týsdagur 18. november 2003síða 11

Nr. 219 • týsdagur • 18. november 2003 • 77. árgangur • www.sosialurin.fo Fólkatingslimurin hevur biðið um fund við Bertel Haarder, integratiónsminist- ara, um aktuella útlendingamálið ÚTLENDINGAMÁLIÐ Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Enn er endaliga avgerðin ikki follin í málinum um, hvørt útlendsku leikararnir hjá VB hava loyvi at vera í landinum ella ikki. VB fekk fríggjadagin tilsøgn um eina kæruviðgerð, og so leingi sum kæran verður viðgjørd, sleppa tær báðar hondbóltskvinnurnar fram- vegis at verða verandi í landinum. Atlit mugu takast At meta eftir fyrru avgerð- ini, so hevði danska útlend- ingastýrið tó ikki stórvegis hug at taka støðuna í júst føroyskum kvinnuhond- bólti og VB við í málsvið- gerðini, og spurningurin er so, hvørt hetta í størri mun kemur at telja við, nú støða skal takast í málinum av nýggjum. Men í øllum førum tykist VB nú at fáa hjálp í aktu- ella málinum. Torbjørn Jacobsen, fólka- tingslimur, hevur nevnliga biðið um fund við Bertel Haarder, integratións- ministara, og tó at hann enn ikki hevur fingið nakað svar hesum viðvíkjandi, so æltar Tobbi sær at gera sítt til, at málið kann loysast uttan at leikarar skulu send- ast av landinum. - Fríggjadagin sendi eg bræv til skrivstovustjóran í integratiónsministeriinum, har eg bað um fund við Bertel Haarder. Nú hevur vikuskiftið jú verið, so enn havi eg ikki hoyrt nakað aftur, men eg ætli mær so at rykkja eftir hesum, beint sum eg komi niður mána- dagin, segði Torbjørn Ja- cobsen, tá vit fingu orð á hann sunnukvøldið. - Tað, sum eg fyrst og fremst ætli mær, er at greina málið út. Ikki bara viðvíkandi VB men við- víkjandi føroyskari ítrótt yvirhøvur. At styrkja sær um liðini við útlendskum leikarum hevur í fleiri ár verið siðvenja hjá føroysk- um ítróttarfeløgum, og uttan at vita nakað um ein- støku dømini, so er jú væl hugsandi, at onnur feløg kunnu standa við somu trupulleikkum, sum VB ger tað í dag. Tað skal jú hugs- ast um, at nevndirnar al- oftast eru mannaðar við fólki, sum eisini hava sítt at hugsa um í gerandisdeg- num, og tey hava tí hvørki tíð ella møguleika at seta seg neyvt inn í øll viður- skiftini hesum viðvíkjandi. Sjálvur havi eg verið vitni til einstøk mál, har sam- skiftið um innferðar- og arbeiðsloyvi hevur kravt einar 40 korrespondancur aftur og fram, og tað sigur seg sjálvt, at tað er lætt at stígur kemur í, sigur Tor- bjørn Jacobsen. Politikkur í málinum Sambært Torbjørn Jacob- sen, so er ein partur av trupulleikanum í øllum málinum tann politikkur, sum danska stjórnin hevur sett sær fyri at føra. - Dansk Folkeparti er jú ein partur av stjórnini, og tey hava í øllum førum sínar avgjørdu meiningar um innflytarapolitikkin. Kanska er ikki hent so nógv, sum tey kundu hugsa sær á økinum, men ein máti at bremsa uppá er at seinka málsviðgerðini, og tað er tað, sum tykist henda í løtuni. Verður málsviðgerð- in og tung at fáast við hjá vanliga borgaranum, so sigur tað seg sjálvt, at fleiri setast aftur. - Men júst støðan við ítróttarfólkum er eitt sindur øðrvísi. Og tað er nakað sum eigur at verða tikið upp politiskt. Kanska við slíkari kunngerð, sum danir hava, ið loyvir einari meira smidligari skipan, tá tosað verður um m.a. ítróttarfólk. Tað er so í øllum førum nakað, sum ikki skuldi alt ov langa tíð at greitt, um viljin er til tess. Umframt politiska virkið sítt, so telist Torbjørn Ja- cobsen eisini millum teir mongu føroyingarnar, sum hava ein brennandi áhuga fyri ítrótt. Í gerandisdeg- num er hann íðin GÍ-við- haldsmaður, og avrik hans- ara á fimtu-deildarliðnum hjá NSÍ verða ofta havd á munni har um leiðir, og hartil er okkurt gullmerki í hondbólti eisini í savninum. Ti er einki løgið í, at hann eisini hevur sína fatan av, hvønn týdning ítøkiliga málið hevur fyri føroyskan ítrótt. - Fyri mær er eingin ivi í so máta. Skulu bygdarfe- løgini hóra undan, sum kunnu tey ikki bara satsa upp á sínar egnu. Re- krutteringsgrundarlagið er heilt einfalt ikki tað sama í eitt nú Vági sum í Havn. At styrkja um hópin við fræg- um útlendskum leikarum gevur teimum møguleikan at vera við í toppinum, og tað er ov galið, um alt tepp- ið soleiðis skal skrykkjast undan teimum, bara tí ein málsviðgerð í útlendinga- stýrinum absolutt skal ganga somikið seint fyri seg, sigur Torbjørn Jacob- sen at enda. Tobbi fer at hjálpa VB Torbjørn Jacobsen, fólkatingslimur, hevur eina avgjørda fatan um, hvønn týdning útlendskir leikarar hava fyri føroyskan ítrótt ÚTLENDINGAMÁLIÐ Jákup Mørk Tað hevur undrað fleiri, at VB varð fyrsta felagið, sum varð valt burtur úr teimum trimum, sum vórðu kannaði í samband við skrivið hjá VÍF viðvíkjandi útlending- um. Ikki minst tí tað gekk rímiliga lang tíð, frá teirri løtu, at VB varð kannað, til løgreglan – mest sum í eini handavend - hugdi at loyv- unum hjá leikarunum úr Neistanum og Stjørnuni. Umframt skrivið frá VÍF, so hevur ljóðað, at VB eis- ini varð meldað fyri nýtsl- una av útlendskum leikar- um. Vit settu okkum mána- dagin í samband við Lindu Hesselbjerg, sum ivaleyst man hava verið mest um- rødda starvsfólkið hjá fút- anum hesa seinastu vikuni, men hon kundi hvørki vátta ella avsanna, um hesi tíð- indi vóru sonn. - Tá talan er um konkret- ar málsviðgerðir, so fái eg ikki nevyt úttala meg um, hvat er farið fram. Tað ein- asta eg kann siga í hesum málinum er, at talan hevur verið um fleiri ávísingar, sigur Linda Hesselbjerg um málið. Sostatt váttar hon ikki, at nakar beinleiðis hevur meldað VB, men hinvegin staðfestir hetta eisini, at tað ikki bert er skrivið frá VÍF, sum hevur ligið sum grund fyri kanningunum hjá løg- regluni. Annars sigur Linda Hess- elbjerg, at orsøkin til, at løgreglan í løtuni ikki ger meira við málið er, at tey fyrst vilja hava boð um, hvat politiski viljin er í hes- um. - So leingi verandi lóg- gáva er galdandi á økinum, so mugu vit handla eftir hesari. Er vilji til at broyta tað politiskt, so handla vit sjálvandi eftir nýggjum reglum, tá hesar koma í gildi. Í hesum førinum hava vit kannað málini, og úr- slitið av hesum arbeiði er lagt fyri útlendingastýrið. Meira enn tað er okkara leiklutur ikki, staðfestir Linda Hesselbjerg at enda. Sum tað framgongur aðra staðni á síðuni, so er nú eisini líkt til, at politisk stig verða tikin í málinum, og fram til tá fer løgreglan í øllum førum ikki víðari við málinum. Fleiri søgdu løgregluni frá 21 20 Nr. 219 - 18. november 2003 Norski ráðharrin í heilsumálum kemur til Føroyar mitt í viku og tá fer Bill Justin- ussen at tosa við hann um samstarv RÁÐHARRAVITJAN Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Síðst í vikuni kemur norski ráðharrin í heilsumálum til Føroya at vitja í nakrar dag- ar. Í Føroyum skal hann hitta føroyska starvsbróður sín, Bill Justinussen, landsstýr- ismann í heilsumálum. Norski ráðharrin, Dag- finn Høybråten, steðgar her til sunnudagin, tá ið hann fer avaftur landinum. Hann er ein av næstu monnum Kjeld Magne Bondevik og summi meta, at hann verður næsti for- maðurin í Kristelig Folke- parti í Noregi Á fundinum ímillum bill Justinussen og Dagfinn Hoybråten, fara teir báðir starvsbrøðurnir at tosa um ymisk viðurskifti, ið kunnu vera av felags áhuga. Bill Justinussen sigur at hann fer at tosa við norska ráðharran um tað ikki ber til at fáa eitt samstarv í lag ímillum Føroyar og Noreg. Tað, Bill Justinussen ser- liga hugsar um, er eitt sam- starv um fólkaheilsupolit- ikk. – Í Noregi føra tey ein virknan politikk fyri at fremja fólkaheilsuna. Tey hava eisini stovnar, sum fáast við gransking við tí endamáli at fremja fólka- heilsuna. Hinvegin hava vit avmark- aða orku og møguleikar í Føroyum til gransking og til at føra ein virknan fólka- heilsupolitikk. Vit hava heldur ongan fólkaheilsustovn, ella ann- an stovn, sum hevur til ar- beiðis at fremja fólkaheils- una. – Vit hava Fyribyrgingar- ráðið, men tað er alt mann- að við fólkum, sum hava annað starv sum høvuðs- starv. Bill Justinussen sigur, at tað er eisini ein spurningur um tað hevði borið til at broytt grundarlagið undir Fyribyrgingarráðnum, so at tað bleiv meiri at meta sum ein fólkaheilsustovnur. – Tað eg fari at tosa við Dagfinn Hoybråten um, er, um tað ikki hevði borið til eisini hjá føroyingum at fingið ágóðan av teirri gransking, sum fer fram í Noregi á hesum øki og ágóðan av teimum tiltøk- um, sum teir seta í verk. – Tað er ikki yvir at dylja, at norðmenn eru so virknir á hesum øki, liggja teir inni við eini vitan, sum hevði verið torfør, fyri ikki at siga ómøgulig hjá okkum at útvega okkum sjálvi. Leygardagin hevur Mið- flokkurin landsfund í Norð- urlandahúsinum og har fer norski landsstýrismaðurin eisini at halda røðu. Ein trý ára gamal drongur á Økrum verður merktur fyri lívið, eftir at ein hundur leyp á hann og beit hann illa í andlitið LEYSGANGANDI HUNDAR Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Hevði tað ikki verið tað stóra plástrið, sum gongur eftir allari høkuni og langt upp eftir vinstra kjálka, hevði tað ikki verið so nógv at lagt merki til hjá hesum trý ára gamla smádrongin- um, sum stendur í gongini við einum lítlum bili í hondini, tá ið vit lata út- hurðina upp. Hann er róligur og blíður og eitt sindur smæðin. Men tá ið vit so hava sitið eina løtu, sigur hann spakmælt- ur: Hundurin beyt meg! Jú, tað er meiri enn so, enn at tað framvegis situr í hinum, tað sum honum var fyri tá ið hann mikudagin var farin ein túr við dag- røktarmammuni. Og hvørja ferð, hann hyggur í spegilin, so leingi hann livir, fer hann at verða mintir um tann mikudagin 13. november, 2003, tá ið hundur brádliga leyp í and- litið á honum og beit. Um dagarnar er hann í dagrøkt í Sumba og hendan mikumorgunin vóru nakrar dagrøktarmammur og nøk- ur børn farin ein túr í Sumba. Brádliga kemur ein hundur úr einum bilskúri ella undan einum lastbili, ongin sá rættiliga, hvaðani hann kom. Forvitin og meinaleys, sum smábøn eru, fór hesin trý ára gamli og ein genta, sum eisini var í dagrøkt, yvir til hundin at klappa honum, áðrenn dagrøktar- mammurnar varnaðust. Men tá ið drongurin so bukkaði seg niðuryvir hundin, kom róvdýrið í hann sum eitt skot og hann høgdi til, uttan ávaring. Drongurin fekk ein lang- an skurð eftir vinstra kjálka og eftir allari høkuni. Ser- liga er høkan illa farin, tí har var sárið so djúpt, at fingurin fekst í tað. Drongurin varð alt fyri eitt fluttur á Suðuroyar sjúkrahús, har hann varð seymaður aftur. Sárini vóru so stór, at neyðugt varð at doyva hann burtur, ímeðan seymað varð við sjey ella átta stingum í høkuni og í kjálkanum. Hann lá so á sjúkrahúsinum um náttina og slapp heim aftur dagin eftir. Mamman sigur, at sárini eru so greflig, at tað slepst ikki undan at kemur at ganga við arri í andlitinum alt lívið. Hon sigur, at hetta hendi so knappliga, at tað var onki, dagrøktarmammurnar kundu gera fyri at forða fyri tí. Hon heldur, at hetta er ein óhugnalig hending. – Tá ið ein hundur legst á ein trý ára gamlan óvita, kann alt henda, tí eitt so lít- ið hevur ongan møguleika at verja seg. – Men tað sær út til, at hundar skulu sleppa at ganga leysir, sum teir vilja. Tað er sum um at hundar hava somu støðu í Føroy- um, sum tey heilagu neytini hava í India: Teir skulu ganga sum teir vilja og teir skulu ikki rørast. Leggjast kann afturat, at eftir hendingina varð hund- urin skotin. Hetta høvi kann so brúk- ast til at staðfesta einaferð enn, at hundar hava ikki loyvi at ganga leysir og at tað er ábyrgdarelyst at lata teir gera tað. Teir eru ikki annað enn dýr og tað kunnu verða heilt tilvildarligar støður, sum føra til, at teir leggja á fólk. Og smábørn duga ikki at hugsa so frægt sum tað, at tey skulu ikki nærkast fremmandum hundum. Løgreglan sigur, at tað er avmarkað, hvat hon kann gera við leysgangandi hundar. Í slíkum føri, tá ið hundar bíta, er altíð rætt at melda, tí endurtekur tað seg við sama hundi, kann fútin áleggja, at hundurin verður skotin. Tað nyttar onki at rýma undan einum ferðsluóhappið og so fortelja løg- regluni, at tú hevur drukkið aftaná. Tað mátti tveir bilførarar sanna hetta vikuskiftið Hetta vikuskiftið var eitt ferðsluóhapp í Havn, har bilførarin verður skuld- settur fyri at koyra við kenning, hóast hann ikki varð tikin á staðnum. Leygarkvøldið rendi ein bilur á Yviri við Strond. Tá ið løgreglan kom á staðið, var bilfør- arin rýmdur. Men løg- reglan tók hann seinni. Tá metir løgreglan at hann var so ávirkaður av rúsdrekka, at hann verð- ur skuldsettur. Tað er nevniliga ein regla til, sum vanliga nevnist seks tíma reglan. Hon sigur, at tann, sum er uppi í ferðsluóhappi, hevur ikki loyvi at drekka teir fyrstu seks tímarnar eftir óhappið. Ger hann tað, telur tað sum um at hann eisini hevði drukkið, tá ið sjálvt óhappið hendi. Og hendan reglan feldi bilføraran, sum koyrdi bilin Yviri við Strond. Leygarkvøldið var eis- ini eitt ferðsluóhapp á Sandi. Men bilførarin hevði skund, tí hann skuldi við ferjuni til Havnar so hann boðaði heldur ikki frá óhappin- um. Men tá ið hann kom á Gomlu Rætt, stóð løg- reglan fyri honum og hann verður eisini skuld- settur fyri at koyra við kenning. Leggjast kann afturat, at bilførarar, sum eru or- søkin til eitt ferðslu- óhapp, skulu boða frá. Vanligt vikuskiftið Annars var talan um eitt vanligt vikuskiftið hjá løgregluni í Havn. Trígg- ir mans gistu í brumm- uni, tí teir vóru so fullir, at teir klára seg ikki sjálvar. Ein fullur maður, elvdi til skaða á ein bil í mið- býnum, tá ið hann spark- aði hann. Hann viðgekk seg sekan og rindar skað- an aftur sjálvur. Ein vørubilur varð eis- ini stolin. Í bilinum var nógv virðismikil útgerð til edv og annað. Men bilurin varð funnin aftur í øllum góðum uti á Argj- um beint eftir at hann var eftirlýstur í Útvarpinum sunnudagin. Smádrongur bitin í andlitið av hundi Hesin trý ára gamli smádrongurin av Økrum fór í sínum sakloysi yvir til ein hund at klappa honum. Men hundurin leyp á og beit hann, so at hann fekk ein skurð um alla høkuna og langt upp eftir kjálkanum Norskur ráðharri vitjar Føroyar Feldur upp á seks tíma regluna Fríggjadagin kemur norski ráðharrin í heilsumálum til Føroya at vitja Bill Justinussen. Teir báðir fara at tosa um samstarv ímillum Føroyar og Noreg C M Y K 20