leygardagur 22. november 1997síða 13

Nr. 224 — 22. NOVEMBER 199 ið. Tannleysar mammur, sum keyptu samanlagda <eks upp á borg< Kjarnin i søguni er vin- skapurin hjá fråsøgumann- num við drongin Syftun, sum hann kallar Skóleysi, tf hann í huganum hevði eivið honum hetta navn, íðrenn hann hittir hann í veruleikanum. Skóleysi er 2itt strok, ein sum kanska kki er nakar meistari innan skúlagátt, men somikið neira uttan. Hinvegin er Skóleysi so nær einum ynskidreymi, at tað ikki tyk- ist petti logið, at hann doyr undir einari av sínum vand- aferðum. Hevdi hann yvir- hevur borið til sum vaksin? Fråsøgumadurin sigur seg altíð hava havt hann undir liðini, og at hann seinni í lívinum hevur mett honum: »Hann er flakkarin. Tann breyðleysi. Hann, sum fer framvið uttanfyri í regni- num og myrkrinum, hygg bakið á honum, har hann fer einsamallur hólpandi<. Vit hava brúk fyri Skóleysa, menniskjasoninum, at skumpa undir okkum, so Vit tíðindablað „Í >Ein vatnsøga« byrgja børnini sær ein hyl at svimja í, tey stirvnu og tvøru vaksnu royna at skræda nidur, nen børnini laða åhaldandi upp aftur, og líðandi gerst hann ein våtur aldingardur« ikki stivna i fåfongd og sjálvgóðsku Í „Ein vatnsøga« byrgja børnini sær ein hyl at svimja Í, tey stirvnu og tvøru vaksnu royna at skræða nið- ur, men børnini laða áhald- andi upp aftur, og líðandi gerst hann ein vátur alding- arður Ein dagin ætlar ein vaksin kvinna sær at svimja, og bygdin fer á gos, tí hvørjum líkist tað? Hendan kvinnan verður nevnd Øra-Sigga, ikki tí hon er ør, heldur tvørturiméti, men hon er ødrvisi, og tað er nóg mikið. Ein annar svimjari kallast Býtti-Sámal, ikki tí hann er býttur, men góðtrúgvin og tykkin. Tað tronga bygdar- umhvørvid loyvir ikki frá- vikum, hverki so ella so. Áin og hylurin koyra und- ir vanahugsan, og so við og við hætta fleiri av teimum vaksnu sær útí, og longu næsta ár verður byrgingin stoypt. Tá ið søgan endar, er bygdin ikki longur bygd, og hylurin ikki longur heim- agjørdur. Bygdin er vorðin keypstaður, og áin fer nú inn í hyljar, sum eru settir við flisum og næstan borð alagdir við vippum, bað stovum. hitarúmum og hjálparfólki. Segan um ánna og bygdina missir eftir mínum tykki ikki sért av flognum, tá ið hon gerst til eina menningarsøgu. Hin vegin hevjar málsliga kynstrið hjá høvundinum søguna langt upp um van ligar frásagnir av hesum slagnum A deyðans gátt Seinasta søgan er tittulsøg- an >Hotel Heyst«. Hon er um lívið á eini pleygudeild, har fyristødukvinnuni av gjørt ikki dåmar broytingar So tá id ein ung hjálpar kvinna fer undir at lætta um lívið hjá teimum eldru og stytta teimum um tíðina, gerst fyristødukvinnan heilsuveik. Tað eydnast henni tó rættiliga skjótt at reka ta ungu gentuna burtur. og so verður hon sjálv frísk aftur Men hetta er bara ein feril av søgugongd, sum hongur uppi í høvudstemanum: liv og dreymar á deyðans gátt Søgan er greidliga skrivað av einum, sum kennir eina pleygudeild. og lýsingarnar av teimum gomlu eru bæði kenslubornar og merktar av stórari virðing fyri teimum Onkur myndin ber eisini av td. vil Demmus bara sita úti á gongini, onga aðra staðni, tí hann vil síggja alt sum fer fram. Sum høvund urin sigur: »Demmus vil vera ut á streymasjógvi< Hanus Andreassen gand- ar livandi verur við drúgv um royndum burtur úr eini fjøld av burturgloymdum hamum, og visir å hvussu starvsfólkini á eini tílíkari deild stridast, sum høvdu tey lika nógvar armar sum ein høgguslokkur, og við einum treysti sum Sisyfos kongur. Søguinar í »Hotel Heyst« eru eitt sindur ødrvisi enn tær i teimum undanfarnu søvnunum. Og ikki bara tí fråsøguhåtturin i fleiri før- um er ein annar tann al- vitandi fråsøgumadurin ger meira vart við seg men tí at elli og deyðin eru framm- arlaga. Kortini eru søgurnar ikki svartskygdar = heldur ikki »Hotel Heyst< = við- hvert kanska merktar av einum dámi av sorgblídni, at lívið so lætt fer ímillum fingrarnar. Annars kennast tær sum heild minni persón- ligar enn fyrr, og í stuttum kanst tú siga, at tær fult so væl eru samfelagslýsingar sum persónslýsingar AÐRAR SØGUR Seinnu árini hevur Hanus Andreassen ikki gjørt nóg burtur megnarverkið Djurhuus tykist at vera farið við allari tíðini stuttsøguni um Janus men tað er eydnast mær at finna nakrar stakar søgur. Eg skal um røda tvær av teimum Ein ónyttug stjórna bregðir á tvinnanda hátt úr ætt. Hon hevur kvinnuligan hevuðspersón, og hon kanska einasta søgan, har høvundurin sleppur egnum royndum og kjósar sær ann ara lív sum tilfar. Søgan er í høvudsdråttum ukin úr lagnuni hjá Onnu og Janus! Djurhuus, men ymisk frávik verða gjørd ætlandi fyri ikki at ganga ov nær og personarnir hava onnur nøvn Katharina å Nesi er flutt til høvudsstadin og hevur bygt sær eini stór hvít hús oman fyri nýggju dansiston una. Aloftast er hon fyri seg sjálva. men hendingaferð fær hon vitjan av kenning um. og tá verður mangan rótt um farnar tíðir og hend ingar. Tað kveldið. fylgir. verður tosað um árið 1912. tá ið Titanic Sakk. og sluppin Hansina gekk burt ur. Ein ófrættarámi verður á henda hátt gandaður fram um somu tíð sum høvund | ri Cesar urin ger vart við. at vin fólkini ikki taka hvønn ann an ov håtidarliga, at tey hugna sær: >Sigarroykurin ringdi seg um tey fýra, sum ein verja ímóti tí grefligu nútíðini<. Tann nevnda nú- tíðin må, mett eftir nýggju dansistovuni, vera umleið 1930 Í søguni verður skift í- millum nútíðina og so aftur til beint eftir aldaskiftið Sagt verður frá sagt, at Katharina er læraralærd í Kjøpinhavn, at hon har hev- ur kent skaldið Grim, men at hon nú er flutt heim fyri at taka upp starv. Hon gerst unnusta hjá læknanum Jul- ius Helms, sum er ólukku- liga giftur tí viðbreknu Fri- ede Rienecker. Líkt er til, at Frieda má fara av landi- num, og so er jú leyst og liðugt hjá Katharinu og Jul- iusi. Men Grímur vil tað ødrvisi. Hann kemur úr Danmark og sigur, at hann vil giftast Katharinu - Cat-