leygardagur 18. apríl 1998síða 15

Nr. 72 - 18. APRIL 1998 tå tú verður biðin. Aftan á kirkjugongdina fóru øll út á sama hátt sum í føroyskum kirkjum. Bispur fyrst og so tey å fyrsta bonki og so framvegis. Men bisp- ur stedgadi beint fyri hurd- ini fyri uttan og tók í hond- ina á teimum, sum út komu. So steðgaði tann næsti og tann tridi og so framvegis. Tá so vit, sum sótu nakað uttarlaga í kirkjuni komu út, gingu vit runt mestsum alt túnið og tóku í hondina á fólki. Soleiðis heilsaði eg upp á fleiri fólk, enn eg nakrantíð fyrr í lívinum hevði tikið í hondina á sama dag. Skelkandi an Endamálið við ferð okkara var at vitja tey stød, har Neyðhjálp Fólkakirkjunnar rekur hjálpararbeiði. Eisini stóð, har ætlanin er at fara undir slíkt arbeiði. Og longu seinnapartin sunnudagin varð farið við bili at vitja eitt av teimum støðunum, har ætlanin er at grava ein brunn í summar. Hóast eg helt meg hava sæð eitt sindur av hvørjum og ikki vera so lættan at taka av fótum, má eg viðganga, at hendan vitjanin gjørdist ein skelkur, sum fer at standa í minninum, tað eg havi eftir at liva. Eg upplivdi tað, sum á fremmandum málið verður nevnt »kulturchok«. At vera vitni til, at menniskju kundu liva undir slíkum umstødum sum teimum, vit sóu, var meira enn eg hevdi ímynd- að mær, kundi bera til. Vit vitjaðu ein bý, sum í fólkatali var á stødd við Havnina. Tað fyrsta, lagt varð til merkis, var, hvussu skitin serliga børnini vóru. Runan lá í flakum uttan á teimum. Klæðini vóru brún og stív. Og tey luktaðu eins og kría- túrini. Nú skal hetta á ongan hátt skiljast sum nakað sum helst niðursetandi, tí um- stødurnar vóru slíkar, at har bar stutt sagt ikki til at vera ørdvisi. Einasta atgongd, tey høvdu til vatn, var ein lítil, skitin hylur, sum bæði fólk og fæ nýttu til drekkivatn. Og tað sigur seg sjálvt, at undir slíkum umstødum er klædnavask ikki tað fyrsta, vatnið verður brúkt til. Hylurin lá opin. Har var einki, sum vardi móti tí, ið rann við regninum niður í hann. Og tað var alt, sum bæði kríatúr og fólk løgdu eftir seg í umráðnum rund- an um. Úrslitið av hesi neyðar- sligu stóðu er, at fólk ganga kronisk sjúk. Magailska - diarré- er heilt vanlig deyðs- orsøk í bynum. Sagt varð, at tvey av fimm børnum í býnum doyggja, áðrenn tey verða fimm ára gomul. Neyðhjálp Fólkakirkj- unnar fekk samband við hesi fólkini í samband við ein lýsingarfilm, sum tikin varð upp seinasta heyst. Lýsingin verður víst í donskum sjónvarpi, og hev- ur eisini verið at sæð í Sjón- varpi Føroya í samband við innslag í Degi og Viku frá hesi somu ferðini. Og hend- an neydarstødan, hesi fólk- ini eru í, gjørdist ov nógv fyri filmsfólkini. Tey hava savnað pening sínámillum, soleiðis, at ein brunnur verður grivin beinanvegin, so frætt turt er vorðið eftir regntíðina, at gravast kann. Býráðsformaðurin, chief- urin, sum tey nevndu hann, segði, at hann gleddi seg til, at brunnurin fer at koma. >So sleppa vit kanska frá at ganga so ofta til jarðar- ferð,< helt hann. Á meg hevði hendan vitj- anin í Ishmael, sum býurin eitur, slíkt árin, at eg at kalla einki fekk burtur úr restini av degnum. Meira verður sagt frá hesi vitjanini í aðrari grein. Kreppa ella kreppa Eftir ein slíkan túr sum hendan, fær orðið kreppa, Gróðrarlíkindi eru sera góð í Malawi Træið í biskupsgarðinum í Lilongve er bara tr ára gamalt (Mynd: Edvard Joensen) sum i Føroyum er vorðið dagligt at tala um, aðra merking, enn ta, vit leggja i orðið. Væl hava vit havt tað tyngri í Føroyum seinnu ár- ini, enn tey flestu vóru von við fyri tíggju árum síðan og helst høvdu ætlað at sloppið undan. Men okkara trupuleikar kunnu á ongan hátt metast móti teimum, sum fólk, ið hvorki hava vatn ella mat í munnin, hava at dragast við. Tað er ógvuliga ringt at ásanna, at manglandi undir- sjóartunnlar ella flogvallir skulu vera ímynd av kreppu, meðan fólk, sum saktans kundu liva væl av okkara avlopi, liggja og doyggja í armóð at kalla fyri durum okkara. Væl veit eg, at ikki ber til bara at geva eins egna lív upp, av tí, at onnur hava tað verri, enn ein sjálvur. Men sin slík uppliving gevur so sanniliga nakað at hugsa um. Eg skilji væl, hvat Móðir Theresa meinti við, tá hon bað geva sær peningin, sum Nobelveitslan fyri henni annars hevði kostað. Ein upphædd, sum fleiri túsund fólk í India kundu verðið mett av hvønn dag í eitt heilt ar. Hjálpin ger mun I Malawi høvdu nógv fólk verid hjartans fegin um nakrar dropar av ti vatni, sum rennur burtur, hvørja ferð vit vaska bil i Føroyum Og tað ber væl til at hjálpa teimum til eina meira mansømuliga tilveru A ferðini vitjaðu vit eisini bygdir, har brunnur var í gerð og bygd, har tey høvdu fingið ein brunn frá Neyð- hjálp Fólkakirkjunnar Eins líkur brunnur fæst fyri 14.000 danskar krónur Hesin brunnur hevði full komuliga broytt lívið hjá hesum fólkunum. Tey vóru rein og glað. Og tey vóru frísk. Síðan tey í bygdini Kachiza í august mánaði í fjør høvdu fingið brunn, hevði eingin tilburdur av diarré verið í bygdini søgdu Saman vid tulkinum Patriciu, bilføraranum Kaunda og børnum ur Ishmael tey. Og frísk fólk eru glad fólk. Og glað fólk hava betri hug at arbeiða, enn sjúk fólk hava. Og hesi fólkini høvdu eisini lagt eitt stórt arbeiði í veltingina. Tey væntaðu sær metheyst, søgdu tey. Og sjónligt var, at maisveltur- nar vóru rættiliga væl betri fyri, enn vit annars sóu nógvastaðni. Um tað bara var av reina vatninum í brunninum, er ilt at siga. Men tann sann- roynd, at tey høvdu vatn at bera á velturnar, gjørði sanniliga sítt til, at livilík- indini batnaðu munandi. Vissuliga má sannast, at: Av øllum tí góða, Várharra gav, ei nókur gáva var betri, enn, vatnið, sum rennur úr fjalli í hav bæði á sumri og vetri. Sum sagt eru nógvir føroy- ingar, sum stuðla tí arbeiði, hjálparfelagsskapirnir gera Onkur er, sum av og á hevur ivast í, um peningurin kem- ur å rætta stad. Eftir at hava ferðast í hes- um umráðnum, um enn tað bert var stutta tíð, kenni eg meg fullvísan í, at í hvussu er Neyðhjálp Fólkakirkj- unnar fær peningin upp á pláss Og eingin sum helst ivi er um, at har hann kemur er hann til heilt fantastiska hjålp