týsdagur 13. januar 1998síða 16

tíðindablaðið Nr. 6 — 13. JANUAR 1998 Trælalyndi Hósdagin tann 8. januar 998 var eg á Káta Horni num. Har møtti eg einum góðum sambandsmanni. sum eg havi havt mangt áhugavert prátið við. Men henda dag var hann sum hamskiftur, og sigur við meg, at onkur skuldi jarð- lagt meg, tí at eg hevði for- nermað danska forsætisráð- harran. Eg segði, at hann var vælkomin sjálvur at gera tað hann hótti við, men eitt skuldi hann vita, og tað var, at eg sló ikki aftur. Varð eg sundursoraður av honum ella nøkrum ødrum av la- kajunum hjá ti ólógliga harðræði, sum her er sett á stovn, so tók eg tað sum eitt av ofrunum, sum ikki slepst undan í frælsisstríði okkara. Er danska stýrið Eg royndi at spyrja hann, hvat ið var skeivt í tí, sum eg heyði sagt um forsætis- ráðharran. Var tað kanska ikki rætt at danska stýrið í ríki okkara síðan 9. juni 1995 ikki hevur nakað lóg- ligt stødi at standa á, og at teir donsku politikararnir, sum halda fram við at stýra okkum ólógliga, tí eru at sammeta við politikarar, sum teir vanliga ikki bryggja seg um at verda samanbornir vid? Nei, tað sum var galið, var tað at eg hevði sagt hetta. At eg hevði sagt, at teir vóru imperialistar, tí tað kundi gera tað, at teir gjørd- ust firtnir og ikki vildu geva okkum so nógvar pengar í komandi tíðum, Hvat fáa vit fyri at vera penir? Men hóast ringt var at koma til orðanna fyri ákærum hansara, royndi eg eftir føri- muni at spyrja hann, hvat ið vit hava fingið burtur úr at vera húskallar hjá donsku politikarunum. Hvat hava vit fingið burtur år teimum pengum, sum vit hava fing- ið fyri okkara undirbrotlig- heit? Í tjúgunum fóru vit á húsagang, í triatiårunum fóru vit á húsagang, í fimmtiårunum fóru vit á húsagang åttatiårunum føru vit å håsagang, og i nittiårunum hava vit mist 10.000 av okkara unga iki. Familiurnar eru sund urskræddar, fólk eru rikin av landinum og sita í útlegd niður lånini, tey husi um tey amstundis sur alda fyri innivist He er tað ur ti 1 } Ku forsætisráð Duga vit íkki at húsast? Men so segði hann, at tað vóru vit sjålvi, sum ikki høvdu dugað at húsast við teimum pengunum, sum komnir vóru úr Danmark, og at tað tí vóru vit, sum høvdu allan feilin. Høvdu vit nytt pengarnar betri, so hevdi tað verið heilt ødrvisi Tá noyddist eg at spyrja hann, hverjir teir føroyingar vóru, sum ikki høvdu dugað at húsast. Tað máttu jú vera teir, sum hava havt valdið. Hverjir hava teir verið? Sambandsflokkarnir mutraðan meiriluta I tjúgunum hevdi sam- bandsflokkurin reinan meiriluta, tí hann fekk sann- ført nóg nógv um, at tað var gott at fáa pengar úr Dan- mark. Inn á ting í 1928 kom ein nýggjur flokkur, sum fekk sær navnið javnaðar- flokkurin og segði, at hann var enn betri enn sambands- flokkurin at mjólka stats- kúnni, og tað fekk hann eis- ini nakrar av teimum at- kvødunum uppá, sum ann- ars høvdu farið til sam- bandsflokkin. Fram til 1936 høvdu hesir báðir flokkarnir meiriluta í felag. Í 1936 vóru tað nakrir menn, sum tóku valdið í sjálvstýrisflokkinum, og sum fóru at samstarva við javnaðarflokkin og sam- bandsflokkin um at fáa fyri- munir burtur úr tí danska studninginum. Hetta hevur eydnast teimum, og til hvort einasta val, sum hevur verið síðani 1936, hava hesir flokkar megnað at mutra seg til so nógvar atkvødur, at eingin meiriluti hevur kunnað verið skipaður uttan um teir. Sambandsflokkarnir stýrt okkum út í kr Tað vóru hesir flokkar, sum í 1946 við danskari uppi- legging kollveltu loysing- ina, og sum síðani við hes- um danska stuðli gjørðu eina stýrisskipan hjá okkum við einum landsstýri, sum gav løgmanni alt veruligt vald í stýrinum. Síðani hava hesir flokkar havt løgmann- in í 44 av teimum 50 áru- num, sum skipanin hevur verið. Harafturat er komið, at tað hevur eydnast hesum flokkum at fingið aðrar flokkar at hjålpt sær og døn- stýrt okkum. Teir hava havt meiriluta, og so hava teir lokkað veikar sálir flokkum, sum kanska hava hildið seg fing ið onkran válgarabrta, at álpt sær við at stýra okk im. Í øllum landsstýrum va tó onkrir av hesum imbandsflokkunum verið ppi í og hava havt sum ivgjørda treyt, at livlinjan respiratorin um át sðrum til danska skuldi vera ótálmað Fá ið tað nú gongur av skriðuni hjá okkum, so føra teir, sum hava stýrt okkum út í hesa vanlukku, tað fram, at tað eru øll onnur, sum hava feilin. Teir hava stýrt okkum í rot og nú siga teir, at tað er tann manning, sum teir forkoma, sum hevur alla ábyrgd, men at teir sjálvir eru so reinir sum lambið. gnin Tað sum er galið við teim- um, er at teir eru villleiddir til at halda, at tað, sum er til fyrimun fyri teir, eisini er gott fyri tjóð okkara. Teir sum hava villleitt teir, eru teir donsku politikararnir, sum hava fíggjað teirra nið- urbrótandi politikk, og hava íbirt sambandslygnina. Sambandslygnin er nevn- liga tann, at tað er gott fyri okkum at fáa pengar uttaní- frá. Allir båskaparfrødingar duga at greiða frá, at eitt land, sum fær ta byrðu á seg sum vit hava fingið oman yvir okkum við danska blokkinum, fer á húsagang. Hetta er heilt einfalt tí, at pengar uttanífrá gera at prís- urin á egnari framleiðslu fer upp, so tað loysir seg betri fyri fólk at keypa vørur utt- anlands enn at framleiða sjálvi, og tað má og kann ikki annað enn enda við at vit ikki klára okkum. Nyrup lýgur móti betri vitandi Núverandi danski forsætis- ráðharrin er buskaparfrød- ingur, og tá ið hann sigur, at vit við danska studningi- num fara at koma burtur úr kreppuni, so er tað ikki bert tað at hann lýgur, men hann lýgur móti betri vitandi. Hann veit at blokkurin er til ómetaligan skaða fyri bú- skap okkara, og hann veit eisini, at hesin studningur fer at reka enn fleiri av okkum úr fosturlandinum. Men hann skal jú reka ein politikk, sum er til gagn fyri danska ríkið, og hann heldur, at tað er til fyrimun fyri Danmark, at vit fara á ørmundahusi0. Hann hevur brúk fyri landi okkara, og tað er til fyrimun fyri hann, at tað er oyðið og tómt. Trælalyndið úr skýmaskotunum Tann sum gevur seg upp til onnur gerst trælur hjá teim- um. Tá ið eg segði danska forsætisráðharranum sann- leikan um hvat ið hann var, og hverjar ið hann setti seg sjálvan og allar aðrar dansk- ar floksleiðarar í bólk við, var tað fyri at tey sum høvdu trælalyndi skuldu sleppa at avdúka seg sjålvi, og henda dag i Havnar got um kom so tann fyrsti fram úr skýmaskotinum Zakarias Wang Meiningskanningin Utvarpið hevði stór tíðindi at bera nú verkfalsdagin Sagt varð, at ein kanning visti, at tveir triðingar av føroyingum halda, at vit skulu varðveita ríkisfelags- skapin, og bert ein fjórðing- ur er fyri loysing. Tá so er, so er tað ringt at skilja, hví danski forsætis- ráðharrin ikki beinan vegin tekur undir við áheitanini hjá Fólkaítakinum fyri tjóð- fundi og letur okkum sleppa at útinna okkara tjóðskap- arliga = sjálvsavgerðarrætt við at velja ein tjóðfund, sum so við stórum meiriluta fer at samtykkja, at vit skulu gerast ein partur av Danmark og EU. Hví sigur hann so ikki bara ja? Kanska hevur hann hoyrt um, at á vári í 1946 vissaðu ávísir føroyskir politikarar donsku stjórnini um, at teir kundu fáa eina og hverja heimastýrisskipan = sam- tykta, bert loysingin var hin valkosturin? Zakarias Wang Vagn Wåhlin Nu har vi fáet en ny stats- retsekspert, og det er Vagn Wåhlin, mag. art. og docent ved Arhus Universitet. Han udtaler, at Færøerne er et dansk amt, og at Fær- øernes status uden videre kan ændres af de danske myndigheder. Det interessante spørgs- mål, som hverken Vagn Wåhlin eller nogen af de større lys i den efterhånden mangeårige debat om Fær- øernes status har besvaret, er: Hvordan og hvornår har danske myndigheder fået hjemmel til at ændre Færøernes folkeretlige og statsretlige status? Dette spørgsmål kan de ikke besvare, ikke én eneste af dem. Dette spørgsmål har jeg underkastet en drøftelse i min bog af 1993 (Bergen- unionen eller EF-union), og det er bemærkelsesværdigt, at der ikke er én eneste af de danske eksperter, der har behandlet denne bogs tese. Hvorfor har de ikke det? Hvis tesen var uholdbar, skulle det være nemt at til- bagevise den. Så kunne vi få en fremstilling, der på videnskabeligt grundlag på- viser, hvordan og hvornår Danmarks riges grænser er ændret således at riget også omfatter Færøerne (og Grønland). Der findes jo mange fremstillinger af, hvordan Danmarks riges grænser i 1920 blev flyttet således, at Nordslesvig blev en del af riget, så hvorfor har vi ingen tilsvarende fremstilling her? Så længe de danske stats- retslærde ikke kan klare denne intellektuelle udford ring, er vi nødt til at holde os til de nøgne kendsgernin- ger, som er følgende: Færøerne og Grønland var integrerede dele af det norske rige, der i 1450 ind- gik en folkeretlig bindende unionsaftale med det dans- ke rige. Denne aftale fast- sætter, at rigerne har de samme rettigheder og for- pligtelser, og at befolknin- gerne i hvert rige styrer de- res egne anliggender. I 1661 blev der af befolkningerne vedtaget nye grundlove i så- vel Danmark som i Norge, i hvilke der blev fastsat, at nu skulle den almindelige lovgivningsmyndighed og forvaltning udøves af kon- gen, men indbyggerne be- holdt den grundlovgivende magt. Danmark blev styret af kongen til 1848, men blev da ved junigrundloven af 1849 et demokrati. I vort rige var arveenevoldsloven stadig i kraft, men kongen anmodede sin regering om at administrere os. Regerin- gen besluttede, at vi skulle have kommunale myndig- heder, og hjemmelen for denne beslutning var den magt, vi i 1661 havde givet kongen til at udstede love. Med den samme hjemmel har regeringen kundgjort de danske grundlove i vores rige, og de har derfor her kun gyldighed som almin- delige love. hvilket yderli- gere fremgår af, at de lige- som alle andre love bliver sat i kraft her ved kongelig anordning. Vores amtskommune er derfor ikke en dansk amts- kommune, men en amts- kommune i vort eget rige, der er i union med Dan- mark. Men nu er der sket en to- tal ændring i vores situation. Den 9. juni 1995 afleve- rede 3094 borgere i vort rige en petition til dronning Margrethe, i hvilken vi an- modede hende om at til- bagelevere den magt, som vi ved arveenevoldsloven af 1661 havde deponeret hos kongen. Denne anmodning er blevet behandlet i stats- ministeriet, der ved brev af 14. september 1995 afslog den, idet ministeriet udtalte, at det „ikke ser sig i stand til at vurdere den historiske argumentation”. Dette svar er et ualminde- lig klart brud på folkeretten, idet den folkeretligt binden- de aftale, Danmark sluttede med os i 1450, udtaler, at begge rigerne er lige. Når derfor 2000 af Danmarks indbyggere ved i 1848 at henvende sig til kongen fik tilbageleveret den magt, han havde fået i 1661, så er den danske regering folkeretlig forpligtet til at give borger- ne i det med Danmark for- bundne rige den samme ret, såfremt den modtager en henvendelse af samme art, som den Danmarks konge fik i 1848. | Vores henvendelse går ud på, at vi skal få lov til at udøve vores nationale selv- bestemmelsesret. Der skal vælges en grundlovgivende rigsforsamling, der naturlig- vis har al den lovgivende og udøvende magt, der hid- til har været hos rigets myn- digheder. Derpå skal for- samlingen beslutte, hvilken vores statsretlige og folke- retlige status skal være fremover. Dette er hvad vi har ret til, og hvis vi bestemmer, at vores folkeretlige status skal være den, at vi skal være en fuldt integreret del af Danmarks rige, så vil Wåhlin have ret i at Dan- marks regering og folketing kan bestemme hvilken kommunal styrelsesord- ning, vi skal have indenfor riget. Men hvis de danske politiske partier mente, at vi ville tage en sådan beslut- ning, så ville de utvivlsomt skyndsomst have ophørt med deres ulovlige politik og givet os vores selvbe- stemmelsesret. Så længe de ikke gør det, er vi nødt til objektivt at konstatere, at de danske po- litikere i relation til os dri- ver en politik, der indbyder til sammenligning med re- geringer og politikere, som man normalt ikke plejer at slå dem i hartkorn med. Zakarias Wang Hvat er ein tjóðfundur? Nú eru tey mong, sum spyrja, hvat ið ein tjóðfund- ur er. Hertil er at siga, at ein tjóðfundur er eitt serligt ting, sum verður valt av teimum, sum búgva í einum ríki, so at tey kunnu nýta tann = sjálvsavgerðarrætt, sum allar tjóðir hava sam- bært altjóða sáttmálum. Tað hetta tingið ger, er at viðgera, hvussu ríkið skal stýrast. Reglurnar fyri stýrið verða settar í eina stýris- skipanarlóg (grundlóg) sum t.d. ásetur, um tað skal vera ein kongur ella ein forseti, sum skal standa á odda í ríkinum. Síðani verða reglur settar fyri hvussu vanliga lóggávutingið skal verða valt, hvussu stjórnin skal setast og hvat vald ið hon skal hava mótvegis tingi- num. Harumframt stendur eisini vanliga í eini stýris- skipanarlóg hvørji rættindi ið borgararnir hava. Vidhvørt verður tann stýr- isskipanin, sum tjóðfundur- in hevur samtykt, løgd út til eina fólkaatkveðu, og er tað har meirluti fyri henni, verður hon sett í gildi, ríkis- leiðari valdur , lóggávuting vald og stjórn skipað. Okkara tjóðfundur kemur eisini at taka støðu til, hvørt vit skulu halda fram í tí sambandsríki, vit hava við Danmark. Vilja vit tað, so má ein nýggjur samveldis- sáttmáli gerast, tí tann gamli frá 1450 er heldur ótíðar- hóskandi. Ber ikki til at fáa semju um ein samveldis- sáttmála, so kunnu vit ann adhvørt gerast ein samrunn- in (integreraður) partur av danska ríkinum ella skipa okkara egna ríki, sum sam- starvar við onnur ríki á tann hátt. sum er til fyrimun fyri tjóð okkara Zakarias Wang ; R ? ;