minni avmarkaður til fyrispurn- ingar og lógaruppskot, sum eru sera einføld og greið, segði Jóannes Eidesgaard. Kortini hevur flokkurin royunt at seta orð á sín politikk og fyribils eru tríggjar yvirlýsingar gjørd- ar um politikkin hjá javn- aðarflokkinum, ein um miðfyrisitingina, ein um tjóðskaparliga semjuna, og tann triðja, sum er um fiskivinnupolitikkin, verð- ur send út í hesum døgum. Av øðrum málum, sum flokkurin fer at viðgera og koma við einum ítøkiligum boðum uppá, nevndi hann familjupolitikk, ungdóms- politikk, eldrapolitikk, út- búgvingarpolitikk, um- hvørvispolitikk, privatiser- ingarm útjaðararapolitikk, mentanarpolitikk og kommunupolitikk. gera umstøðurnar hjá familjunum so góðar, at tær vilja hava fleiri børn – tí børnini eru okkara sosiala trygd. – Tað er tí meira átroðk- andi nú enn nakrantíð, at vit fáa ein sterkan og pro- gressivan familjupolitikk, segði Jóannes Eidesgaard. Skerja vælferðina í bestu tíðum í Føroyum nakrantíð Meira átrokandi enn nakrantíð at føra ein virknan familjupolitikk – Sitandi samgongan eigur ikki sita ein dag ov leingi, segði Jóannes Eidesgaard´i formansfrágreiðing síni Meira í morgin Í blaðnum í morgin hava vit meiri um landsfundin hjá javnaðarflokkinum, har privatiseringar, eftirlønar- skipanir o.a. var á skránni – Tvørafólk lurta við áhuga eftir formanninum Hesir báðir eru gamlir í garði í Javnaðarflokkinum, Sverri Midjord á Tvøroyri, vinstrumegin og Allon Næs í Nesi í Hvalba, hvødu okkurt at práta um