leygardagur 25. apríl 1998síða 23

Nr. 77 - 25. APRÍL 1998 tidindabladid s05/2/u 23 Javnaðarflokkurin Alment og privat Almenna umsitingin er vaks- in seinastu tíðina og hóast tað eru fráboðanir um, at hon ikki virkar eftir ætlan. Ongin í vast tó í, at tey sum starvast innan hesa fyrisitingin, gera sítt ít- arsta fyri at røkka einum høg- um og vælvirkandi tænastu- stóðið Tað hevur í mong ár verið lasta umsitingini fyri, at hon ikki røkjur sínar skyldur og tað er nærmast blivin ein kappbjóðing at geva almennu starvsfólkinum skylduna fyri allar verðsins ólukkur. Tey sum beinleiðis sam- starva við landsstýrið eru ikki nøgd við fyrisitingina og enn truplari tykjist tað at blivið nú landsstýrið er deilt upp í aðalstýri, og sum formaðurin í Starvsmannafelagnum so rámandi segði, at nýggi bygn- aðurin líkjist nærri seks landsstýrum heldur ein eini samlaðari fyrisiting. Núverandi landsstýrið hev- ur trýst eina bygnadarbroy- ting í gjøgnum eftir leisti frå einum »serfrødingi« uttan at hava neyðuga fyrilit við hvussu landsstýrið skal virka sum ein eind At tað var neyðugt, í ávís- an mun, at fremja bygnaðar- broytingar, lagaðar til nýggju stýrisskipanina og til ábyrgd landsstýrismanna, vita vit, men í løtuni má staðfestast, at fyrst og fremst løgmadur hevur ikki havt neyduga handalagi at samskipa umsitingina soleidis, at hon virkar sum ein eind. Javnadarflokkurin vil virka fyri, at almenna fyrisitingin virkar væl og at starvsfólk tess ikki framhaldandi verða løgd undir líkt og ólíkt frá landsins fólkavaldu, serliga frá stavnamanni Fólkafloks- ins. At nakar skal koma sær at spilla út síni egnu starvsfólk, soleiðis sum vit ferð eftir ferð hava verið vitni til, kann Javnaðarflokkurin als ikki góðtaka og fer at berjast ímóti slíkari órímiligari og ógrund- aðari viðgerð av tí arbeiðandi fólkinum yvirhøvur. Vit kunnu ikki góðtaka, at hvørki tey í privatari ella í almennum starvi skulu verða løgd undir ikki at gera arbeiði sítt til lýtar. Alopini á løntakaran er eitt prógv um vánaliga stýring og partvíst vánaligar leiðslur Ikki tí, tað finnast tíbetur pri- vat og almenn arbeiðspláss sum hava leiðslur sum duga væl at skipað fyri og leggja til rættis, og sum eisini duga at motiverað starvsfólk síni til eitt høgt og virðiligt tæn- astustødid. Tað er alt avgerðandi fyri eitt arbeiðspláss, at starvs- Tey gomlu og óh Javnaðarflokkurin harmast um syndarligu støðuna hjá fleiri og fleiri gomlum. Heimargktarskipanin, sum øll tóku so væl ímóti í síni tíð, bæði tí hon gav fleiri, meiri og minni óhjálpnum hjálp at verða verandi í sínum egna heimi sum longst, er nú so nógv skerd, at fleiri og fleiri kenna seg sera 6- trygg. Hetta må og skal broyt- ast, tí vit kunnu ikki sum siviliserad tjóð góðtaka, at tey fólk, sum løgdu grund- arsteinin til vælferð okkara, skulu fáa ta løn, at tey, tá á stendur, skulu kenna seg gloymd og for- fjónað av samfelagnum. Tað kann ikki góðtakast, at ein kona úr Suðuroy, sum hevur børn síni í Havn, skal noyðast í Sand- oynna fyri at fáa pláss í hóskandi sambýli. Sjálv- sagt skuldi henda kona fingið møguleikan at velja pláss í hóskandi í sambýli í heimaumhvørvinum ella aðrari skipan so nær sínum kæru sum møguligt. Heimarøkt Tað er tí okkara stevna, at munandi verður býtt um heimargktina, so allir borgarar okkara, sum hava tað fyri neyðini, verða tryggjadir nøktandi hjålp/ røkt alt samdøgrid. Sambyli Tey, sum heldur velja at fara i sambyli, skulu fåa møguleika til tað. Tilbod- ið skal ikki vera okkurt hissini onkustaðni í landi- num, men sambýlispláss í tí um hvørvi, har tey kenna seg best. Rektarheim Framvegis vera tað nøkur, sum ikki fáa nøktandi røkt heima ella í sambylum. Hetta eru fólk sum vegna ellisbrek síni hava tað best á røktarheimi, tí skulu vit ikki helma í, men útbyggja røktarheimini, so eingin liggur óhjálpin, tí pláss ikki er fyri teimum. Sjálvsvirðing/ virðing sr ødrum að fólk, sum ikki hevur av virðing fyri teimum, sum undan fóru og teimum, sum ikki fingu møguleikarnar, tí andligu ella likamligu evnini ikki rukku, er ein tjóð uttan sjálvsvirðing. Hetta eiga allir føroy- ingar at leggja sær í geyma. Ein atkvøda fyri Javn- aðarflokkinum tryggjar gomlum og óhjálpnum, sámulig kor í heimaum- hvørvinum. Hans Jørgensen valevni Javnaðarfloksins i Vågum fólkini trívast og mennast. At tey verða tíkin upp á råd og at tey kunnu ávirka arbeiðs- gongdina. Grundarsteinurin undir einum og hvørjum virki ella stovni eru starvsfólkini og tess betri umstødur hesi hava at virkað undir, við góð- ari og professionellari leiðslu, tess betri arbeiðsorku fáa vit. Hetta ein dýrgripur sum ikki kann gera upp í krónum og oyrum Allir samfelagsborgarar, uttan mun til førleika teirra, eru týðandi aktiv til fram- haldandi at byggja hetta sam- felagið upp og tað er poli- tikkur Javnaðarfloksins fram- haldandi at geva øllum ein aktivan leiklut í samfelag- num Vit seta okkum sum fremsta mál, at tað almenna og privata samstarva og í felag leggja ein menningar politikk sum økir um okkara vinnuvirksemi, bæði við ver- andi og nýggjum vinnum. Tað er av stórum týdningi at føroyska samfelagið um- framt fiskivinnuna hevur aðr- ar inntøkugevandi vinnur. Ein av hesum vinnum er KT- vinnan. I hesi vinnu liggja stórir møguleikar fyri okkum føroyingar at troyta. Føroy- ingar kunnu eins og onnur samfeløg fåa tydandi leiklut í hesi skjótt vaksandi vinnu og haraftrat hevur tað ongan týdning hvar á landkortinum Føroyar liggja. Tænastuveit- ingin gjøgnum kunningar- tøknina kennir ikki landa mørk og føroyingar kunnu veita øllum altjóða samfeløg um tænastur, sum tær hava fyri neyduni. Ti er tað av týdningi at tað almenna og privata ganga hond í hond fyri at leggja felagsætlanir á hesum øki eins og ødrum øk;- um. Eg fari at loyva mær at pá standa, at ongin framburður á privata vinnuøkinum verð- ur uttan so at tað almenna skapar neyðugu fyritreytir fyri hesum. Bæði við lógar- verki, neyðugum stuðli til ígongdsetan og ráðgeving Jákup Danielsen valevni Javnaðarfloksins Hvat fyri eitt samfelag ynskja vit? Samfelagið hevur altíð havt mín stóra áhuga, tá eg havi bjóða meg fram sum valevni fyri Føroya Javnaðarflokk, er tað tí hesin spurningur er komin till mín aftur og aftur, hvat er tað fyri eitt samfelag vit fáa? Tá man hoyrir hvat teir borgarligu tosa um, at skatturin skal lækkast , løn- irnar skulu eisini lækkast. Skuldin er tann sama, so tað má blíva at man skal sjálvur gjalda fyri alt. Vit eru einans ca. 44.000 fólk í Føroyum, skal tað verða livandi hjá okkum, mugu vit hava eitt samhalds- fast samfelag. Spurningurin er hvat fáa vit fyri okkara skattakrónur? Ella skulu vit hava skatta- lætta ? Og privatiserað allar al- mennar stovnar, tí so skulu vit sjálvi gjalda fyri at fara á sjúkrahús? Skúlan til børn- ini? Umsorganin fyri eldri og óhjálpin? Onga dagpen- ingaskipan? Vit hava ikki givið øllum kvinnum loyvið til barsilsorlov, Her hugsi eg um tann privata arbeiðs- marknaðin og kvinnur undir útbúgving eru sleptar uppá fjall um tær fáa eitt barn und- ir útbúgving. Og nógv annað sum ikki er tíð at nevna nú! Sum gongdin er nú er tað ein slík miðsavnan í fer fram, At tað verður rópt neyðarróp úr Havn, tí tað er ikki pláss fyri øllum, er tað hetta sam- felag vit ynskja, Vit gloyma at vit eru eitt oyggjaland. Føroyar verða fátækari, fjøldin av føroya fólkið verð- ur fátækari, um vit halda fram við hesum, tí um tað ikki verður gjørt liviligt úti um oyggjarnar, so verður virk- semið at minka alt meira. Skulu vit hava eitt oyggja- samfelag, so má man hava eina almenna samferðslu Tey gomlu og óhjálpnu skulu hava sømilig kor, møguleikar til heimarøkt alt samdøgnid, sambýlir, og røktarplåss har tað er neyð- ugt. Fólkapensiónin skal hækkað og samhaldsfasti skal fáast at virka so tað út Hotel Tórshavr. í Keyp- mannahavn hevur verið nýtt sum sjúklingahotel, tá føroyingar hava verið til sjúkuviðgerð á Ríkis- sjúkrahúsinum. Tá Hotel Tórshavn gjørdist veru leiki, var hetta eitt stórt framstig at betra um um- stóðurnar hjá sjúlingum og avvarandi. Ongin ivi er um at tá ein ei so langt heimanífrá fyri at leita sær heilsubót, so hevur tað kenst sum balsam fyri sál ina at kunna verið á Hotel Tórshavn har, aðrir sjúk lingar avvarandi starvsfólk eisini vóru før oyingar. Hvønn tydning hesar rammur hava havt fyri betri lekingarmøgu leikar og umsorgan, eisini tá ongir vidgerdarmøgu leikar vóru eftir, kunnu flestu teirra, ið hava havt samband við Hotel Tórs havn standa inni fyri Seinastu árini hevur verið nógv kjak um Hotel Tórshavn. Tey flestu hava alt gott at bera Hotelli- num, meðan onnur ikki hava viljan at skilja, at umstødurnar eru treytað- ar av teimum fíggjarkarm- um, ið skiftandi landsstýri hava veitt starvsfólkunum at arbeiða undir, og at ábyrgdin tí er hjá politiska myndugleikanum í Før- oyum og ikki hjá starvs- fólki og leiðslu. Mín stóða í hesum máli er, at starvs- fólk, sjúklingar og avvar- andi hava øll víst í verki, hvussu menniskjan er, tá hon vísir sínar bestu síður við umsorgan og solidari- teti. Tað at brúkarar og starvsfólk hava strekt seg so langt fyri at hotellið hevur kunna rgkt sínar skyldur merkir ikki, at vit kunnu lata eyguni aftur fyri tí veruleikanum, at tíðin er farin frá Hotel Tórshavn, ið ikki longur er ein nøktandi karmur um tann tørv, ið sjúlingar og avvarandi hava. Hotel Tórshavn var ætlað ti hýsa foreldrum av andi, tå børn og aðrir st vóru innlagdir i Ríkissjúkra húsinum. Seinastu árini er sjúklingaviðgerðin broytt nógv við at sjúklingar í dag í stórri og stórri mun verða vidgjørdir ambulant og ikki búgva á sjúkra- húsinum. Hetta setir serlig krøv til sjúklingahotel, bæði ti at fólk ikki altíð eru so byrg aftaná við- gerð, og tí at fólk ofta hava brúk fyri at verða einsamøll við sínum nærmastu. Til serligar við- gerðir krevst at sjúklingar eru avbyrgdir, fyri ikki at verða smittaðir av øðrum. Hesar umstødur hevur Hotel Tórshavn ikki á ti stødi, ið krevst í dag Um Javnadarflokkurin fær neydugu undirtøkuna og kemur f samgongu aft- aná valid, so verður farið undir at finna betri egnað sjúklingahotel í Keyp- mannahavn. Hetta kemur at viOføra stórri útreiðslur fyri landskassan, tí Hotel Tórshavn verður í dag rik- ið óhoyrt bíliga, fyri undir kr. 400 um dagin. meðan t.d. kostnaðurin á sjúk- lingahotellinum á Ríkis- sjúkrahúsinum er knapp- ar kr. 1000,- um dagin upprunaliga ingar viðgerðar Kristian Magnussen løgtingsmadur gjaldi kann hækkað. Fólk við skerdum arbeiðs- møguleikum, skulu hava hjálp til endurútbúgving. Karentsdagarnir hjá ar- beiðandi skulu strikast, so man ikki skal verða noyddur at fara sjúkur til arbeiðis, tí man ikki hevur ráð at missa ein dag. Stuðulin til lesandi er upp- etin av inílatiónini, hesin má hækkast tað skal verða hugur og evnir sum gera av hvat tey ungu velja, ikki ráðini. Tað hevur man sæð nokk til. Ein invstering í ungdómin er ein góð investering, sum kemur øllum samfelagnum tilgóðar Teir almenu stovnar sum ikki tana endamálinum „ skulu fáast at virka so brúk- arin fær mest nýttu. Har er tað ikki arbeiðsfólki, men leiðslur sum mugu broytast Um hettta skal bera úl so skal ein ábyrgdarfullur fíggj- arpolitikkur rekast, politikk- arar skulu leggja eina lang- tidarætlan, at endurnyggja okkara fiskiskipaflota, sum er nøktandi ti! tað råvøru- grundarlag, sum vit nå eina- ferð hava atgongd til vid ein- gangsstudli. Undirgrundin og fiskiriki- dømid skal verda ogn Føroya fólks Um tit hava somu áskoðan sum eg, en eg ikki bangin fyri at taka við ábyrgd Jancy Olsen