týsdagur 3. mars 1998síða 14

ítróttar S i vr Ya } Tr RSÁKA á | Nr. 41 — 3. MARS 1998 Kunngerd | Valmatemati Gjørt verður kunnugt, at valkort til nýtslu til fólkatingsvalið í Klaksvíkar kommunu miku- dagin 11. mars 1998 eru send øllum veljar- um, ið standa á vallistanum stovuna, tlf. 56388 Veljari, ið ikki fær valkort ella fær valkort við villum í, eigur at venda sær til býráðsskriv- Klaksvíkar Býráð 2. mars 1998 Nýggjar | TANNPROTESUR | Broytingar og umvælingar av gomlum protesum | Í Kliniskur tannteknikari BERGUR Á REYNATROÐ Børkuvegur, 620 Runavík Tlf. 48480 || Opið er månadag-friggjadag frå kl. 9-16 — || Bæði hondin og røddin eru føroysk Umbodanin å Félkatingi kann vera tydningarleys, hon kann nýtast positivt, og hon kann eis- mi nytast negativt Í sjeytiárunum hevði Tjóð- veldisflokkurin umboð á Fólka- tingi í tvey valskeið. Tá varð umboðanin brúkt positivt. Er- lendur Patursson megnaði sum ongin annar at bera fram før- oysk sjónarmið og greiða frá fólksins korum og ófrælsi Hansara rødd var ein føroysk rødd á Fólkatingi Tað sama kann ikki sigast um aðrar flokkar, sum hava umboð- að okkum føroyingar á Christi- ansborg Sambandsflokkurin dugdi tað snildið fyrr — tá ríkisdag- urin var býttur sundur í eitt Fólkating og eitt Landsting — at halda seg aftrat einum donsk - um flokki í Fólkatinginum og einum ødrum í Landstinginum Teir fingu soleiðis síni sjónar- mið út til stóran part av ríkis- degnum. men — kanska var tað betur Ogjørt Síðani 1953, tá Landstingið varð tikið av, hevur ríkisdag- urin bert havt eitt ting, Fólka- tingið. Har hvervur umboð Sambandsfloksins í danska flokkinum Vinstra. Hvørki danskir politikarar, fjølmiðlar ella almenningur roknar umboð Sambandsfloksins sum eitt ser- ligt umboð fyri Føroyar Fólkaflokkurin hevur verið umboðadur á Fólkatingi í mong ár. Hesin flokkur hvørvur upp í danska Konservativa Flokkin PP og er tí lika ófgroyskur sum Sambandsflokkurin. Men i ein vissan mun hevur flokkurin kortini gjørt vart við seg. Tað er við sínum álopum á danir — ålop, sum ikki hava gagnað før- oyingum Javnadarflokkurin spratt i síni tíð beinleiðis úr danska So- sialdemokratiska Flokkinum Tað vóru umboð niðrifrá, sum komu til Føroya at stovna Javn- aðarflokkin. Tað hevur tí verið heilt natúrligt, at Føroya Deild av danska Sosialdemokratinum hevur verið partur av danska Sosialdemokratiska Flokkinum á Fólkatingi Tad er ringt at siga í dag, hver av hesum trimum neyndu flokkunum fær umboð á Fólka- tingi aftrat tí hjá Tjóðveldis- flokkinum. Men munurin á at- burði teirra niðri við Oyrasund er lítil og ongin, sum umrøtt frammanfyri Eitt = tjóðveldisumboð á Fólkatingi fer ikki upp í nakran danskan flokk, men fer at tala Føroya sak. Hjá Tjóðveldis- flokkinum eru bæði hondin og røddin føroysk Finnbogi Ísakson Samfelagsfrødingurin Jógvan Mørkøre hevur funnið eitt orð, sum skal eyðlýsa komandi fólkatingsvalið í Føroyum Tað er orðið »protestval« og í donskum fjølmiðlum hevur Jógvan Mørkøre gróðursett, at valið hesaferð er nakað so ein- falt sum eitt mótmæli ímóti Poul Nyrup Rasmussen (og Mogens Lykketoft) Vit kenna úr Danmark Glistrupvalið í 1973, sum helst var eitt skattaprotest-val og í Føroyum fingu vit Verka- mannafylking í 1994 sum mót- mæli ímóti Javnaðarflokkin- um Men eins lítið og atkvød- urnar, sum Javna arflokkurin misti tá, komu at tæna verka- fólki eins væl og tær kundu havt gjørt í Javnaðarflokkin- um, tí tær nú lutvíst komu at tæna einum hegrapolitikki, eins lítið kemur eitt tjóðveldis- umboð á danatingi at bera broyting í sær í stjórnarviður- skiftum Danmarkar og Føroya ímillum »Protestvalg« er ov grunnt til at greina teir margfaldu og tor- greiddu spurningar, sum liggja aftan fyri, tá ein roynir at gerast førur fyri at seta krossin so ein greiður vilji kemur til sjóndar, t.v.s. hvat ein ynskir at broyta í mun til verandi viðurskifti. Betur var fyri øbjetivitetin hjá fréðingum, var sloppið undan so »popputum« útlegg- ingum, tí vandi er fyri at slíkar gerast >manipulerandi<, heldur enn at vera nágreiniligar >ana- lysur< Men tað er ongin ivi um, at misnøgdin hjá øllum føroying- um vid Poul Nyrup og Mogens Lykketoft er ómetaliga stór, men tad skal hon eisini vera vid konservativa Poul Schliiter og vinstramannin Anders Fog Rasmussen og harvid Uffa Ellemann Jensen Hetta ti at teir spældu vid merktum kortum og snyttu før- oyingar. Fyrst Schliiter og Elle- mann í grovan mun, og síðan fylgdu Poul Nyrup og Lykke- toft eftir »Protestin« skal ti helst bera í sær, at allir teir leiðandi flokk- arnir í Danmark umbera atburð sín — sum skuldi verja danskar fíggingarstovnar — taka annað skinn um bak og ásanna, at føroyingar skulu hava eina uppreisn bæði fíggjarliga og í ásannan av órætti. Eitt tjóðveldisumboð kemur ikki at roynast ein »protest« í veruleikanum Tverturímóti. Tjóðveldisumboð á dana- tingi kemur í fyrstu atløgu at roynast stuðul hjá Poul Nyrup, tí tað tekur sætið hjá øðrum føroyingi, sum situr borgarligu megin. Tjóðveldið fer sostatt at gera Uffa Ellemann veikan mótvegis Poul Nyrup. Hetta er einføld valmate- matik Men so er tjóðveldisballið eis- ini buið, tí teir agitera við, at teir ætla sær onki annað at gera á fólkatingi, enn at gera vart við ynski síni um loysing Tjóðveldisumboðið skal á ong- luttaka í danskari an hátt politiskari viðgerð, og tískil heldur ikki samráðast við danskar politikarar ella danskar politiskar flokkar Danska stjórnin eftir valið — hver hon so verður — fær sera lætt spæl Tak at tjóðveldisumboðið hverja setu fer 10 ella 20 ferðir á rødarapallin og sigur: »Vi ønsker løsrivelse, vi kræver løsrivelse«. Tá verður svarið: >Tað er í lagi, um ein meiriluti av føroyingum ynskir tað, men so mugu tit koma til semju vid aðrar føroyingar um hverja broyting í stjórnarviðurskift- unum ein meiriluti ynskir<. Men eisini her meldar Tjóð- veldisflokkurin pas Hann hevur enn ikki viljað farið til verka í eini stjórnmála- nevnd um eina føroyska semju um innihaldið í sjálvstýrislóg- ini Tí koma vit helst at sita langt inn í næstu øld uttan broyt- ingar, koma teir ikki nú til arbeiðis Royndirnar frá samráðing- unum í 1946 og 1947 lærdu okkum, at tað nyttar onki at fara til Danmarkar at lata tjóð- veldið rópa uppá kalk og sam- bandið uppá stein. Tá verður framvegis sum í Babylon k Javnadarfloksins støda er val- matematiskt hin sama. Fáa vit umboðið, flyta vit tað eisini frá teim borgarligu og gera teir veikari, men vit hava alment og beinleiðis mótvegis Poul Nyrup sagt, at vit á fólkatingi verða ein sjålvstødugur flokk- ur, sum hann ikki skal rokna upp í síni atkvøduneyt. Men vit frásiga okkum ikki — sum tjóðveldið — rættin til at samráðast við eina danska stjórn — borgarliga ella vinstra- venda — ella við danskar flakk- ar, tá tað ræður um føroysk áhugamál Vit avnokta heldur ikki okk- ara javnaðarhugsjónir, men virka eftir teim í øllum málum, sum kunnu bera føroyingum batar Vit vita, at sera týðandi mál skulu viðgerast á fólkatingi komandi setuna. Fyrst og fremst endurgjalds- spurningurin og endaliga avtal- an um statslánini. Hartil verða mong mál at ávirka í samráðingum við eina- hverja danska stjórn, so sum EU-spurningar, umhvørvismål fyri ikki at tala um stjórnmála- broytingar, semjast vit um slík- ar i Føroyum. Her hevur Javnadarflokkur- in tann fyrimun, at hann eigur førleika og royndir frå mong- um torførum samrådingum al- tjóða, innanríkis og innanlands I. mars 1998 Atli P. Dam Nú skal veljarin aftur í gongd við sítt politiska virksemi! Forsætisráðharrin hevur útskrivað fólkatingsval, tískil sleppur føroyska veljarafjøldin aftur undir sítt politiska virksemi, id er avgerandi fyri, hvør skal umboda Føroyar á fólkatingi komandi árini ÆÐ Politiska skipanin her á okk- ara leiðum er soleiðis fyri- skipað, at veljarin gevur nøkr- um politikkarum vald at taka avgerðir vegna borgararnar. Tá ið so val verður hildið, sleppa hesir at standa sína roynd. Summir vera vrakaðir, meðan aðrir vera valdir. Valdið liggur einans í hondunum á veljaru- num. Finnur veljarin eftir valið út av, at skeivt er valt, ber ikki til at velja av nýggjum fyrr enn politikkarnir aftur útskriva val — upp til 4 ár seinni. Tí er neyð- ugt at velja rætt Positivt samstarv í rikisfelagsskapinum Seinastu hålvfjørda årini hev- ur undirritaði, sum varamaður, umboða Sambandsflokkin á Christiansborg. Høvudsenda- málið hevur verið at tala føroya sek á Christiansborg og at vera við til at skapa positivt sam- starv í ríkisfelagsskapinum. Sjálvt um bankamálið enn liggur og skaðar viðurskiftini landanna millum, so er sam- starvið av stórri tydningi fyri føroyingar enn at bankamálið fær okkum at pakka saman og ryma. Fyri Sambandsflokkin er tað av stórum tydningi, at vit fáa rættað upp á tey brek, sum skipanin hevur, t.d at figgjar- málaráðharrin fær innlit í virk- semi hjá Fíggjareftirlitinum. Men hetta merkir ikki, at vit bara skulu yvirtaka og aftur yvirtaka til bara drotningin er eftir, sum fleiri aðrir vilja. Nei, vit vilja gera ta seriøsa arbeiði sum neyðugt er fyri at fáa sum best burturúr ríkisfelagsskapi- num millum Danmark, Føroy- ar og Grønland. Sambandsflokkurin er best førur fyri at umboda Føroyar å Christiansborg. Vit virða samstarvid samstundis sum vit tora at siga dønum ímót. Besta dømi um hetta er dómarakann- ingin, har Sambandsflokkurin bæði á løgtingi og á fólkatingi bardist sum úlvur á skóg fyri at verja féroysk áhugamál Vit mugu tosa saman Ein av størstu orsøkunum til at bankakreppan endaði soleið- is sum hon gjørdi, er væntandi samskifti millum føroyskar og danskar politikkarar. Eins og eitt hjånaband heldur ikki kann virka, uttan at kona og maður tosa saman, soleiðis kann rík- isfelagsskapurin heldur ikki virka uttan at tosa verður sam- an. Ríkisfelagsskapurin hevur framvegis stóran tydning fyri Føroyar og soleiðis fer í valeyst eisini at vera, langt fram í tíð- ina. Meira enn rikisstudul Prátið um ríkisfelagsskapin kemur í flestu fórum ikki long- ur enn til ríkisstuðulin, og tað er spell. Ríkisstudningurin hevur sjálvandi sera stóran tydning fyri føroyska búskap- in. Men hann er ikki tað týdn- ingarmiklasta í ríkisfelags- skapinum. Gulleggið í felags- skapinum er samstarv. Við heimastýrislógini fingu føroyingar møguleika fyri at yvirtaka og gjalda hópin av målsøkjum. Hetta hevur eftir- hondini ført til, at løgtingid hevur fingið nógv størri lóg- gávuvald og at vit hava fingið okkara egnu stjórn (landsstyri) Uttanfyri = heimastýrislógina liggja m.a. uttanríkis- og verju- mål, ið ikki kunnu yvirtakast sambært heimastýrislógini. Føroyar hava við heimastýr- isskipanini fingið ógvuliga nógv sjálvræði. Vit hava okk- ara egna flagg og vera í nærum øllum altjóða felagsskapum góðtiknar sum sjålvstødugur limur. Nógvir fyrimunir Samstundis eru vit danskir ríkisborgarar og kunnu arbeiða saman við restini av ríkinum um mangt og hvat. Her eru nøkur dømi. Føroyskur ung- dómur hevur rætt til at søkja inn á danskar skúlar í kapping á jøvum føti við danskar næm- ingar. Vit hava frælsi at flyta hagar vit vilja í ríkinum og før- oyskir myndugleikar kunnu fáa stóra nýttu av samstarvið við serkunnleika í Danmark Oyggjarnar vera vardar av donsku verjuni samstundis sum vit vera vard av verjusam- gonguni NATO, vit hava va- lutasamgongu við Danmark og fyri at fáa ávirkan á avgerðir, sum snúgva seg um allan ríkis- felagsskapin eru 2 av teimum íalt 179 fólkavaldu umboðu- num í fólkatinginum, vald í Føroyum. Ynskir tå samstarv, er valid einfalt — Sambandsflokkin, sjálvandi. Har hava hinir onki at bjóða. Gott val Johannes Martin Olsen Fólkatingslimur Sambandsfloksins