leygardagur 3. januar 1998síða 14

myrk og tokut vetrartíð. So líðandi rotnaði húsið burtur, og tann eina ferð so litfagra fasadan gránaði. Í 1968, eftir at hava tosað um tað í nógv ár, vóru nøkur fólk so djørv at lata stongdu vindeyguni upp aftur og fóru at renovera húsið. Eina lítla løtu skein sólin, og teir eina ferð so innilæstu kekk- arnir og slovakarnir heils- aðu upp á gll, teir hittu. Teir megnaðu enntá at gloppa dyrnar og øll fingu loyvi til at spáka ein túr. Men eins og við føroyska veðrinum var sólin ikki leingi frammi. Sovjettisku eigararnir komu við glopraregni, stríðsvogn- um og hermonnum. Teir stongdu dyrnar aftur og lótu stríðsvognarnar verða ver- andi í húsinum. Tá regnið at enda helt uppat, legði tjúkkur mjørki seg yvir hús- ið og tyktist ongantíð at fara at lætta sær á aftur. Summi megnaðu at leypa út gjøgn- um vindeyguni, áðrenn tey vórðu afturlatin aftur. Tey tóku til beins, sum oftast uttan at hava so mikið sum ein frakka við sær. Tá tey komu til grannahúsini, noyddust tey enn eina ferð biðja grannan um innivist. Fólkið noyddist at bíða, til mjørkin hvarv, og tað tók langa tíð. Stríðsvognarnir stóðu og rustaðu, og sov- jettiski eigarin gjørdist gam- al og í barndómi. Men so lætti mjørkin aftur. Sólin fór at skína á onnur afturlæst grannahús og kom so eisini til »Kekkoslovakia«. Fólk- ið, sum kendi sólina skína, fór at bróta hurðarnar og vindeyguni upp. Tá tey lótu hurðarnar upp, sóu tey grind úti á havinum. Restina av søguni kenna tit Eftir at grindin varð drip- in og skift sundur fóru kekkar og slovakar at kland- rast. Skjótt komu teir framá, at eftir 73 ára hjúnalag undir sama taki vildu teir hava hver sítt hús. So ein veggur varð bygdur í húsinum, og tvær inngongir vórðu gjørd- ar. Hjúnini megnaðu í sátt og semju at fara hver til sítt. Tíverri fóru nakrir av grann- unum eftir grindadrápið at klandrast eitt sindur harð- ligari við nevum og knívum um, hvør var rætti eigarin og so framvegis. Teir megn- aðu enntá at oyðileggja sítt egna hús. Á dett órudd! Heimurin uttan fyri er broyttur Men nú er drápið av, og alt er etið upp. Hver veit, nær tað aftur verða grindaboð? Í nýggja húsinum »Kekkia« hevur tað stórri tydning, hvat ein sjálvur dugir fyri at yvirliva. Vit noyðast at umvæla og mála húsið hjá okkum og finna okkara skapandi eginleikar fram- aftur. Í Kekkoslovakia høvdu vit ein sera fram- komnan og vælvirkandi ídnað. Vit framleiddu bilar í heimsklassa (Skoda, Tatra), flogfør, lokomotiv, tungar maskinur, og vit høvdu ein framkomnan glas- og leikuidnad. Hesin idnadurin og henda Nr. 1 — 3. JANUAR 1998 vinnan er fyri okkum tad sama sum fiskivinnan er fyri Føroyar. Tad er sum ein gamal maður, sum í sínum ungu døgum var ein góður sjómaður. Síðani læsti Sov- jet hann inni í hasum myrka húsinum, og einasta staðið, hann tá kundi fiska, var í baðikarinum. Nú er hann knappliga aftur frælsur til at fara til skips, men heim- urin uttan fyri er broyttur. Nú eru stór verksmiðjuskip, sum fiska, og hansara eina ferð ungu bein eru nú vorð- in gomul. Hann kann greiða teimum ungu frá, hvussu hann í sínum ungu døgum var til skips, men teir ungu dreingirnir hava stórri áhuga í at vinna nógvan pening og gerast ríkir fiski- menn. So teir gera tað sama sum teir síggja onnur lond gera og eru sum vera man ikki altíð serliga dugnaligir til tað. Men tí teir vilja verða ríkir sum skjótast, royna teir at krevja tað sama fyri ar- beiðið. So undrast teir á, hví tíðindablað tað ikki gongur so væl við fyritøkuni hjá teimum. Aðrir mynstra við teim- um nýggju útlendsku fiski- skipunum, har teir læra know-how, men íkki ar- beiða fyri seg sjálvar. Verða teir førir fyri at stovna teirra egnu nymótans og kapping- arføru fiskivinnu skjótt? Høvudsmålid, sum øll tosa um, er at gerast limur f tí stóra Felagsskapinum hjá øllum fiskimonnum. »Fel- agsskapurin« er soleidis, vit siggja Europeiska Samveld- ið úr fyrrverandi kommun- istisku londunum. Sjálvandi eru tey ikki nógv, ið síggja allar skyldurnar, ein limur í Felagsskapinum hevur - tey flestu síggja tey vøkru klæðini, hann er í, og tey stóru- skipini, hann eigur. Tey (tað eru vit) hava nógv at læra, hóast tíðin er farin at renna undan, tí samráð- ingarnar um limaskap byrja í næstum. Felagsskapurin heldur, at ideella loysnin er, at allir fiskimenn skulu vera limir, og er tí til reiðar at taka hesi nýggju londini inn - fyri ein prís, sjálvandi. Summi vandu seg við hitan Men tá litið verður aftur á hesi átta árini sum eitt frælst hús er tað løgnasta framveg- is, at vit eru veruligir fiski- menn aftur. Fyri fiskimenn, sum hava verið innilæstir í einum myrkum húsi, er tað ein stór kensla at kunna fara á sjógvin aftur, líka mikið hvussu veðrið er harúti. Ein má venja seg við at ganga í regnjakka aftur, stutt og greitt. Hóast skipini, navigati- ónin, tøknifrødin, trolini o.s.fr. eru broytt, er einki betri enn at kunna fara at fiska aftur. Sjálvandi er tað lætt onkuntíð at gloyma, at vit eina ferð vóru >hús- hjálp<. Summir av teimum sera virknu skiparunum í dag høvdu fyrr ábyrgdina av at halda hurðarnar stongdar, so eingin slapp út úr hús- inum. Í dag syngja teir sang- ir um frælsi á sjónum og prísa fyrimununum við at fiska. Hinvegin eru eisini tey, sum vandu seg við hitan í húsinum, og sum hava sannført øll (serliga seg sjålvi) um, at hóast hurð- arnar og vindeyguni vóru stongd, er tað nógv betri at vera innandura enn uttan- dura, har vindurin er hvass- ur og regnið kalt. Nógvum fiskimonnum, sum ikki veiða so nógv, dámar nú at hoyra síni egnu orð aftur. Men tíbetur eru teir ikki so fjølmentir og eru komnir væl til árs. So líka mikið hvussu veðrið er uttanfyri, so eru vit eitt ídnaðarland í hjart- anum av Europa, og allir kekkar eru greiðir yvir, at tað er einki annað í at velja enn at fara í regnjakkarnar og gummistyvlarnar, læra seg at sigla aftur, finna góðir fiskipartamenn og fáa góð- an fisk. Tey, sum framvegis 17 heldur vilja búgva í einum myrkum húsi, fara ikki at broyta sína hugsan kortini, vit mugu bert ikki loyva teimum at trýsta sín vilja niður yvir øll hini longur. Og til seinast, um vit ger- ast góðir og professionellir fiskimenn aftur, sum eisini duga at halda sítt egna hús reint og nossligt, verða vit eisini virdir nyggir limir í Felagsskapinum og koma aftur til ta stóru fiskimanna- familjuna Og sjálvandi kunnu vit so eisini ferðast frítt til Føroyar og bjóða okkara føroysku vinfólkum vælkomin í vakra býnum Prag og í Kekkiska Lýðveldinum utt- an at loyniliga løgreglan hevur eyguni eftir okkum, meðan vit tosa við >útlend- ingar< Fremst í myndini stendur Altneu-synagogan í Prag. Aftanfyri sæst gamla jødiska ráðhúsið (nidara urid hevur hebraisk tøl, og pinnarnir snara til vinstru