mikudagur 8. apríl 1998síða 12

- Eg havi >l1vað meg gjøgnum páskirnar< — Eitt tað størsta og mest spennandi við at vera í Jerúsa- lem á páskum, var at uppliva gudstænastuna páskamorg- un, samstundis sum vit sótu og hugdu inn í ta tómu grøv- ina, og ímyndaðu okkum, hvussu alt gekk fyri seg á Jesu døgum, sigur Eyðhild S. Dam, sum í fjør upplivdi bæði jødisk og kristin påskir í Jerúsalem Frants Jensen »Næsta ár í Jerúsalem !< So- leiðis heilsa jødarnir. Hóast tað í týdninginum við hesi heilsanini hjá nógvum jød- um verður meint við tað »himmalska Jerúsalem<, so er longsulin til tað jørdiska Jerúsalem eisini sera sterk- ur Longsulin er tó ikki bara til staðar hjá jødum. Pila- grímar í hópatali ferðast til Jerúsalem, og tað munnu eisini vera mong her á landi, sum kundu ynskt sær at komið til Jerúsalem - og tað serliga á páskum Hjá teimum flestu verður hetta ikki meir enn ein longsul, men tó ikki hjá øll- um. Eyðhild S. Dam av Argjum er ein av teimum, sum í fjør helt eini heilt ødr- vísi páskir í mun til, hvat hon hevur verið von við - páskir á staðnum, har tað hendi. Yvirlit — Tað er so nógv ødrvisi í mun til her i Føroyum Størsti munurin er tað, at tú er á staðnum. Tú fært líka- sum eitt yvirlit yvir, hvar tey ymisku kendu bíbilsku stødini eru, og hvar tey liggja í mun til hvert annað, sigur Eyðhild S. Dam. — I Ísrael verða tvær ym- iskar páskahátíðir hildnar. Tær jødisku páskirnar eru til minnis um, tá ið Gud bjargaði og leiddi sítt fólk út úr Egyptalandi, meðan tær kristnu páskirnar verða hildnar, tí Jesus reis upp úr grøvini páskamorgun, og frelsti okkum. Bara ósúrgað breyð Vidhvørt fella tær jødisku og kristnu páskirnar sam- stundis. Soleiðis var tó ikki í fjør, tá ið tær jødisku påsk- irnar fullu umleið tvær vik- ur áðrenn tær kristnu — Tær jødisku påskirnar gange mest fyri seg inni í heimunum og í synagogun- um. Sjálv hátíðin varir í heilar sjey dagar. Fyrsti og síðsti dagurin eru heilir fri- dagar, meðan dagarnir í- millum eru hálvir frídagar. — Sum útlendingur í land- inum var avmarkað, hvat innlit eg fekk í tær jødisku páskirnar. — Men av tí at eg longu hevði verið fleiri mánaðir í landinum tá, legði eg merki til nakrar broytingar hjá jød- unum. Tað vóru fleiri, ið gingu við bønarsjalli, og hjá nógvum varð húsið vaskað upp og niður. — Samstundis varð alt breyð burturbeint, og tey nýttu einans ósúrgað breyð, meðan hátíðin vardi. Há- tíðin verður jú eisni nevnd hátíð hina ósúrgaðu breyða. Eyðhild greiðir frá, at hetta verður gjørt til minnis um, tá ið jødarnir í skundi fóru út úr Egyptalandi og bara fingu ósúrgað breyð við sær, samstundis sum tað eis- ini er til minnis um breyðið, tey fingu at eta í oydimørk- ini - manna. Eyka frídagar ella hátíð Sum sæst eru tær jødisku páskirnar sera nógv bundn- ar at søgu jødanna, sam- stundis sum nógv ymisk symbolir verða nýtt fyri at minna tað núverandi ættar- liðið um tað, sum teirra for- fedrar hava upplivað saman við Gudi. — Tað er eisini sera ym- iskt, hvat tann vanligi jødin ger burturúr páskinum og hátíðunum í heila tikið. Nr. 67 — 8. APRIL 1998 j Pinslusøgan gjørdist nógv meir livandi fyri mær. Áður hevði tað virkað meir veru- leikafjart. Eg fekk eina heilt aðra upplivin av páskunum, sigur Eyðhild S. Dam, sum í fjór millum annað upplivdi at halda páskir í Jerúsalem. -- Teir sonevndu orto- doksu jødarnir, tað eru teir, sum ganga mest upp í sína trúgv, gera sjálvandi mest burturúr. — Har eg búði í Jerúsalem, Tað er borðreitt til jødiska páskamáltíð. Nógv av ti, sum verður etið, hevur symbolskt virði. Her síggja vit mill- um annað egg, beiskar urtir og mazot (ósúrgað breyð). búðu eisini nógvir orto- doksir jødar, og legði eg tí merki til broytingina. Hetta hóast tað fyri tað mesta er sambandið millum tann ein- staka og Gud sum er tað avgerandi. — Hjá teimum jødunum, sum ikki ganga so høgt uppí sína trúgv, hava páskirnar als ikki sama tydning. Hjá nógvum er hetta bara nakri" eyka frídagar. Ella tey kanska vitja synagogurnar nakað oftari, enn tey annars plaga at gera. — Sjålvt sederkvøldid, tað er tå ið sjálv páskamáltíðin verður hildin, er næstan alt stilt. Tá er næstan eingin ferðsla á vegunum í Jerú- salem, og ein kennir, at hetta er ein serstakur dagur fyri fólkið í tjóðini. Páskamáltíð saman við messianskum jødum Eyðhild fekk høvid at royna, hvussu ein annar bólkur av jødum, teir messiansku jødarnir, hildu påskamåltid. Messianskir jødar eri teir sum trúgva á Jesus sum Messias. — Eg var saman við nøkr- um av mínum arbeidsfeløg- um í eini lítlari messianskari meinigheit. Vit vóru um 30 tilsaman. Her ótu vit páska- (Mynd: Jens Kr. Vang) máltíðina og gingu fram eft- ir teimum ritualunum, sum jødar hava nýtt í fleiri tús- und ár. — Teir messiansku jødar- nir leggja tó ein annan týdn- ing í tey ymisku symbolini. M.a. tí at tey trúgva, at Jesus er lambið, sum varð dripið, og at hansara blóð er tað, sum frelsir. Lata dyrnar upp fyri Messiasi — At páskamáltíðin er ein hátíðarlóta, sæst eisini av øllum ti, sum verður gjørt burturúr. Nógv er gjørt burt- urúr borðreiðingint, og fólk eru í hátíðarhugi. — Undir sjálvari páska- máltíðini verður lisið upp úr Skriftini, nakrir sangir verða sungnir, og so verður ymiskt etið inn ímillum. Tey fýra vingløsini verða eisini drukkin eftir ávísari raðfest- ing. — Millum annað verða sterkar urtir etnar, fyri at minnast tárini hjá jødunum, tá ið teir vóru í Egyptalandi. Messiansku jødarnir minn- ast eisini Jesu tår og pinslur Eftir at komið er igjøgnum tey ymisku ritualini verður sjálv høvudsmåltidin etin. Tá ið máltíðin er etin er síður, at hurðin verður latin