sunnudagur 26. apríl 1998síða 23

Nr. 78 — 28. APRÍL 1998 23 [Tjédveldisflokkurin — Annie Eysturoy, tú ert lærari i Hoydølum. Kanst tú greiða eitt sindur frá tínari lívsleið? — Eg eri vágbingur, og eg fór sum 17-ára gomul niður at ganga í studenta- skúla. Har tók eg prógv í 1975 og fór síðan til Ma- laga í Spania at lesa spanskt. Haðani gekk leiðin til Salzburg, Eyst- urríki, har eg las enskt og spanskt í 5 ár. Í 1981 fór eg til USA at lesa víðari og í 1983 tók eg master- prógv í amerikanskum bókmentum. Næstu árini undirvísti eg á University of New Mexico og Uni- versidad de Alcalá de Henares í Madrid, alt meðan eg arbeiddi við einari doktararitgerð um amerikanskar minniluta- bókmentir, sum eg vardi í 1991. Í 1992 kom eg heim at vera lærari á stu- dentaskúlanum í Hoy- dølum og har havi eg verið síðani. — Hvussu var tað at sleppa at lesa í hesum ymisku londunum ? - Tað var eingin trupulleiki. Prógv míni skuldu umsetast til ymisk mål, men. annars vóru eingir trupulleikar. — Fekst tú studning frå SU? — Ikki eitt oyra. Eg kláraði meg við at søkja ymiskar grunnar og ym- isk legat og við at arbeiða í frítíðunum. — Heldur tú, at útbúgv- ingarmøguleikarnir hjá føroyska ungdóminum fara at verða skerdir, um vit verða sjálvstóðug ? — Nei, heldur tvørtur- ímóti. Ein avtala er longu ímillum Norðurlond, so- leiðis at føroyingar frítt kunnu útbúgva seg í ein- um og hvørjum Norður- landi. Sum er, eru tad alt ov få, sum brúka henda møguleikan. Harnæst er tað einki í vegin fyri, at føroysk ungfólk fara út um Norðurlond at fáa sær útbúgving. Tað krevur sjálvsagt eitt sindur størri initiativ frá tí einstaka, men er viljin til staðar, síggi eg ongar forðingar har Hvat merkts aftur til Føroya? — Tad var, sum um tíðin nærum hevdi staðið í stað tey 20 árini, eg hevði verið burtur Nalvastrongurin til Danmarkar var enn ikki kliptur. Hverja ferð okkurt skuldi gerast, var fyrst spurt, hvussu tey gjørdu í Danmark, hóast fyritreytirnar her eru nakrar heilt aðrar, enn tær eru í Danmark. Her vantaði sjálvsálit, tá ið tað kom til at taka stórar avgerðir. Hetta er ein greið avleiðing av okkara støðu, at vit ikki ráða í egnum húsi. Vantandi sjálvsálit er íkki eitt ókent fyribrigdi hjá ein- um minniluta og vit fun- gera de facto sum ein minniluti í danska ríki- num, hóast vit eru eitt fólk við egnum máli og egnari mentan. Tað er eisini eitt kent fyribrigdi, at tess stórri sjálvræði ein minniluti fær, tess stórri verður áræðið og sjálvs- álitið. Eg ivist ikki i, at taka vit rædi i egnum landi, fer hetta at menna okkum bædi sum tj60 og sum menniskju. — Hvi velur tú Tjóð- veldisflokkin ? — Frá barnsbeini av eri eg uppdrigin til at standa á egnum beinum fyri at kunna klára meg sjálva her í lívinum. Tað er ein nátúrlig avleiðing av hes- ari lívsáskoðan, at eg haldi, at vit sum tjóð eis- ini skulu standa á egnum beinum. f Við hesum orðum endaði samrødan, sum Snorri Fjallsbak, valevni Tjóð Annie Eysturo Hey, tú missir lestrarstuðulin! I valstríðnum verða øll am- boð brúkt. Ein tann mest brúkta ræðumyndin móti ungdóminum er, at um vit fara undir at loysa trupul- leikarnar í samfelagnum og at gera eitt sjålvstødugt land, so missa tey ungu lestrarstuðulin og útbúgv- ingarmøguleikarnar uttan- lands. Ræðumyndin byggir á eina primitiva hugsan um, at tey lesandi eru ein fíggj- arlig byrða fyri samfelagið. Fullan lestrarstuðul - um allan heim Tað er sjálvandi júst øvugt. Føroyar hava nevniliga ongantíð havt ein útbúgv- ingarpolitik. Tad hevur ikki verið neyðugt, ti alt sum hevur við framtíðina og vælferðina at gera, skal Danmark jú orðna fyri okk- um. Tjóðveldisflokkurin hev- ur ein greiðan útbúgvingar- politik. Øll skulu hava sama rætt til útbúgving og skulu hava sama rætt til stuðul úr landskassanum til lesnaðin. Utbugvingaravtalur skulu gerast við gll Norðurlond, við ES og við onnur lond. Vit skulu styrkja Fróðskap- arsetrið til ein veruligan granskingar- og útbúgving- ardepil. Tað merkir, at ung- dómurin í Føroyum kann velja sjálvur um hann fer til Aberdeen, Keypmanna- havnar, Madrid, Reykjavík- ar ella til San Fransisco at fáa sær førleikan til at menna seg sjálvan og Før- oyar í heimshøpi. Tað merkir eisini, at út- búgvingarstuðul og lestrar- vegleiðing skulu styrkjast og prioriterast í okkara egna landshúsarhaldi. Føroyski ungdómurin skal í Føroyum fáa alla hjálp og vegleiðing til hægri lesnað úti í heimi. 70 milliónir árliga Eilif Samuelsen, landsstýr- ismaður tosar um, at danir gjalda kanska 200 mió. kr. til okkara lesandi um árið. Hetta talið passar ikki. Sam- bært eini nevnd, sum hevur vidgjørt = peningarenslið millum Føroyar og Dan- mark, rinda danir einar 70 mió. árliga til føroysk les- andi i Danmark. Tá eru ikki tey virðini tald við, sum før- oysk lesandi taka við sær til Danmarkar. Sjálvur ar- beiddi eg tildømis hvørja summarfrítíð í Føroym meðan eg las. Og tað fíggj- aði líka so nógv sum SU- stuðulin. Mín barna-, mið- náms- og lívsskúla rindaði føroyska samfelagið. Hartil gjaldi eg nú hvgnn mánað lestrarlán aftur til Danmark- ar við rentum. Men lat okkum siga, at vit skulu skaffa 70 milliónir um árið til at tryggja øllum okkara ungdómi javnbjóðis utbågvingarmøguleikar utt- anlands. Tað svarar til ein triðing av teimum pengum, sum Føroya Banki sendi aftur í landskassan í ár. Tað svarar til helvtina av studn- inginum til fiskivinnuna. I teirri búskaparligu skiftis- tíðini uppá 6-8 ár eftir loys ingina siga vit, at vit skulu raðfesta 10 milliónir um ár- ið afturat á fíggjarlógini Harumframt skulu vit veita lagalig lestrarlán, sum verða goldin aftur til landskassan. Lýsir nú fyri tær heimurin Hetta byggir ikki á ræðu- myndir um, at babba smekkar pengakassan aftur Hetta byggir á ein útbúgv- ingarpolitik sum veit, at út- búgvið fólk er okkara tydn- ingarmesta tilfeingi. Sum veit, at hetta er ein iløga í framtíðina. Sum veit, at fyri hvørja fløgukrénu vit lata, koma 100-tals aftur. Sum veit, at tann dagin vit á al- mennum skrivstovum ella privatum fyritøkum í Før- oyum hava fólk, sum eru útbúgvin í Europa, í USA, í Asia ella Australia - tástaðni verða Føroyar ein sterk tjóð Tástaðni hevur ungdómurin eina meiningsfulla framtíð at velja sær. Og tástaðni venda teir føroysku heims- borgararnir aftur til Føroya við sínum førleika Hegni Hoydal, Tjóðveldisflokkurin Føroyar — ein todnad hålvhosa Ein av tragisku avleidingu- num av sambandinum við Danmark er, at Føroyar eru endadar sum ein tódnað hálvhosa úti i Norðurat- lantshavi. = Alheimssam- felagið, sum stendur opið fyri okkum, veit illa nokk, at vit standa á heimskorti- num. Uttanrikispolitiskt eru vit krógvað aftanfyri dansk- ar myndugleikar, so at okk- ara egnu åhugamål ikki eru komin til sin rætt. Hetta kostar okkum ótrúligar møguleikar. Føroya: skulu endurreis- ast. Fyri at bjarga okkum sjálvum undan óbótaligum búskaparligum og mentun- arligum falli mugu vit hava eitt sjålvstødugt andlit út- eftir. Tástaðni fáa vit før- oyingar sjálvsvirðing og kunnu endurreisa tað álit á okkum, sum útheimurin hevur mist. Mist álit merkir mistar iløgur og mist sam- vinna við aðrar tjóðir. Einar endurreistar Føroyar skapa í longdini tann tryggleika sum krevst fyri at fåa ein burdadygga samvinnu vid nnur lond. Og samstundis skapa vit ein altjóða polit mentunarligan og bú iskar KK nmett Í per fr — umheimin. Latið okkum seta skjøtil á eindurreisingina av Før- oym. Tíðin er komin at sleppa okkum burtur úr teirri bláoygdu trúgv, at utt- anfyri danska ríki er eingin heimur, eingin mentan, eingin samvinna, eingin lærdómur, eingin búskapur, onki mál, ongar avbjóðing- ar Føroyingar hava verið heimfødingar nóg leingi Fyri dyrnar bíðar alheims samfelagið. Læsið íkki dyrnar tann 30 apríl Olavur Rasmussen veldis kkuri I Sosialinum hósdagin hevur eitt av valevnum Javnadarfloksins, Bergur P. Dam, eina grein, har hann ma. umrødur ogn- arvidurskiftini i Føroya Banka. Hann refererar frå ein- um fundi, at Sambands- flokkurin og Fólkaflokk- urin »vildu sum skjøtast lata privatum bankan aftur.« Teir vóru altråir eftir at »lata privat- spekulantum fólksins ogn«. Men Jóannes Eides- gaard hevði eina »full- greiða stóðu fyri at verja fólksins rættindi... Hann vísti á, at fólkið eigur bankan.< Tað er spell, at Jóannes Eidesgaard ikki hevði hesa »fullgreidu stødu« try år fyrr. Sum lands- stýrismaður fyri Javnað- arflokkin var hann við til samráðingar við stjórn- ina 3. november 1995. Í felagslysingini frá hes um samráðingum stend- Rættleiðing til Berg P. ur í pkt 9 »Der er enighed om at Finansieringsfonden ejerskab af Føroya Banki på længere sigt bør afvikles. « Skrivað undir hava Mogens Lykketoft vegna stjórnina og Edmund Joensen, Jóannes Eides- gaard, Sámal Petur í Grund og Óli Jacobsen vegna landsstýrið Hetta til rættleiðingar Finnbogi Ísakson