mikudagur 21. januar 1998síða 4

tíðindablaðið Nr.-12 — 21. JANUAR 1998 — 1 Bankakanningin Den Danske Bank lumpaði føroyingar — Føroyingar eru slopnir væl í bankakanningini, sigur Bjarni Djurholm, løgtingsmadur, sum er annar av Løg- tingsins eygleidarum i bankakanningarnevndini. í fleirtali er, at eitt norskt modell er nýtt sum fyri- mynd, og at teir líkasum vilja binda um heilan fingur. Greitt er kortini, at áðrenn jól 1992 er Den Danske Bank klárur yvir støðuna í Føroyar Banka. 14. oktober er greitt, at bankanum tørv- ar 1 - 1,5 milliard krónur. — So gongur tidin, og vit koma út á várið 1993, og vit koma til næstu kreppuna í Sjóvinnubankanum. Tá er Lykketoft legði trýst á Maritu Petersen — Ein áhugaverður partur í bankakann- ingini er, tá Mogens Lykketoft kemur inn á vøllin, og fer at dage Maritu Peter- sen, sum tå er løgmaður, sigur Bjarni EIRIKUR LINDENSKOV Hann sigur, at frá danskar! síður hevur verið ein ætlan um, at Den Danske Bank hevur skula sloppið úr Føroyum — Veruleikin er tann, at Føroya longu fóru fallit i 1990 at lands- stýrið hevur so nógv veð- held, so liva bankarnir av veðheldunum 1, - 1,5 mia Hetta ger so tað, at skan- dalan sæst ikki fyrr enn tvey sigur Bjarni Djur ar seinn holm Hann sigur, at longu tíð- 1992 er Den Danske 1£ galið í Føroyu eir verr II rør a Bank stødan er í Sjó- kunna Den Danske ur VUSSU vinnubankanum, sigur Bjarni Djurholn Teir fortelja m. a. eisini Den Danske Bank, at Birgir Da S kal frå sum ne na r r aður V go að síga, at eitt >óhe Fíggjareft kunnar Der Danske Bank u støður S nubankanu føroyingan koma nidur er alt leyst og liðugt - og alt systemið er gearað til at taka ímóti teim- um, greiðir Bjarni Djurholm frá. Hann leggur tó afturat, at hann heldur, at tað tá meira koyrir á embætis- mannastødi enn á politisk- um stødi. Her hevur Bjarni Djur- holm eina kansa stuttliga - ella kanska syrgiliga søgu — Tá ið Atli Dam og Jógv- an Sundstein komu niður at samráðast. (Hetta stendur tó ikki í frågreidingini, men kom fram í sjónvarpsend- mgm! Jógvan Sundstein og Atli Dam vórðu samdir um, at nú máttu teir kanna møg- uleikar fyri at læna pengar í Danmark. Teir samráðast so við Flemming Duus frá Den Danske Bank um at læna pengar til Sjóvinnubankan framman undar kunnaður av I num - men hann letur einki! — Flemming Duus veit alt, og Atli Dam og Jógvan Sundstein eru enntá so large, at teir eisini bjóða sær sum til at hjálpa Føroya Banka, um hann eisini skuldi kom- ið í trupulleikar, sigur Bjarni Djurholm. sum vísir á, at danir hava grínið tjúkt eftir Tad hendir nú ikki so F i } i | Bjarni Djurholm, ein av føroysku eygleidarunum nógv meira, uttan tað, at Fíggingargrunnurin verður stovnaður. Í reglugerðini stendur, at endamálið er m a. at bjarga bankum - altso í fleirtali Bjarni Djurholm greiðir frå, at kanningarnevndin er komin til ta niðurstøðu, at orsøkin til, at hetta stendur tað, at notatið kemur á borð- ið um, at tað kanska hevdi verið snilt at broytt eigara- viðurskiftini í bankunum. Bjarni Djurholm heldur, at føroyskir embætismen n 6- ivað hava sæð,hóast teir siga seg ikki hava sæð tað, sigur hann. Hyggur tú eftir notatinum fráBúskaparráðnum frá 16. mars 1993, so siga teir har, at tað hava helst verið ætl- anir um at gera nakað við bankarnar áðrenn 30. januar 1993. — Tað kunnu teir bara vita. um teir hava sæð notatið frá 30. januar 1993, tí tað hevur bara staðið har, sigur hann Nidurstødan av hesum er, at føroyskir embætismenn hava fingið eitt vink - men hava kanska ikki trúð ti, sig- ur Bjarni Djurholm — Tað er próvfast í frá- greiðingini, at hvørki Atli Dam, Jógvan Sundstein ella Marita Petersen hava verið presenterað fyri tankanum, sigur Bjarni Djurholm So gongur tíðin, men tá tann politiski myndugleikin kemur inn í myndina er, tá Den Danske Bank skrivar til Poul Nyrup Rasmussen tann 8. februar 1993 um skeivu kappingina í Før- oyum - og tá kemur poli tikkur upp í, sigur hann Taki hattin av fyri foroyskum politikarum — Tað er sunt at hava sum mål at vera samdir. Tað hava føroyskir politikar í bankamálinum, sigur Jóannes Eidesgaard, formaður Javnaðarfloksins EIRIKUR LINDENSKOV — Tad er legtingið, sum hev- ur sett bankakanningina í verk, og tað er í tí er tað løgtingiå, sum eigur at sleppa atviðgera hana Hetta sigur Jóannes Eid- esgaard, formaður í Javnað- arflokkinum Hann heldur ikki, at hetta verður nakar trupulleiki, tí hann ivast ikki í, at løgtingsmenn standa saman sum ein maður í hesu máli. — Eg má taka hattin av fyri føroyskum politikarum, sum í hesum máli, ein og í oljumálinum, standa saman sum ein maður. — Tað er hugvekjandi, at tingmenn hava sum mál at vera samdir, heldur formaður Javnaðarfloksins, sum ikki avvísir, at eitt sak- armál kann koma upp á tal. — Tað er rættuliga kontant konstanterad, at vit eru snyttir vid keypinum av Føroya Banka, sigur hann Gjørdi Føroya Banki sum DDB for hann logandi å heysin i 1992 Var sami avsetingarhýttur nýttur í Føroya Banka, sum í Den Danske Bank, so fór Føroya Banki so logandi á heysin í 1992 EIRIKUR LINDENSKOV - Føroya Banki gjørdi bara avsetingar fyri tær mest hopleysu fløgurnar, kemur tyduliga greitt fram í bank- akanningini, sigur Bjarni Djurholm. Hann sigur eis- ini, at tá Marita Petersen og Finnbogi Ísakson skrivaðu undir endaligu avtaluna 12. oktober 1993, so var ov seint at venda aftur Men tá føroyingar høvdu tikid yvir bankan, leyp skridan - tå komu »røttu« avsetingarnar, sum bankin hevði bíðað við, meðan Den Danske Bank var ánari EIRIKUR LINDENSKOV Hann sigur, at Mogens Lykketoft leggur tryst å Maritu Petersen. — Hann hóttir hana eisini við, at um hon ikki ger, sum hann vil, so mugu Føroy- ar sigla sin egna sjógv. Síðan fáa vit eisini at vita, at Straarup á fundi við føroyingar sígur, at Føroya Banka ikki tørvar fleiri pengar. — Kommiss- jónin ger púra greitt, at hetta hevur hann sagt, sig- ur Bjarni Djurholm, hóast bæði Straarup sjálvur, og Knud Sørensen, sum er samtaksstjóri i Den Danske Bank, hava nokt- að fyri hesum. Knud Sør- ensen segði í donskum sjónvarpi í 1995, at tann bankastjóri, ið gay slíkt lyfti, ikki var >við síni fullu fimm<. — Fakta er, at tá er Før- oya Banki i totalari likvi- ditetsneyð. Hann fær eina tilsøgn frå DDB upp á 100 mió fyrst, og so sleppur hann frá at gjalda rentur av nøkrum lánum (ella lines). — Hetta ger, at bankin ikki verður insolventur - EIRIKUR LINDENSKOV — Tað sum eisini er løgid er, at hvørki Marita Pet- ersen ella Finnbogi Ísak- son gjørdu ikki vrøvl um partabrævabýtið 28. maí 1993. Hetta heldur kommiss- jónin vera undarligt, tí tå var tað greitt, at stødan í Føroya Banka var kata- strofal - bankanum, sum tey júst høvdu keypt. — Men kommissiónin er ógvuliga large, tí hon sig- ur, at Ígroyingar vóru Djurholm, eygleiðari í kanningarnevndini Jogvan Sundstein og Atli Dam vistu i oktober, at brúk var fyri 1,5 mia — Ein keðiligur partur í nidurstød- uni frå bankakanningarnevndini er, at Jógvan Sundstein og Atli Dam longu i oktober 1992 vistu, at kanska varð brúk fyri I - 1,5 milliard, sígur Bjarni Djurholm hóast hann í veruleika- num var tað longu í 31. mars. Nú kemur panikkur í í Danmark, og Lykketoft fer at ringja og fær Tjóð- bankan inn í myndina og gevur teimum munnliga játtan upp á at stjórnin stendur aftanfyri - at tjóð- bankin letur likviditet. Hann vil ikki fara til fíggjarneyndina, tí tað „vil skabe for megen stgj..... Hann sigur, at teir heldur mugu taka seg fyri fult. Lykketoft ringir eisini til Fíggjareftirlitð og sig- ur, at teir mugu >skynde sig langsomt< og „ikke noget med kasseeftersyn pá Færgerne - for det táler de ikke«, skal fíggjar- málaráðharrin hava sagt Bjarni Djurholm sigur, at Lykketoft er vundin upp í hetta málið, tí at Nyrup sleppur sær av við trupulleikan - og at Lykk- etoft stendur eftir við Svartaper - eingin annar vil hava málið, og so gongur tað bara víðari... … og tað kenna vit, at landsstýrið for niður og jænti 560 milliónir krón- ur undir slíkum trysti, og tí ikki sóu avleiðingarnar ay hesum. Bjarni Djurholm sigur, at kommissiónin eisini sigur, at føroyingar hava eitt sera veikt embætis- verk. Bjarni Djurholm vísir eisini á, at tað tekur langa tíð at byggja upp eitt embætisverk. — Vit skulu minnast til, at tað danska embætis- verkið er fleiri hundrað år, meðan tað føroyska em- bætisverkið ikki er 50 ár enn, sigur hann.