týsdagur 17. februar 1998síða 9

Nr. 31 — 17. FEBRUAR 1998 tíðindablaðið S082luV Um 14 dagar missa 12 djúpvatnstrolarar í løgustudulin: Sparing: 14 millionir: Fyri at spara skalluttar 14 milliónir, er John Petersen, landsstýrismaður í Fiski- vinnumálum, til reiðar at offra 12 trolarar, sum geva 350 fólkum dagligt breyð og sum skapa eitt útflutningsviriði uppá 150 milliónir AK! BERTHOLDSEN — Tað verður ein heilt álv- arsligur smeitur fyri suður- oyingar, ger John Petersen, landsstýrismaður í fiski- vinnumálum álvara av ætl- anini at taka íløgustuðulin frá teimum 12 lemmatrol- arunum nú Í. mars. — Tað fer at kosta sudur- oyingum 350 arbeiðspláss og tá fær landsstýrið eitt nógv álvasligari mál at taka stóðu til, enn um tað er rætt at veita teimum 12 trolar- unum 14 milliónir um árið í fløgustuduli, tí tað er alt, sum tað kostar, sigur Bogi Mortensen, reiðari í Vági. Hann sigur, teir 12 lemm- atrolararnir standa og falla við fløgustudulinum. — Verður fløgustudulin tikin burtur nú, fara teir allir á heysin, kanska við onkr- um einstøkum undantaki. Keypt undir skeivum fortreytum Hann sigur, at tá ið skipini vórðu keypt, varð prísurin ásettur við teirri fyritreyt, at íløgustuðulin helt fram so leingi restskuld var í teim- um. — Tí undrar tað meg at hoyra, m.a. ein bankastjóra siga alment, at fløgustudulin eigur ikki at halda fram. Bogi Mortensen sigur, at vitstu teir, sum keyptu skip- ini, at fløgustudulin fór at fella burtur um fýra-fimm ar, høvdu teir lagt upp fyri tí, táið skipini vórðu keypt. — So skuldu skipini verið keypt minandi bíligari, enn tey blivu. — Men so høvdu teir, sum fíggja, verið noyddir at av- sett pening. Og í seldu teir skipini sum um ílggustuð- ulin skuldi halda fram so leingi rentur og avdråttir vóru at betala av skipunum. Bogi Mortensen sigur, at at fløgustudulin verður burt- urav brúktur til rentur og avdrátt og er sostatt brúktur til tað, hann varð ætlaður. — Stuðulin er farin bein- leiðis frá Gjaldsstovuni, til Realin ella Føroya Banka, tí hesir hava havt transport í honum. — Hinvegin hevur hann ikki verið so stórur, at hann hevur klára allar renturnar og avdråttirnar, og tí er tað mesta útvegað um raksturin av skipunum. Næstan alt í Suðuroy Tað eru 12 lemmatrolarar, sum fáa fløgustudul. John Petersen offrar 350 arbeisplåss í Suðuroynni — Tað bendir alt á, at djúpvatnstrolararnir rúka, men tað verður ein vanlukka, ikki minst fyri Suðuroynna. Tað tykist ikki sum um politikararnir hava sæð skriftina á vegginum, sigur Bogi Mortensen, reiðari Tilsamans faa teir 14 milliónir um árið. — Skipini fiska á djúpum vatni, eftir fiski, sum annars ikki koma til høldar. Tey fáa ongan lut í tí góða fiskiskapinum eftir toski ell- a hýsu undir Føroyum, tí tað, teir fáa av toski og hýs- u, er eitt everska lítið sløg í hjáveiðu. — Somuleiðis eru teir skerdir í royndunum eftir svartkalva. Klára seg skjótt sjálvi Reiðarin í Vági sigur, at hesir 12 djúpvatnstrolarnir fáa 14 milliónir um árið í fløgustuduli. — Teir eru nú vid at koma á eitt vegamót, so at teir skjótt klára seg sjálvir. — Restskuldin í trolarun- um er nú komin niður á eitt slíkt stødid, at høvdu teir fingið fløgustudul eini trý- fimm år aftrurat, høvdu tey verið komin um tað ring- asta, og høvdu kunnað klára seg uttan. Bogi Mortensen sigur, at ongin sigur, at fløgustudulin skuldi verið fullar 14 milli- ónir øll árini. — Skipini høvdu eisini kunnað liva við, at hann bleiv minkaður so líðandi eitt sindur. Men at kappa hann á stokkinum nú, tað er ein vanlukka. 350 arbeiðspláss Bogi Mortensen sigur, at teir 12 djúpvatnstrolararnir avreiða at kalla burturav í Suðuroynni, hóast eitt sind- ur av fiskinum fer til Vágar. — Bara hendingaferð verður avreitt uttanlands. — Teir fiska eini 13.000 tons um árið, og tey hava eitt avreiðingarvirðið uppá einar 120 milliónir. — Av hesum 120 milión- unum, verða einir 40%, goldin í hýrum og beinlieðis lónum. — Tað svarar til einar 40 milliónir, sum aftur kasta 15-20 milliónir av sær í skatti til land og kommunur. — Er årtøkan 40% í miðal, gevur hetta 5.200 tons av lidnari vøru. --Og tey hava eitt útflutn- ingsvirði uppá einar 150 milliónir. — Men raksturin av skip- unum skapa eisini ein inn- flutning. — Oljunytrslan er einar 20 milliónir, reiðskapurin 10 milliónir, viðlíkahald aðrar 10 milliónir og proviantur einar fýra milliónir. Og harumframt betala tey havnagjald, trygging grann- skoðing o.s.fr. — Í hesum tølum er ein vinningur til tey, sum veita hesar vørur og tænastur. — Men uppi í hesumtølum eru eisini lønir. — Siga vit, at lønirnar í sambandi til oljuna eru 10%, av reiðskapinum eru tær 25%, viðlíkahaldi 60% og av proviantinum er 10%, lønir, gevur tað tilsamans 11 milliónir í lénum. — Av teimum verða be- taltar tríggjar-fýra milliónir í skatti. Afturat tí koma lønirnar til trygging, grannskoðing 0.s.fr. Tey 13.000 tonsini, sum skipini fiskað, skapa eina beinleiðis løn í framleiðsl- uni uppá 20 milliónir. Hetta gevur so aftur einar sjey milliónir í skatti. Bogi Mortensen sigur, at eini 15 fólk eru knýtt at hverjum skipi. — Tað gevur so 180 ar- beiðspláss. Men tað verða onnur 180 arbeiðspláss skapt á landi av tí virksemi, hesi skipini hava. Bogi Mortensen sigur „at hetta er ikki ein någreinilig lýsing av, hvgnn týdning hesi skipini hava. Hetta er bara fyri at nevna, hverja ávirkan tað hevði havt, missa vit hesi skipini — Og sum tað sæst, hevur tað sera stóran tydning fyri landið at varðveita tey í flot- anum, sigur hann. — Men fellur fløgustud ulin burtur nú, sum ætlað fara tey næstan øll av land inum — Tey allarflestu hava hægri prís uttanlands, enn tey hava her. Og partafel- øgini hava skyldu at velja tað bestu loysaina fyri fel agið, sigur Bogi Mortensen Og verður ílagustuðulni tikin av, rúka tey 350 ar beiðsplássini - tey allar flestu í Suðuroynni Og so fáa politikararnir heilt aðrar spurningar taka stóðu til, enn 14 mil ionr í fløgustuduli, ella ikki elggur hann afturat Konsertfelagið hevur játtað at stíla fyri eini turné við konsertum í Føroyum, Íslandi og Danmark við tveimum kendum føroyskum tón- leikarum. Tað er Ossur Bæk vi- olin og Jóhannes Andre- asen klaver. Ferðin byrjar í Føroy- um 13. februar og endar í Danmark 21. februar við steðgi í Íslandi. Til- samans fara teir at halda fimm konsertir á ferðini. Tann fyrsta konsertin verður á Trongisvágs skúla 13. febr., í Runa- víkar skúla 14. febr., og at enda í Norðurlanda- húsinum 15. febr. Í Tónlistaskúlanum í Kef- lavík 17. febr., í norð- urlandahúsinum í Reykjavík tann 18. febr. og at enda í Rundatorni í Keypmannahavn tann 21. febr. Skráin er sera ambiti- øs og spennandi við tveimum sonatum. Tann í A-dur KV 293 d (305) eftir W. A. Mozart og sonata í d-moll opus 108 eftir J. Brahms. Haraft- urat Divertimento eftir Stravinsky og at enda tað flottu Caprice Bas- que opus 24 eftir Sara- sate. I Føroyum er kanska óneyðugt at kunna um Johannes Andreasen, sum er ein av okkara kendastu peanistum og sum tíðum heldur kons- ertir bæði einsamallur og saman vid ødrum her heima og uttanlanda Hann hevur spælt inn Konsertfelagið leggur til brots tónleik sum er útgivin bæði á plåtu og fløgu, har tann seinasta inn- spælingin er gjørd í Wien. Uppgávurnar fyri 1998 eru eisini nógvar, har kanska tann størsta er framførslan av Keis- arkonsertini eftir Beet- hoven vid Føroya Sym- foniorkestrið nú í mars mánaða. Jóhannes tók prógv í Wien í 1986 við seinni skeiðum á Menhuin Academy og hjá Feuchtwanger í Lon- don. Hann virkar nú sum musikklærari í Før- oyum. Vid sinum sterku før- oysku rétum er Øssur Bæk (bædi foreldrini eru føroyskt) ofta at síggja á konsertferð i Føroyum. Annaðhvort sum limur í Aldubárini (har Johannes eisini hevur ein sess) ella sum assistentur i Føroya Symfoniorkestri. Øssur Bæk er upp- vaksin og búsitandi i Keypmannahavn har hann virkar sum fyrsti violinleikari å kgl. kap- ellinum. Hann hevur lært å Suzuki Institutt- inum og hjå Bela Detre- koy i Odense. Solist dip- lom i Utrecht hjå Liber- man i 1990. Er stovnari av »Kgl. Kapels kam- merorkester«. Tad er konsertfelagid, sum saman við tónleik- arum, Norðurlandahús- inum og Kunningar- stovuni í Havn skipa fyri konsertturnéini