týsdagur 6. juni 2000síða 3

EIRIKUR LINDENSKOV Sunnudagin fóru seks tøkn- ingar frá teldufyritøkuni Farodane til Svínoyar við antennum, sendarum o. ø., sum skal til at útvega øllum húsunum í bygdini fast int- ernetsamband. Talan er um eina verkætl- an hjá Vinnumálastýrinum, sum er liður í ætlanin at menna Føroyar sum kunn- ingarsamfelag. Á henda hátt ætlar Vinnumálastýrið at fáa eina ábending um, hvørt tað ber til at nýta kunningar- tøkni sum amboð til tess at skapa trivnað og virksemi á eini útoyggj í Føroyum. Sum eina serstaka roynd- arverkætlan ella KT-pilot- verkætlan, hevur Vinnumál- astýrið saman við Svínoyar Kommunu tikið stig til at fremja verkætlanina, sum verður nevnd »Tykissamfel- ag - Svínoy«. Ætlanin er at leggja eitt fjarskiftiskervi millum húsini í Svínoy - eitt intranet - sum síðani hevur eina felags íbinding í inter- netið. Húsini í Svínoy verða knýtt saman á einum føstum tráðleysum 11 Mb/s inter- netsambandi. Netið hevur eitt felags fast samband til internetið við einum upp á 1 Mb/s. Øll ferðslan á intr- anetinum er ókeypis. Tá farið verður út um intranet- ið, skal hvør einstakur gjalda fyri sína egnu nýtslu og er hóskandi avrokning- arskipanin sett upp í skip- anini, sigur Hjørdis Gaard úr Vinnumálastýrinum. Umframt hetta er eisini møguleiki at tosa í telefon um intranetið, sokallað IP- telefoni. Fyrimunirnir við IP-telefoni er, at nýtslan er ókeypis. Eisini eru møgu- leikar á netinum at senda nærvarp og t. d. at heinta myndatilfar og filmar úr einari felags goymslu. – Tann besta langtíðarav- leiðingin í Svínoy vildi ver- ið, at oyggin gjørdist eitt veruligt tykissamfelag og partur av alheims tykissam- felagnum, har vinna og fólk nýta endaleysu møguleikar- nar til at menna vinnu, mentan, útbúgving og har- við trivnaðin, sigur Hjørdis Gaard úr Vinnumálastýri- num í tíðindaskrivi. Í Svínoy eru 30 húski við tilsamans 60 fólkum. Har- afturat eru umleið 20 hús, ið verða nýtt part av árinum. Vinna og virksemi í Svínoy er smoltvirki, posthús, handil, bøndur, sjómenn og nakað av útróðri. Um summarið verður skúlin nýttur sum vallaraheim. Í oynni er ein smoltstøð. Tveir bøndur eru, sum liva av jarðarbrúki burturav. Tveir Svínoyingar verða sokallaðir netumsitarar . Netumsitararnir luttaka saman við netteknikarum í uppsetingini og installering- ini av útgerðini og fáa har- við neyðugar praktiskar royndir. Eftirfylgjandi fáa netumsitararnir neyðug skeið. Afturat er skipanin útgjørd til fjarveiting av tænastum t. v. s., at teldu- fyritøkan kann yvirvakja skipanina og veita neyðugu atstøðuna. Ein KT-pilotverkætlan merkir, at vit royna nakað í verki, sum ikki er roynt áð- ur. Málið er, at aðrar bygdir ella grannaløg nýta skipan- ina sum grundarlag og geva íblástur til líknandi framtøk aðrastaðni til at menna tílík Øll húski í Svínoy fáa fast internetsamband bygda- og býlinganet. Verkætlanin er at meta sum ein royndarverkætlan, ið skal geva nakrar royndir við atliti at Føroyum sum netsamfelag og sum partur av alheims tykissamfelag- num. Menningin, sum fer fram innan kunningartøkni, fer væntandi at fáa eins stóran týdning fyri samfelagið í 21. øld sum ravmagnið hevði í 20.øld. Føroyska samfelagið - fólk í bygd og bý, virkir, feløg og stovnar - eru í dag í fullari ferð við at verða knýtt saman á int- ernetinum. Internetið er ó- tengdt at frástøðu Føroya og gevur føroyingum eins møguleikar til at samskifta, samstarva og útvega sær vit- an á alheims »elektróniska motorvegnum«, sigur Hjørdis Gaard úr Vinnumál- astýrinum. Vinnumálastýrið ætlar at fáa eina ábending um, hvørt tað ber til at nýta kunning- artøkni sum amboð til tess at skapa trivnað og virksemi á eini útoyggj í Føroyum Allir svínoyingar fáa nú møguleikan at rógva út á internetið EDVARD JOENSEN Skótasmáttan við Leyna- vatn fór so illa av eldi um vikuskiftið, at hon má tak- ast niður. Smáttan var ikki tryggjað. Árliga Leynavatns- stevnan var leygardagin. Vanligt er, at skótar og ríð- ingafólk skipa fyri. Men í ár var stevnan broytt, og skótarnir vóru ikki við. Hetta var fyrsta árið, skót- arnir ikki hava luttikið á Leynavatnsstevnuni. Limir í Føroya Ríðinga- felag fóru fríggjakvøldið, sum vanligt er, við rossum og tjøldum á stevnustaðið við Leynavatn. Tjaldað varð við vatnið, og rossini fingu høvi at hvíla fyri kappríðingina, sum skuldi verða leygarkvøldið. Men onkur var, sum ikki hevði tjald við. Nakrir av hesum hildu til í skóta- smáttuni, sum vanliga hevur staðið opin. At hon stóð opin, komst av, sigur Jógvan í Dali, kassameist- ari hjá gulu skótunum í Havn, at herverk ofta varð framt móti smáttuni. Brotnir rútar og tílíkt. Tað batnaði, tá smáttan var lat- in óstongd. Her hava so fólk verið Eldur í skóta- húsinum inni og hava kynt við tí olju, sum inni var. Tá olj- an var uppi, varð roynt við føstum brenni, sum grillkoli og timbri. Men tað kláraði ovnurin ikki, og allur norðari endin er brendur úr húsinum. Skaðin er hendur tíð- liga sunnumorgunin, meðan fólk var í húsinum. Boðað varð frá, og sløkkiliðini úr Kvívík, Kollafirði og úr Havn komu á staðið. Tað tók tveir tímar at sløkkja. Smáttan var ikki tryggj- að, so tað er ein ordiligur smeitur fyri skótafylkið, nú hon er brunnin. Kassa- meistarin hjá skótunum veit ikki at siga í løtuni, hvussu verður við endur- gjaldskravi. Hóast tað vóru limir í Føroya Ríð- ingafelag, sum vóru í húsinum, tá tað brann, verður helst ringt at á- byrgda felagið fyri skað- an. Um endurgjaldskrav verður reist, verður tað helst persónligt krav móti monnunum, sum vóru í húsinum, tá eldur kom í. Men hetta er mál, sum juristar mugu gera av, sig- ur Jógvan í Dali, kassa- meistari hjá Skótafylki Sigmunds Brestissonar. Smáttan hjá Skótafylki Sigmunds Brestissonar við Leynavatn fekk stóran skaða av eldi um vikuskiftið 5 tíðindablaðið sosialurin Nr. 106 - 6. juni 2000 4 tíðindablaðið sosialurin Nr. 106 - 6. juni 2000 Føroya Handverksmeistarafelag uppí málið um undirsjóvartunnilin: Noktar byggifeløgum at arbeiða upp á Vágatunnilin Arbeiðið er gera tunnilin undir Vestmannasundi er fyribils lagt lamið, tí Føroya Handverksmeist- arafelag sigur, at mannagongdin er greitt lógarbrot ÁKI BERTHOLDSEN Alt arbeiðið uppá at gera tunnilin undir Vestmanna- sundi eru er nú lagt lamið. Tað er Føroya Hand- verksmeistarafelag, sum ikki vil góðtaka framferðina hjá nevndini fyri P/F Vága- tunnilin. Og tí hevur Meistarafel- agið noktað øllum limum sínum at taka samráðingar upp við nevndina í P/F Vágatunlinum um arbeiði í sambandi við tunnilin. –Tað, sum er farið fram er heilt greitt brot á lógina og tað kunnu vit ikki lata um okkum ganga, sigur Sven Roest, næstformaður í Føroya Handverksmeist- arafelag. Tað, sum hann sipar til, er framferðin í sambandi við vegagerðina til og frá tunlinum, bæði Streymoy- armegin og Vágamegin. Arbeiðið varð boðið út í innbodnari lisitatión. Men hóast Byggitek hevði lægsta tilboðið, hevur nevndin í P/F Vágatunlin- um tikið samráðingar upp við J&K Petersen um at gera arbeiðið. Hetta hevur sent ein skelk ígjøgnum alla byggivinn- una, tí tá ið talan er um inn- bodna lisitatión, kemur tað ikki fyri, at byggiharrin ikki tekur av tí lægsta tilboð- num. Tá ið talan er um inn- bodna lisitatión eru tey, sum verða boðin at bjóða, frammanundan góðtikin at vera før fyri at útinna ar- beiðið á fullgóðan hátt og tí stendur í lisitatiónslógini, at takast skal av tí lægsta til- boðnum. Men at nevndin fyri P/F Vágatunnilin kortini í hes- um førum hevur vrakað tað lægsta tilboðið, hevur fingið alla byggivinnuna at stúrsa við. Boykotta tunnilin Nú er eisini tað hent, at Før- oya Handverksmeistarafel- ag er komið upp í málið. Og fyribils hevur Meist- arafelagið gjørt av at nokta øllum limum sínum at sam- ráðast við P/F Vágatunnilin um arbeiðið í sambandi við undirsjóvartunnilin. Sostatt er arbeiðið í veru- leikanum lagt lamið fyri- bils. Vit hava fingið fatur á Sven Roest, næstformanni í Føroya Handverksmeist- arafelag, og hann sigur, at tað er neyvan nøkur for- dømi í øllum Evropa um, at ein byggiharri ikki tekur av tí lægsta tilboðnum, tá ið talan er um innbodna lisi- tatión. Í teimum førum, har tað kortini er hent, hevur verið talan um stór endurgjalds- krøv. Og hann væntar eisini, at talan verður um endur- gjaldskrøv í hesum førin- um. Hann heldur, at tað er ógvuliga sannlíkt, at Byggi- tek fer at leggja endur- gjaldskrav ímóti Vágatun- linum fyri at hava mist ar- beiðið. Hann væntar eisini, at Føroya Handverksmeistara- felag fer at stevna Vága- tunlinum fyri at hava brotið lisitatiónslógina. Tí har stendur, at í inn- bodnari lisitatión skal takast av tí lægsta tilboðnum. Tað stendur eisini, at tað eigur ikki at verða samráðst við næstlægsta tilboð fyrrenn samráðingar við lægsta til- boð eru endaðar úrslitaleys- ar. Sven Roest væntar eisini, at Byggitek fer at leggja endurgjaldskrav ímóti Vágatunlinum fyri at hava spilt umdømið hjá byggi- felagnum. –At nevndin fyri Vága- tunlinum ikki vil taka av tí lægsta tilboðnum frá Byggi- tek, kann ikki tulkast øðrvísi enn, at hon hevur ikki álit á byggifelagnum og tað kann verða oyðileggjandi fyri umdømið hjá tí, sigur Sven Roest. – Vit skulu minnast til, at Byggitek ikki minni enn tvær ferðir er boðið at bjóða uppá arbeiðini. – Fyrru ferð varð útbjóð- ingin afturkallað, tí Føroya Handverksmeistarafelag vildi hava útbjóðingartilfar- ið broytt. Men aftur, tá ið arbeiðið varð boðið út aðru ferð, varð Byggitek boðið við. Nevndin fyri P/F Vága- tunnilin tilskilaði sær rætt til at velja og vrakað ímill- um tilboðini. Men næstformaðurin í meistarafelagnum sigur, at hetta er bara ein áseting, sum verður brúkt, um viður- skiftini hjá einum byggifel- ag broytast heilt munandi frá tí, at tað verður boðið uppí lisitatiónina, inntil tað verður gjørt av, hvør skal hava arbeiðið. –Talan kann t.d. verða um, at byggifelagið fær eitt ovurhonds stórt endur- gjaldskrav. Í slíkum førum kann byggiharrin í vissum førum rættvísgera at hann ikki tekur av tí lægsta til- boðnum, tí tað kann vera eitt sindur ótrygt at lata hetta ávísa felagið fáa ar- beiðið. – Men í hesum førum er ikki talan um nakað slíkt, tí nevndin fyri Vágatunlinum var fullgreið yvir fortreyt- irnar hjá Byggiek, táið teir vóru bodnir at bjóða og tær fortreytirnar eru einki broyttar síðani. Sven Roest heldur eisini, at slík framferð eru eitt ó- metaliga keðiligt signal at senda oljuvinnuni, sum vit vænta okkum so nógv av, tí í oljuvinnuni eru lisitatiónir dagligur kostur. – Og hon krevur profess- ionellari framferð, enn tað her er talan um, leggur Sven Roest afturat. Hann sigur eisini, at tey felag, sum eru biðin at bjóða upp á sjálva boringina eru púra paff av tí, sum er hent. Um tað fær nakrar avleið- ingar fyri tey tilboðini, veit hann ikki. – Men hetta kann fáa álv- arsligar avleiðingar fyri før- oyska byggivinnu, tí hetta er eitt dømi um, at tilboð verða ikki tikin í álvara, sig- ur næstformaðurin í Føroya Handverksmeistarafelag. Vegirnir til undirsjóvartunnilin: 2,4 milliónir á muni á tilboðunum Líkt er til, at framferðin hjá nevndini í P/F Vágatunlinum, fer at føra til fleiri endurgjaldskrøv. Somuleiðis hevur Føroya Handverksmeistarafelag gjørt av at nokta øllum limum sínum at samráðast við Vágatunnilin um arbeiði í sambandi við Undirsjóvartunnilin. Sostatt er arbeiðið í veruleikanum lagt lamið fyribils ÁKI BERTHOLDSEN Tilboðið hjá Byggitek uppá vegirnar í sambandi við undirsjóvartunnilin, var 2,4 milliónir lægri enn tilboðið hjá J&K Petersen. Sostatt var tað størri mun- ur á teimum báðum tilboð- unum, enn Klæmint Weihe, formaður í nevndini fyri P/ F Vágatunlinum, greiddi frá í Útvarpinum leygarkvøld- ið. Klæmint Weihe upplýsti fyri Útvarpinum, at tilboðið hjá Byggitek var bara 600.000 krónur lægri enn tað hjá J%K Petersen. Og tað helt hann ikki vera so stóran mun, at ikki onnur viðurskifti kundu gera seg galdandi. Tí eru tað viðurskifti av búskapartekniskum slag sum gera, at nevndin í P/F Vágatunlinum hevur gjørt av at samráðast við J&K Petersen, sum hevði næst- lægsta tilboð, segði Klæm- int Weihe fyri útvarpinum. Men hann vildi ikki útgreina, hvørji viðurskifti, talan var um. 2,4 milliónir Tey, sum hava skil fyri byggivinnu, skilja ikki, hvussu Klæmint Weihe fær tað til, at munurin ímillum lægsta tilboð hjá Byggitek og næstlægsta tilboð hjá J&K Petersen bara er 600.000 krónur. Vit hava fingið fatur á til- boðunum og tað yvirlitið vísir, at tilboðið hjá Byggitek er 2,4 milliónir lægri enn tað hjá J%K Pet- ersen. Tilsamans var tilboðið hjá Byggitek 21,9 milliónir og tað hjá J&K Petersen var upp á 24,3 milliónir. Arbeiðið varð boðið út í trimum arbeiðstøkum, men Byggitek var bíligari í øll- um trimum tilboðunum. Tey bæði bygifeløgini góvu eisini alternativ tilboð upp á arbeiðini, men eisini her var Byggitek bíligari. Tað alternativa tilboðið hjá Byggitek var uppá 21,7 milliónir og tað hjá J&K Petersen var uppá 23,3 milliónir. Sostatt var tað alternativa tilboðið hjá byggitek 1,6 millión lægri enn tað alt- ernativa tilboðið hjá J&K Petersen. At Klæmint Weihe fær tað til, at tilboðið hjá J&K Petersen bara er 600.000 hægri enn tað hjá Byggitek, kann bara merkja eitt av tveimum, siga byggikøn. – Antin hevur J&K Pet- ersen sligið av tilboðnum, ella er okkurt arbeiðið tikið burturúr. Men eisini hetta er brot á lisitatiónslógina, tí eftir henni kann byggiharr- in ikki samráðast við næst- lægsta tilboðið um prís, fyrrenn samráðingar við lægsta tilboð eru endaðar úrslitaleysar. Tilsaman lótu sjey byggi- felag tilboð uppá tey trý ar- beiðini, men hini tilboðini vóru dýrari. Okkurt av byggifeløgunum gav bara tilboð uppá eina av teimum trimum arbeiðstøkunum.