leygardagur 4. apríl 1998síða 14

Nr. 65 - 4. APRIL 1998 . Hví er jørOin rund? Seinast í novembermánaði í fjør fóru teir fimm vinmenninir Svein W. Rasmussen, Mass Hoydal, Magnus Samuelsen, Theodor E. D. Olsen og Dánial Hoydal at fjakka í Suðuramerika, og væntandi gongur leiðin seinni til tær Karibisku oyggjarnar. Theodor E. D. Olsen Romantikkur og alskur Tað sigur kanska eitt sindur åvirkanir uttanífrá, at líka- mikið hvagar tú fert í hesum hermspartinum, so finnur tú 'tad suðuramerikanska Fir- enze", “tað suðuramerik- anska London", og soleiðis kundu vit hildið fram at nevnt europisk eyðkenni sum seta sín dám á kont- mentið Buenos Aires hevur sum nevnt kortini fingið heiðurin at verða kallaður tann suð- uramerikanski París, og gongur tú tær ein túr um kveldið framvið gllum teimum nýforelskaðu, fríggjandi ungu pørunum, noyðist tú í øllum fórum at ásanna, at romantiskur er býurin í hvussu er Tað er tí kanska ikki heilt av tilvild, at Buenos Aires breggjar sær av at vera fødi- býurin hjá tí sensuella tang- oténleikinum. Allastaðni tú vendir tær í argentinska høvudsstadnum, verður tú mintur um tango, og gamlar tangostjórnur hoyrast í hát- alarunum Tónleikur undir trongum korum Men tango bleiv „uppfunn- ið“ áðrenn tað bleiv gjørligt at endurgeva musikk við eini grammofonplátu, og sum tónleikaligt fyribrigdi er tango bæði serstakt og áhugavert. Í fátækrabýlingunum í Buenos Aires møttust fólk frá nógvum ymiskum ment- anum móti endanum av undanfarnu gld. Hesi fólkini búðu í alt ov trongum og vánaligum íbúðum, so tað var ikki so løgid at marg- broytni bleiv til integratión. Her búðu heimsendir her- menn frá drúgvum borg- arakríggjum, eftirkomarar frá afrikanskum trælum, og italiumann og spaniólar, ið høvdu avgjørt at royna eydnuna í hesi nýggju verð- ini. Hesir seinastu, ið júst vóru komnir til Argentina í ovurfyltum bátum, vóru so at siga bert mannfólk. Teir savnaðust síðani á barru- Tango verður dansað allastaðni í Argentina - serliga í høvudsstadnum, Buenos Aires num og bordellunum, ið lógu sum hundalond kring havnina, og hóast teirra bakgrund og fortíð vóru ymiskar, høvdu teir kortini útlegdina til felags. Sostatt hoyrir tann glaði sambatónleikurin til Rio de Janeiro, meðan tangotón- leikurin, ið neyvan kundi havt ein stórri dám av mel- ankoli og sorgblíðni í sær, hoyrir til Buenos Aires. Tango er nevniliga ein blandingur av gllum hesum musikalsku traditiónum, ið immigrantarnir høvdu við í teirra annars lítillætna við- føri yvir um hav. Ein bland- ingur, ið so við og við bráðnaði í eina erotiska eind. Fyrst spratt dansurin, ið ofta bleiv framførdur av tveimum monnum, sum bíðaðu í teimum ofta longu bordelrødunum. Dansur undir dulnenvni Men sum årini gingu, og aldarskiftið bleiv søga, sluppu fleiri og fleiri ljóð- føri í part, og tekstir blivu ein sjålvsagdur partur av løgunum, men tað var ikki beinanvegin, at yrkjararnir settu sítt navn undir orðini, teir høvdu skrivað. Hetta var nevniliga tónleikurin hjá arbeiðarastættini, og tað var 2. partur “Tað var ikki bert úr erva, at Buenos Aires var ýðrvísi enn Rio. Vit fingu rætt í okkara met- ingum, at her var talan um ein mun- andi ødrvisi infra- struktur og bygg- istíl. Minti eina- mest um gongu- gøturnar i Skandi- naviu, hóast byurin verður kallaður tann suðuramer- ikanski Paris” Til opera í stórsligna Teatro Colén, har vit hoyrdu Tchaikovski ikki beinleiðis undirtøka, ið varð sýnd frå ti vals- .og polkaelskandi „betra slagn- um“. Men skjótt megnaðu rútmurnar at ferðast sama teinin, sum nakrir av „páp- um teirra“ høvdu gjørt nøk- ur ár frammanundan. Tango bleiv nevniliga vælumtókt- ur í Europa, og tað elvdi ikki til sørt av øsing, tá lend- arnir hjá ungum fólki í tí edwardianska Bretlandi byrjaðu at svinga ov nógv í takt. Aðrastaðni bleiv dansurin bannaður, men íkki bar til at steðga gongdini, og tá tango hevði fingið tað neyð- uga grøna ljósið, var tað, sum við gllum europeiskum rákum, eisini góðtikið av teimum ovastu fláunum í tí argentinska samfelagnum. Frá grammofon til fløgu Sum áður nevnt eigur eing- in upptøkur av burðinum hjá tangotónleikinum, men tá hendan uppfinning var veruleiki, kom rættilig ferð á. Nú bleiv åhoyrarafjøldin jú næstan óavmarkað, og árið 1917 bleiv ein horna- steinur í tangosøguni. Tá trein fyri fyrstu ferð ein maður, ið kallaðist Carlos Gardel á tangopa!lin, og frá einum degi til annan bleiv hann tann fyrsta tango- stjórnan. Ikki bara í heim- landinum Argentina, men í stórum part: av heiminum. Hetta er kanska ikki so løgidå - við mikrofonini måtti tann fyrsti tangosang- arin fyrr ella seinni gerast vidagitin - men tad serstaka er, at Gardel, ið vaks upp í arbeidarabylingunum f Bu- Í