mikudagur 11. februar 1998síða 4

4 Hagtíðindi: tíðindablaðið SIÐ ir Nr. 27 — 11. FEBRUAR 1998 Sandoyingar gerast færri Hagtidindi er útkomið. Har kunnu vit millum annað lesa, at sandoyingar og suðuroyingar gerast alsamt færri. Meðan tey stóru økini í landinum hava vent fráflytingini hava hesi bæði ikki megnað tað enn Sveinur Poulsen Tað vóru nøkur herð ár í byrjanini av 90-árunum. Búskapurin fekk eitt skot fyri bógvin, og tann stóra fráflytingin byrjaði. Tá ið vit vóru flest búðu 47.838 fólk í Føroyum. Tað var í 1989 So kom fráflytingin, og hon var ógvuslig Í tí tíðarskeiðinum lækk- aði fólkatalið í øllum økj- um, uttan í teimum smærru økjunum í Norðoyggjum, tað sum í hagtølunum verð- ur kallað >Norðoyggjar annars<. Har vaks tað Og tað vóru ikki smáveg- is broytingar sum vístu seg Frá 1989 til 1995 lækkaði fólkatalið í Føroyum við 4.535 fólkum úr 47.838 nið- ur í 43.393 Hetta svarar til eina lækk- ing uppá 9,3 % fyri alt land- ið Tí har fólkatalið minkaði mest var í Sandoynni, har tað fall við heili 14 %. Tað svarar til 247 fólk Í Suðuroynni var gongdin ógvuliga lík, tí har minkaði fólkatalið við 762 fólkum ella 13% Til samanlíkningar fluttu 956 fólk úr Tórshavnargki- num, men tað svarar bert til 5,9%, ti fólkatalið var so stort frammanundan vendur I 1996 byrjadi so at ganga hinvegin Í teimum stóru økjunum er fólkatalið vaksið nokkso fitt síðani tá. Í Tórshavnargkinum eru 557 íbúgvar fleiri, enn tað vóru í 1995. Tað vil í stutt- um siga, at Tórshavnargkið hevur vunnið helvtina av fráflytingini aftur, eftir bert tveimum árum. Eysturoyggin kemur beint í hølinum á Havnini. Har er umleið triðingurin av fráflytingini vunnin innaft- ur. Men í tveimum gkjum av landinum hevur tann skeiva hildið áfram Tað er í Sandoyargkinum og í Suðuroyargkinum. Í Sandoynni minkaði fólkatalið við 74 íbúgvum í 96 og 97, meðan tað í Suð- uroynni minkaði við 50 fólkum Í prosentum svarar tað til eina minking uppá 4,9 % fyri Sandoyargkið og 1,0 % fyri Suðuroyargkið So har gongur enn tann skeiva vegin Negatjvt burdaraviop Verður hugt at tølunum fyri 1997 so síggja vit, at ein av orsøkum til hesa skeivu gongd er, at burðaravlopið í báðum økjunum er nega- trvt Burðaravlopið er munur- in millum talið av føddum og talið av deyðum í einum árið Og tað er ikki eitt gott tekin Hyggja vit síðani eftir nettoflytingini so síggja vit, at hon í hesum báðum økjum eisini er negativ. Tað vil siga, at tað flyta fleiri fólk úr økjunum enn til økid. . Og tað, at fleiri fólk flyta úr einum økid, kann verða ein av orsøkunum til, at burðaravlopið fellur, ella í ringasta føri verður nega- tivt. Orsøkin til tað er einføld. Tað er serliga tað yngra ættarliðið, m. a. kvinnur í burðardyggum aldri sum flyta, meðan tær eldru, sum hava gjørt sína burðar- skyldu, sum verða verandi. si orsøkin Fara vit at leita eftir orsøkini til at tey ungu flyta úr økj- um, sum Sandoynni og Suðuroynni, so mugu vit hyggja eftir hvussu arbeiðs- møguleikarnir eru í økjun- um Og her kemst ikki uttan um, at arbeiðsloysi í Sand- oynni og í Suðuroynni, hev- ur verið ógvuliga høgt sein- astu árini. ! I november 1995 var ar- beiðsloysi í Sandoynni 16%. Hetta svarar til, at 146 sandoyingar onki lønandi arbeiði høvdu at takast við Fyri Suðuroynna er hetta tal eitt sindur ørvisi, ti Suð- uroyggin í arbeidshagtølu- num verður uppgjerd í tveimum. Arbeidsloysistøl- ini eru høg, men vísa ein týðiligan mun á sunnaru og norðaru helvt Í sunnaru helvt av Suð- Fólk | tæk. ið eru skråsett sum lækir persónar hjá ALS T.e of ley sum eru skrásett í arbeiðsloysis skipanir rok Tey sum eru | 'skoytisskipanini fyri Iisxavirk) eru kk; inoknað Heldur Áki ley. sum eru uttan fyri ALS ti lev e 16-66 ár tann á um aæmarkaðu tíð lev hava rætt af standa | ALS rr — == = - | | áður 31 12 96 moves novg6 des ang? feb mar ap ma U aug sep okt move | + + i . us ed + | Suðuroy Kv 649 149 80 83 85 g 92 89 83 74 74 75 82; 78 | sunnars Me rer 114 63 68 80 - 74 73 56 6 sg 59 pi] 60 82 | f Tis «2 263 143 150 164 171 166 161 149 142 133 13 134 142 140 | | Suðuroy Kv 70; 8| 59) 56 é4 74 76 72 63 ce 6 sj sl | norbers Me ser 63 9 43 58 ne 65 85 56 62 65 54 40 40 Tis 0 152 Lr æ% 123 148 18 136 125 123 124 19 115 97 | Í | Sandoy Kv «| 90' a“. # 4“ 3 * 34 24 ej nl] | Me 475 sé| | 29 20 2 2 1 17 16| es] Tiis #7 146 74 75 78 - 68 64 se s2 45 44 41 já 20 | ne — - sd — | TR Kv 2790 4 955 878 1021 1032 1027 1013 963 891 876 884 854 864 844 | samans Me 4635 45 635 649 72 803 784 47 624 505 453 457 438 422 426 | Tile 27425 | 2721 | 1591 | 1627 1742 1835 1811 1755 1587 1396 1329 1341 1292 1286 | 1270 Í = == | ArbeiSsieys (lok) í % av fólkatalinum í landspertunum | a i 0495 1046 des an97 feb mer apr man jún aug sep okt novg7 Suburstrevmoy e 5 5 5 5 5 5 4 3 4 3 | 3| 3 MorBatreymay Á 6 6 6 6 4 5 4 5 5 | Eymturov 2 ? ? 8 8 8 6 6 6 6| 6 6 Norbovar 9 5 6 6 6 6 4 4 4 4 41 vager 8 é 8 6 ; 5 5 5 5 Suðuroy sunn 8 € 10 2 12 16 9 9 6 | 0 10 Suðuroy norð 6 - 9 8 8 8 71 så s Sandoy 6 e 3 8 ? 7 6 5 51 4 2 - 4 4 + + Tlsamans 10 6 6 6 7 7 6 6 Få Få 5 så sl s Kut úr talvu um arbeiðsloysi, býtt eftir landspørtum. Kelda: Hagtíðindi, nr. 4 í 1997 | Fólkatalið í kommunum og landsportum, 31.12.1989 - 31.12.1997 Broyting í tali Broyting í % Landspartur/ 3112 31.12 31.12 31:12 3112 Kommuna 1989 1990 1995 1996 1997 89-95 95-97 89-95 95-97 Klaksvikarøkid 5484 5444 4946 4935 4946 -538 o -9,8 0,0 Hvannasunds k 493 489 446 433 431 47 -15 -95 -34 Klaksvíkar 4991 4955 4500 4502 4515 -491 15 -98 03 Norðoyar annars 673 664 686 678 679 13 -7 1,9 -1,0 Fugloya! 61 s3 s2 45 “ -9 -B 148 -15,4 Svinoyer s? s8 | 6 sa 7 o 123 00 Víðareiðis 308 303 308 310 297 -1 " -0,3 -36 Kunoyar 116 115 126 129 129 10 3 86 24 Mikiadais so 3 = 7 so 2 -2 25 -24 Husa so s3 s s3 3 på " 80 204 Norðara Eysturoy 1680 1659 1469 1513 1539 -211 70 -12,6 4,8 Eðs n 721 627 654 673 -90 46 126 73 Sunda 475 475 425 438 445 -50 20 -105 47 Funnings 106 113 106 102 se o -8 00 -75 Gjåar æ e 6 6 s -1 -2 -15 -31 Oyndarfjarðar 184 180 163 168 165 -21 2 -114 12 Elduvikar 132 108 s æ 9 -49 12 -37,1 145 Syðra Eysturoy 8863 8782 7895 8095 8210 -968 315 -10,9 4,0 Fuglafjarðar 1665 1637 1419 1426 1467 -246 48 148 34 Leirvíkar 862 835 741 76 808 -121 67 140 90 Gøta 971 5 en 897 902 100 31 103 36 Nes 1152 1183 1028 1072 1065 124 37 10.8 36 Runavíkar 2490 2480 2267 2338 2364 223 97 90 43 Sjóar 1006 1007 951 963 980 -55 2 55 30 Skála 7 ns 618 623 624 -99 6 138 10 | Tórshavnarokið 16232 16182 15276 15560 15833 --956 557 -5,9 3,6 | Argja 1489 1511 1495 1508 1567 6 72 04 48 | Tórshavnar 14743 14671 13781 16081 14266 962 485 65 35 | Streymoy annars 4345 4244 3913 3899 3983 -432 70 -9,9 1,8 | Haldarsvikar 306 30 273 264 268 27 11 88 39 | | Saksunar 27 26 x 30 30 5 2 185 é3 | | | Hvalvíkar 370 358 305 311 3 -65 16 176 2 | | | Hósvíkar 268 254 225 220 245 43 20 16.0 #3 | | Kollafjarðar 930 920 sg 897 906 -36 12 39 3 | | Kvivíkar sæ 7 s71 553 567 2 4 37 7 { | Vestmanna 1292 262 143 1144 1150 149 11,5 6 | Kirkjubøar 192 186 178 190 197 14 9 73 sor | | Hests 61 5 43 43 53 18 o 295 23 | Noisoya 306 303 243 24 246 83 3 206 12 | Vågaøkid 2946 2884 2602 2593 2617 344 15. 7 os | | Sandavag 758 734 sæ 662 673 89 4 7 € | | Miðvág: 1087 1063 958 98 974 129 £ 19 r | Servágs 1003 364 885 834 898 115 1 1 | Siggja 74 75 89 83 54 5 5 68 | | Mykines 24 28 18 1 18 € 5. Í. | Sandoyarokið 1760 1743 1513 1471 1439 -247 -74 -14,0 49 | Sands 648 644 550 á 696 9 A <“ 28 } Skopuna: 607 se s23 508 79 3 3 | Skálavíka 229 227 181 48 C Í | Húsavíka 89 89 168 6 1 8 | uvoya 9: 9 » 1 Suðuroy 5855 5815 5093 5046 -762 50 13.0 1,0 | v 836 850 774 774 78 62 ' 7,4 3 2 2093 183 8 ? 291 4 ? Í 127 124 119 130 8 € 82 | 165 68 136 30 2 € 76 44 I | 395 408 387 5 # 2 4 vå 1691 66 411 3 ax 280 66 4 MA 19 435 434 444 5 16 Tilsamans 47838 47417 43393 43790 44290 4445 897 9.3 2 | iroknað rættingar 47838 47417 43393 43793 44290 -4445 897 9,3 21 rr - I ” Kelda Landslðikayvrhlð/Ekion uppgerð á 22? 1996 — uroy gingu 18% uttan ar- fyri. So nú kann kanska hugs- beiðið, meðan 9% onki ar- beiðið høvdu í Suduroyar norðaru helvt. Og hetta er áhugavert, tí miðaltalið fyri alt landið var 10 % í november 95. Arbeiðsloysið er fallandi og tølini síggja munandi betri út í dag, enn tey gjørdu fyri tveimum árum síðani, serliga fyri sandoyingar. Fyri Suðuroyar sunnaru helvt, sær tað enn rættuliga svart út. Tí meðan arbeiðs- loysið fyri alt landið er fallið úr 10% í november 1995 til 5% í november 1997, so er tað í Suðuroyar sunnaru helvt íkki fallið eins skjótt. Har hava tey eitt arbeiðs- loysi, sum er tvífalt av miðaltalinum fyri alt landið, nevniliga 10%. Hinvegin er arbeiðsloysið í Sandoynni fallið ógvuliga skjótt síðani 1995. Í nov- ember 1997 høvdu 20 sand- oyningar onki arbeiðið, og tað svarar til eitt arbeiðs- loysið uppá 2%. Tá vit hugsað um, at talið í 1995 var 16%, so er hetta eitt ógvusligt fall, men tað eru sandoyingar óiva glaðir Tí, eitt øki uttan arbeiðs- møguleikar hevur ilt við at halda fast við tað unga ætt- arliðið. Og tað er ein ónd ringrás at koma inn í. Orsgkin til at burðarav- lopið fellur er m. a., at tað unga fólkið flytir av smá- plássunum, tí at arbeiðs- loysi er ov stórt. Og ein av orsøkunum til at arbeiðs- loysið fellur, er eisini at fólk flyta úr økinum. Aktiviteturin hjá Fiskavirking Hver er so orsøkin til tað stóra arbeiðsloysið í hesum báðum gkjunum? Í Sandoynni vóru tvey flakavirkir, sum bæði vórðu løgd lamin í sambandi við, at Fiskavirking varð sett á stovn. Hetta var størsta orsøkin til at arbeiðsloysi í Sand- oynni fór heilt uppá 16%. I september mánað í fjør fór Sandoy Scafood undir virksemi sítt, bæði í Skopun og á Sandi, og tað sæst týði- liga í arbeiðshagtglunum. Arbeiðsloysið fall við 3% í oktober og november mán- að í 1997, úr 5% niður í 2%. ast, at fólkatalið í Sand- oynni aftur fer at økjast spakuliga. Utlitini fyri tí eru í øllum fórum vorðin frægari, um enn tey ikki eru vorðin heilt góð enn. Í Suðuroyar sunnaru helvt hevur gongdin harafturí- móti ikki verði tann sama. Flakavirkið, sum átti lívið í mongum í mongum vág- bingi áðrenn tað mátti lata aftur, er ikki latið uppaftur, og enn røkist onki fyri at tað letur upp aftur í bræði. Í norðaru helvt av Suður- oy er eisini arbeiðsloysi. Har ganga 5% av fólkinum uttan arbeiðið. Men tað samsvarar við miðaltalið fyri alt landið Nidurstødan av hagtølun- um må verða, at tað enn gongur tann skeiva vegin fyri tey smærru økini. Haðani flyta fólk, meðan tey savnast í miðstaðargki- num. Men samstundis er tað væl skiljandi, um tað er einasti møguleiki fólk hava fyri at útvega sær arbeiði ella útbúgving.