týsdagur 18. november 2003síða 10

18 Nr. 219 - 18. november 2003 Nr. 219 - 18. november 2003 19 Havnin er eftirbátur Borgarstjórin í Tórs- havnar kommunu, Jan Christiansen, er eitt sindur skelkaður av, at kommunan liggur so niðarliga í hagtølunum. – Vit raðfesta skúlaøkið høgt í kommununi, og skúlastjórarnir í Havn hava givið til kennar, at teir eru væl nøgdir við støð- una, so eg eri eitt skelkaður av hasum hagtølunum, sigur borgarstjórin í Tórs- havnar Kommunu KOMMUNUHAGTØL Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Tá vit greiða borgarstjór- anum í Tórshavnar komm- unu um nýggju hagtølini yvir skúlaøkið, og at Tórs- havnar kommuna liggur niðarliga, gerst hann ikki sørt yvirraskaður. – Vit raðfesta skúlaøkið høgt kommununi, og skúlastjór- arnir í kommununi hava givið til kennar, at teir eru væl nøgdir við støðuna, so eg eri eitt skelkaður av has- um hagtølunum, sigur borgarstjórin í Tórshavnar Kommunu. Jan Christiansen greiðir frá, at skúlastjórarnir siga við jøvnum millumbili, at teir eru rættiliga glaðir fyri støðuna á skúlaøkinum, og takka okkum fyri góðu viðurskiftini. – Talan er nærmast um eina sólskins- søgu á skúlaøkinum mill- um okkum og skúlastjórar- nar, sigur Jan Christiansen. Ansa eftir Borgarstjórin í Havn sigur skemtandi, at tað eru trý sløg av lygnum. Tann svarta, tann hvíta og so hagtøl, og vísir á, at ein skal ansa væl eftir við at gera niðurstøður út frá bara hagtølum. – Ein má hava fyri eyga, at Tórshavnar kommuna hevur ikki havt nakra skúlabygging, síðan í 70 árunum. Vit hava gjørt vanligt viðlíkahaldsar- beiði øll árini, men eingin nýbygging er gjørd, og tað má verða ein av orsøkun- um, at vit ikki standa okk- um so væl í hagtølunum greiðir Jan Christiansen frá. Hann vísir á, at størru kommunurnar í landinum hava lægri útreiðslur fyri hvønn fólkaskúlanæm- ingin, tí størru kommun- urnar hava stórdrifts fyri- munir, sammett við smærru plássini. Jan Christiansen sigur at enda, at verður hugt at ár- inum 2003, so eru pengar settir av til nýggjan skúla í Hoyvík, Kollafjarðar skúla og í Kaldbak, og vóru tølini fyri 2003 tikin við, var støðan óivað ein onnur. Óvæntað Jan Christiansen er eitt sindur skelkaður av, at Tórshavnar kommuna liggur so niðarliga í hagtølunum á skúlaøkinum. Hann sigur, at skúlastjórarnir í kommununi siga við jøvnum millumbili, at teir eru væl nøgdir við viðurskiftini á skúlaøkinum í kommununi Mynd: Jens Kristian Vang Nýggj hagtøl fyri kommunurnar í Før- oyum geva eina greiða ábending um, at Tórs- havnar kommunu let- ur væl minni til skúla- økið enn flestu kommunurnar í land- inum. Upphæddin, sum høvuðsstaðar- kommunan nýtir í miðal upp á hvønn fólkaskúlanæming í kommununi, er væl minni, enn bæði Runavíkar- og Klaks- víkar kommuna brúka. Havnin er eis- ini væl undir miðal- talinum fyri alt landið HAGTØL UM SKÚLAØKIÐ Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Hagstova Føroya hevur fyri fyrstu ferð almannakunn- gjørt hagtalstilfar um kommunurnar í Føroyum. Á heimasíðuni hjá Hag- stovuni eru rúgvumikil kommunufíggjarhagtøl innsavnað. Endamálið við innsavningini er at útvega borgarunum upplýsingar um føroysku kommunur- nar, so borgararnir fáa møguleika at samanbera fíggjarstøðuna hjá ymisku kommununum kring land- ið. Hagtalstilfarið gevur eisini møguleika fyri at samanbera støðuna hjá føroyskum kommunum við kommunur í útlondum. Á heimasíðuni eru hagtøl innsavnað yvir fleiri ymisk øki. Nevnast kann skúla- økið, eldraøkið og barna- ansing. Av Hagstovu Før- oya siga tey, at neyðugt er at taka nøkur fyrivarni við at saman bera eldraøkið og barnaansingina í kommun- unum kring landið, meðan hagtølini fyri skúlaøkið eru lættari at samanbera. Tað eru eisini júst hagtøl- ini fyri skúlaøkið, sum er rættiliga áhugaverd. Hag- tølini á skúlaøkinum í Før- oyum geva eina greiða ábending um, at tað er rættiliga stórur munur á, hvussu høgt kommunurnar kring landið raðfesta skúla- økið. Havnin afturúr Størsta kommunan í land- inum, Tórshavnar komm- una, raðfestir, sambært hagtølunum, ikki skúlaøkið serliga høgt. Sammeta vit tær tríggjar størstu komm- unurnar í landinum, Tórshavnar-, Klaksvíkar- og Runavíkar kommunu, so vísa hagtølini greitt, at høvuðsstaðarkommunan er eftirbátur á skúlaøkinum. Havnin letur væl minni av peningi í miðal til hvønn fólkaskúlanæming í kommununi, enn bæði Klaksvík og Runavík gera. Hagtølini vísa, at bæði í tíðarskeiðnum 1993-97 og 1998-2002 hevur størsta kommunan í landinum latið væl minni enn bæði Klaks- víkar- og Runavíkar komm- una í miðal fyri hvønn fólka- skúlanæming í kommununi. Henda mynd er heldur óvæntað, tí tað er ein sann- roynd, at høvuðsstaðar- kommunan seinastu mongu árini hevur mest áhugaverd kommunan at seta búgv í. Flestu høgu størvini finna vit í Havn, og tað er eisini í høvuðsstaðnum, at størstu skattaintøkurnar eru. Nógv børn eru í kommununi, og tí kann tað tykjast løgið, at skúlaøkið ikki verður rað- fest hægri. Á aðrari av grafunum á síðuni sæst eisini, at Havn- in er ikki bert afturúr sam- mett við Klaksvík og Runa- vík, men kommunan er eis- ini væl undir miðaltalinum yvir allar kommunurnar í landinum. Her skal kortini leggjast afturat, at Hagstova Føroya staðfestir í niðurstøðu síni fyri skúlaøkið, at hagtølini vísa greitt, at størru komm- unurnar hava lægri út- reiðslur fyri hvønn næming enn smærri kommunurnar. Orsøkin er stórdriftsfyri- munirnir, sum størri komm- unurnar hava, sammett við tær smærru. Miðaltalið fyri landið skal tí setast í eitt ávíst perspektiv. Hetta er eis- ini orsøkin til, at vit júst hava valt at samanbera Tórshavn, Klaksvík og Runavík, tí hesi pláss minna nógv um hvønn annan í stødd. Runavík væl fyri Av teimum trimum størstu kommununum í Føroyum, nýtir Runavíkar kommuna mest pening til fólkaskúla- økið. Í tíðarskeiðnum 1993-2002 hevur Runavík- ar kommuna nýtt í miðal 10.618 krónur um árið upp á hvønn fólkaskúlanæming í kommununi. Hetta er væl meir enn eitt nú Tórshavnar kommuna, sum sama tíðarskeið hevur nýtt 7.240 krónur í miðal um árið fyri hvønn fólka- skúlanæming. Í miðal fyri tíggjuáraskeiðið 1993-2002 hevur Runavíkar kommuna sostatt nýtt góðar 3.400 krónur meir upp á hvønn næmingin enn Tórshavnar kommuna. Mitt í millum Havnina og Runavík liggur hin stóra kommunan í land- inum, Klaksvíkar komm- una. Hon hevur sambært hagtølunum nýtt 9.039 krónur í miðal fyri hvønn fólkaskúlanæming millum í tíðarskeiðnum 1993-2002. Ymiskar bókingar Sum við flestu hagtølum, so skal hagtalstilfarið yvir kommunurnar í Føroyum eisini lesast við nøkrum fyrivarnum. Ein gjøgnum- gangandi trupulleiki hjá Hagstovuni hevur verið, at tað er rættiliga ymiskt, hvussu tær kommunurnar bóka sín roknskap. Fyri at fáa so haldgóð og røttvís hagtøl hjá kommununum sum gjørligt, hevur Hag- stova Føroya nýtt ein fasta mannagongd(metodu). Hagstovan hugdi fyrst at, hvussu stórar útreiðslur, hvør kommuna í landinum hevur nýtt til skúlaøkið. Út- reiðslurnar eru gjørdar upp í nettotølum. Fyri at kunna samanbera kommunurnar, eru samlaðu útreiðslurnar eru býttar við tali av børnum í aldrinum 7-17 ár í teimum ymisku kommununum. Hesin aldursbólkar verður roknaður sum børn og ung, ið ganga í fólkaskúla. Fyri at geva so rættvísa mynd av útreiðslunum til fólkaskúlan fyri hvørt barni, hevur Hagstova Før- oya síðan hugt at tølunum yvir eitt longri tíðarskeið. Nettoútreiðslurnar til fólkaskúlan í ymisku kommununum eru rokn- aðar yvir eitt tíggjuára- skeið. Við at hava eitt longri tíðarskeið, tryggjar Hagstova sær, at hagtølini geva eina rættvísari mynd, hvussu nógv verður sett av til skúlaøkið í hvørjari kommunu. Borgarstjórin í Runavíkar komm- unu, Rodmundur Nielsen, heldur, at orsøkin til, at komm- unan er so ovarliga í hagtølunum á skúla- økinum er, at hon gjøgnum øll nítíárini gjørdi umfatandi íløgur í viðlíkahald í skúlarnar KOMMUNUHAGTØL Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Borgarstjórin í Runavíkar kommunu er ikki nógv fyri at breggja sær av, at skúlaøkið í kommununi verður sambært hagtølun- um hjá Hagstovuni betri røkt, enn bæði í Klaksvík og Havn. Hann er kortini rættiliga avgjørdur, tá vit spyrja hann, hvussu tað ber til, at kommunan letur meir til skúlaøkið, enn hinar báðar stóru komm- unurnar í landinum. – Eftir kreppuna var neyðugt við nógvum ábøt- um á skúlarnar í kommun- uni, og tí vórðu nógvir pengar settir av til viðlíka- hald av skúlanum gjøgn- um øll nítiárini. Vit hava fýra skúlar, so útreiðslur- nar til viðlíkahald eru stórar, og júst tað má verða ein orsøk til, at vit liggja so ovarliga í hagtøl- unum, sigur Rodmundur Nielsen. Samanlegging Mentanarnevndin í Runa- víkar kommunu arbeiðir við í løtuni at finna loysn- ir, so skúlaøkið verður bí- ligari at reka hjá kommun- uni í framtíðini. Í Runa- víkar kommunu eru í dag fýra skúlar. Runavíkar kommuna umhugsar at leggja skúlarnar í Runa- vík, á Glyvrum, Rituvík og Søldarfirði saman, so raksturin bíligari og skúla- økið verður lættari at sam- skipa. Borgarstjórin, Rod- mundur Nielsen dylir ikki fyri, at tað er ein tung byrða at samla allar skúl- arnar, og tað krevur nógva orku at finna eina hald- góða loysn. Hann metir kortini, at samanleggingin er neyðug, tí raksturin er ov dýrur at hava so spjatt skúlaverk í kommuni Skammast ikki Rodmund Nielsen sigur, at stór orka verður løgd í skúlaøkið í kommununi. Hann heldur, at økið er høgt raðfest, og at komm- unan hevur onga orsøk til at skamma seg yvir støð- una á skúlaøkinum. Spurdur, um borgararnir í kommununi eru nøgdir við støðuna á skúlaøkin- um, svarar borgarstjórin, at tað kann væl hugsast, at nøkur eru ikki heilt nøgd um støðuna. – Tað eru óivað borgarar í kommununi, sum ikki eru so glaðir um nógvu koyringina millum skúlar- nar, tí skúlarnir samstarva um sergreinir, men tí mál- inum arbeiða vit við. Vón- andi hava vit funnið eina loysn, áðrenn hetta val- skeiðið er av, sigur borgar- stjórin í Runavíkar komm- unu at enda. Viðlíkahald avgerandi Borgarstjórin, Rodmund Nielsen, heldur, at íløgur í viðlíkahald á skúlarnar gjøgnum øll nítiárini er avgjørt ein orsøk til, at kommunan liggur so ovarliga í hagtølunum yvir skúlaøkið. Mynd: Savnsmynd Rætting Í grein í blaðnum leygardagin um sunnan mat í Hoyvíkar skúla, hevur blaðmaðurin gjørt eitt mistak. Tað varð skrivað, at Hoyvíkar skúli rindar fyri frukt og skúlabreyð til næmingarnar í skúlatíðini, men hetta er ikki heilt rætt. Tað eru foreldrini, sum rinda fyri sunnan matin hjá børnunnum, og ikki skúlin. Vit biðja orsaka mistakið. blðm. 93-97 98-2002 93-2002 miðal miðal miðal Tórshavnar kommuna 5.892 8.587 7.240 Klaksvíkar kommuna 6.095 11.984 9.039 Runavíkar kommuna 7.628 13.607 10.618 Tvøroyrar kommuna 9.641 14.531 12.086 Fuglafjarðar kommuna 9.051 14.111 11.581 Vágs kommuna 5.926 7.871 6.898 Miðal fyri landið 7.063 11.043 9.053 Fakta: Upphæddin, hvør kommuna nýtir upp á hvønn fólkaskúlanæming í miðal. Stabbamynd av útreiðslunum hjá trimum størstu kommununum í landinum og miðaltalið fyri 1993-2002 Upphædd til hvønn fólkaskúlanæmingMynd av netto- og íløguútreiðsnum hjá kommununum til fólkaskúlan í árunum 1993-2002 C M Y K 19 18 www.maersk-air.fo Bílegging hjá Maersk Air í Tórshavn á tel. 35 74 74, og á øllum ferðaskrivstovunum kring landið. Til Keypmannahavn . . . . . . . . . . . . . . . . . . t/r Dkr. 1.695,- Til Billund . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . t/r Dkr. 1.733,- Minst til títt Maersk Air Bonuskort Ymiskar treytir eru galdandi. Prísirnir eru uttan avgreiðslugjald á Dkr. 220,- Jólatilboð 15. des. 2003 - 4. jan. 2004