mikudagur 6. mai 1998síða 8

tíðindablaðið Pr. Nr. 84 — 6. MAI 1998 rr Tr Limirnir kunnu siga nei eina ferd afturat Men ein semja millu O s DA eríkki tað san la, sum ein endalig loysn. Marran hjá teimum fakligu leiðaru nun at limirnir siga nei eina ferð afturat - kann ger- ast veruleiki Uppskotið um ein nýggj- an sáttmála skal tí vera í EV- iga gott, áðrenn teir fak- I leiðararnir aftur tora at senda uppskotið til lima-at- kveðu. Ein nýggj kanning vísir, at tað skulu minst tveir fríðagar til, áðrenn limirnir atkvøda ja Ein lima-atkvøda tekur ninst triggjar dagar. So finna LO og DA eina semju, g limirnir siga ja, verður rið aftur ul arbeiðis mán- 1 arK adag! He Rølt tað fyri fakfeløg- Imirnir atturat eru sin: hetit Uppskot skal sum áðrenn tað lima-at- Fólkatingið kann lóg- fastseta eina loysn Hin møguleikin er, at Fólk- atingið við lóg fastsetur sáttmálarnar, sum skulu Marita Dalsgaard úr Keypmannahavn Tað stóra stríðið í samráð- ingunum var arbeiðstíðin, har arbeiðsgevararnir vildu hava stórri fleksibilitet og ráða fríari yvir arbeiðstíð- ini, enn teir kunnu í dag Herumframt vildu arbeiðs- gevararnir innan fyri idn- aðin sum útgangspunkt ikki zeva nakra lønarhækk- ing yvirhevur. Sum grund- geving var tann harða kappingin við útlondindi - serliga Týskland. Krevini hjá fakfeløgu- num vóru umframt hægri minstuløn eisini akkord o.l, longri fritid. Hon er fimm vikur nú. Fakfeløgin vildu hava "hol á" tað sættu frivikuna. Men her søgdu arbeiðsgevararnir korta nei. Herumframi var kravid mað Verkfallið í Danmark u í LO. Hans Jensen, tosar við limirnar á Ráðhúsplássinum - Væntandi verkfall í Dan- mark eina viku afturat Fólkatingið leggur seg møguliga uppí síðst í vikuni galda fram til tær næstu samráðingarnar. Tað er ikki nakað sum partarnir ynskja Teir vilja helst sjálvir finna eina loysn Tað er heldur ikki nakað, sum tann danska stjórnin ynskir Fyrst og fremst meina all- ir flokkar, at partarnir sjálvir skulu finna eina loysn. Har- ifturat er tað ikki lætt hjá tí nývaldu javnaðar- og radi- kalu stjórnini at blanda seg uppí sáttmálarnar. Tann nýggi arbeiðsmálaráðharrin er fyrrverandi fakfelagsleið- ari Semjan við teimum borgarligu flokkunum Tad er heldur ikki lætt at peika á eina loysn, sum Fólkatingið kann lóggeva um og sum báðir partar kunnu liva við. Sum gll vita, hvílir stjórnin á bert einari atkvødu - nemliga tí før- oysku javnadaratkvøduni - og hon kann ikki brúkast í hesum málinum. Tað merk- ir, at meirilutun skal finnast saman við teimum borgar- ligu flokkunum í Fólkating- inum. Men tað sum hesi kunnu semjast um er kanska ikki nøkur loysn løntakar- arnir kunnu góðtaka. Tað kann tí blíva verkfall eina- ferð afturat, tí at løntakar- arnir ikki vilja finna seg i sáttmálanum. So verða tað, tað sum man í Danmark kalla “vilde strejker" sum eru verkføll, sum ikki fylgja teimum reglunum, sum er avtalaðar millum LO og DA. Poul Nyrup Rasmussen bað partarnar mánadagin um at fáa semingsmannin uppí fyri at finna eina loysn. So stjórnin er so smátt farin at hótta partarnar. Amsterdam-sáttmálin spøkir Herumframt spøkir atkvød- an um Amsterdam-såttmål- an, sum er tað nýggja grundarlagið fyri samar- beiðið um EU. Politikkar- arnir eru bangnir fyri, at løntakararnir fara at revsa teir fyri at lóggeva ein sátt- mála við at atkvøda nei til Amsterdam. Eingin ja- flokkur ynskir at "Det nati- onale mareridt”, sum tann Hvi stridast tey? Samráðingarnar vóru harðar - partarnir sótu ein mánað i semingsstovninum hjá fakfeløgunum betri við- urskifti fyri tey sum ar- beiða á skiftiliðum, hægri gjald til pensión og hægri lén við barnsburð. idnaðar-umráðið fyrst Strategiin hjá arbeidsgev- arunum var, at idnadurin skuldi samráðast fyrst, tí at tað er ídnaðurin, sum verð- ur mest ávirkaður av kapp- ingini frá ødrum londum og tí merkir eina lønar- hækking mest. Byggiidn- adurin kappast til dømis ikki á sama hátt vid útlond- in: og kan tí lættari lata prísirnar hækka í takt við lønarhækkingarnar. Tå partarnir innanfyri idnadin ikki kundu semjast fyrr enn í síðstu løtu merku tað, at hini umráðini sum bygging, transport 0.s.fr. næstan onga tíð høvdu at samráðast í. Mynstrið í samráðing- unum broytt Ein avgerandi orsøk til trupulleikarnar í samráð- ingunum eru broytingarnar í samráðingar-mynstrinum. Fyrr samráddust LO og DA um øll viðurskifti - bæði løn, fritid o.s.fr. Tær sokall- aðu centralu samrådingar- nar. Nú eru tað alt fleiri bólk- ar, sum føra lønarsamråd- ingarnar beinleiðis við ar- beiðsgevaran á tí einstaka arbeiðsplássinum. Tær so- kallaðu decentralu samráð- ingarnar. Nú eru samráðingar cen- tralt um minstuløn, lærl- ingaløn, pensión. fritid 0.s.fr. meðan tær vanligu lønarsamrådingarnar eru desentralar. Tað gevur eitt annað samráðingar-mynst- ir. Pensionsgjaldid innan Undir samráðingunum fyri trimum árum síðani var strategiin hjá arbeiðsgeva- runum eisini, at idnadurnin skuldi samrådast fyrst og leggja linjurnar fyri hinum umrådunum. Tad endadi vid, at teir samdust um ein trý-ára sáttmála istadin fyri teir vanligu tvey-ára sátt- málarnar. Men samanhaldið mill- um arbeiðsgevararnar helt ikki sum avtala. Transport og byggiumrådid samdust um tvey-åra såttmålar og samráðingarnar fóru so at siga út úr takt. Fyri einum ári síðani samdust byggi- og trans- portumráðið so um eitt-ára 18. maí ofta nevnist av hes- um flokkum, skal endurtaka seg. Tá atkvødan um Amster- dam er 28. mai er ikki lang tid til at finna eina semju. Bæði stjórnin, LO og DA hava sett nógv í verk fyri at fáa eitt ja til Amsterdam- sáttmálan. Men nú meðan partarnir eru ósamdir um eina loysn um sáttmálarnar, liggur hetta arbeiðið heilt stilt Dýrt fyri samfelagið Tað er sostætt eingin løtt loysn í løtuni. Men so gott sum gll eru samd um, at verkfallið má enda heilt skjótt. Verkfallið er dýrt bæði fyri tann einstaka, fyri virkini sum missa nógvar bíleggingar og harvið eisini fyri samfelagið. sáttmálar, so at samráðing- arnar aftur komu í takt. Men tað bar við sær, at ídn- aðar-umráðið dragnaði aft- urúr við pensiónsgjaldi- num og skuldi tí innheinta tað undir hesum samráð- ingunum. Tað var eisini ein av trupulleikunum í sam- ráðingunum. Longri fritio? Nú stendur stríðið millum LO og DA um hvørt LO kan fáa DA at geva tveir ekstra fridagar umframt tað sum er í gomlu semjuni. Tað hevur DA higartil sagt nei til. Teir vilja taka út- reiðslurnar til tveir frídagar frá semingsuppskotinum, td. pensi6nsgjaldinum. Men tað sigur LO nei til. So í skrivandi stund sam- ráðast partarnir júst um henda spurningin. Hvat at- kvøddu fak- felagslimirnir nei um? Sjålvt um úrslitið kostadi yvir 7 pros- ent fyri arbeidsgev- ararnar, atkvøddu fakfelagslimirnir nei MARITA DALSGAARD Urslitid av samrådingu num innan fyri ídnaðar umráðið hevur LO rokn að út at kosta gott 7 procent fyri arbeidsgev- ararnar tey koma undi tve > árini. Tað vóru fleir framstig í semingsupp skotinum, men limirnir søgdu nei. Vónirnar um longri frítíð vóru stórar og nógv hildu tí, at ein frídagur jólaaftan, sum var ísemingsuppskotinum innan fyri ídnaðin , var ov lítið - serliga nú, tá ið tann danski búðskapurin er so góður og arbeiðs- gevararnir vinna meira, enn teir hava gjørt í nógv ár. Hevuðsúrslitini í semingsuppskotinum fyri ídnaðin: Løn: Minstalønin hækk- ar við tveimum krónum um tíman fyrsta marts í ár og við tveimum krón- um fyrsta marts næsta ár til falt 80,40 krónir um timan. Taksturin fyri forskotna arbeiðstíð, yvirarbeiði og skiftilið hækkar í miðal við 8,5 procentum.. Skiftilið: Her lækkar arbeiðstíðin pr. viku á ødrum og triðja liði ein tíma við fullari lønkom- pensati6n. Lærlingar og ung: Lærlingalønirnar hækka millum 8 og 19 procent tey næstu tvey árini. Fyri at fáa fleiri lærlingar, hækkar løninin mest í byrjanini av lærutíðini. Tað man kallar "ung- arbeidarar” fáa 1,10 krónir meira til 45,60 krónir um tíman. Pensión: Pensións- gjaldið hækkar við 0,9 prosentum av lønini fyrsta juli í år og næsta år so tað samlaða gjaldið verður 5,7 prosent. Ar- beiðsgevararnir gjalda tveir triðingar av gjaldi- num. Barnsburðir: Tíma- lønin tær fyrstu 14 vikur- nar hjá mammuni og tær tvær vikurnår, sum påpin hevur rætt til, hækkar við 15 kr. til til 115 kr. um timan. Arbeiðstíð: Jólaaftan verður ein goldin frídag- ur. Tann vanliga arbeiðs- tíðin, sum arbeiðsgevarin kan ráða yvir, verður ein tíma longri frá klokkan 6 um morgunin til klokkan 6 um kveldið. Fyrr var tað klokkan 6 um morg- unin og klokkan 5 um kveldið. Um tað er semja á tí einstaka arbeiðsplássi- num, kan arbeiðstíðin pr. viku skifta, bert hon er 37 tímar í miða; innan fyri eitt ár. Hetta var fyrr eitt hálvt ár.