leygardagur 9. mai 1998síða 8

8 tíðindablaðið 500 Nr. 86 — 9. MAI 1998 Fólkaflokkurin hevur buktina og bådar endarnar Við at knýta seg at Annfinni Kallsberg hevur sjálvstýrisflokkurin tryggjað sær luttøku í øllum hugsandi samgongum Jóannes Hansen nesa skipan av nýgg Tað er akkurát við at koma ferð á fyrstu samgongusam- ráðingarnar undir gg stýrisskipanarlógini, tá hes- ar reglur verða skrivaðar, og nýgegtn gETU t haldararnir fáa hetta blaðið í hondina leyg ardagin, hevur Annfinn Kallsberg verið hjá løg- tingsformanninum og sagt honum, um tad hevur eyd- nast hjå honum at skapa parlamentariskt grundarlag undir einari samgongu Bara tað at so góð gongd so skjótt er komin á samráð- ingarnar sigur okkum, at á hesum økinum virkar nýgg- a skipanin. Undir gomlu skipanin: tók tað ofta eimar víkur at skipa sam- gongu og onkuntíð vóru meiri enn tveir mánaðir frá valinum og til landsstýrið var vait tá síðstu seks Sjúrður Rasmussen, lø frødingur drivmegunum nyg styrisskipan skrivað, hevur fyri stuttum gjørt eitt notat, sum hann kallar „Mannagongdin við logmanstilnevning“, og sum heild hevur tað gingið, sum hann vísir á. Tað vil so vera, at onkur óvissa er, tá skipanin verður roynd fyrstu ferð. Fleiri hava givid til kennar, at valúrslitið átti at havt við sær, at løgmaður longu valkvøldid boðaði: frá, at hann legði frá sær, tí fólkaflokkurin so greitt boðaði frá, at hann vildi hava eitt formansumfar, og tað var ikki í tråd vid skip- anina, tá tað í tíðindunum, eftir at løgmadur hevði lagt jum landsstyri samfelagsfróðingur. hevur skrivað r politisku hugleiðingar fyri Søsialin í sambandi við frå sær, hoyrdist, at intativid helst fór at verða latið tjóð- veldisflokkurin, sum er størsti flokkur Stýrisskipanin roknar ikki við flokkum men við per- sónum. Tí er tað ikki fólka- flokkurin, sum síðani fyrst í vikuni hevur sitid við langa endanum, men Ann- finn Kallsberg, og tað vóru ikki fýra flokkar, sum peik- aðu á fólkafloksfomannin sum samráðingarleiðara, men 17 tingmenn, sum um- boða fýra flokkar og eru ein meiriluti í unginum Men talan er um smálutir og ikki formellar skeivleik- ar Meguleikarnir Valúrslitið 30. apríl og ser- liga útspælið hjá sjálvstýr- isflokkinum í formansum- farinum ger, at tað í veru- leikanum ikki ber til at skip- a samgongu, uttan at fólka- flokkurin er við Annfinn Kallsberg segði seg vera ovfarnan, tá Hel- ena Dam á Neystabø hevði víst á hann sum samráðing- arleiðara, men tað nýttist hann ikki at vera. Á val- fundi fyri næmingunum í handilsskúlanum og stud- entaskúlanum á Kambsdali tríggjar dagar fyri valið, segði Sámal Petur í Grund, meðan m.a. Annfinn Kalls- berg lýddi á, at sjálvstýr- isflokkurin gekk inn fyri einari sjálvstýrissamgongu við Annfinni Kallsberg sum løgmanni Tad eru fyra upplagdir samgongumøguleikar: A+D+E, A+C+E, A+B+D+H og A+D. Triggir teir fyrstu eru meirilutasam- gongur, og hin sidsti er ein minnilutasamgonga Tað eru aðrir møguleikar, t.d. C+D+E, men hetta er ikki serliga sannlíkt, tí sjálv stýrisflokkurin hevur knýtt £ fastan al Ka flokkinum. Fyri sjålvstyr isflokkin er hetta sera snilt tí tað so at siga ber trygd við sær um, at flokkurin kemur við í allar samráð- ingar seg S( Innanhýsis rembingar Tað er eingin loyna, at í øll- um teimum stóru flokkun- um eru tað ymisk áhugamál, sum halda hvert annað í skák Í sambandsflokkinum eru tað tey, sum í høgra sam- gongu vilja samstarva við fólkaflokkin um borgarlig- an politikk, soleiðsi sum tað hevur verið gjørt 1950-54, 1954-58, 1980-84 og 1996- 98. Millum hesi er løgmad- ur, sum eftir valið hevur viljað ofrað nógv fyri at røkka hesum málinum Síðani heimastýrislógin kom í gildi í 1948 hevur sambandsflokkurin sam- starva nógv við javnaðar- flokkin í tí, sum verður kall- að heimastýrissamgongum (1948-50, 1958-62, 1966- 70, 1970-74 og 1994-96. Og sambært síðstu veljara- kanningini eru tað framveg- is nógv sambandsfólk, sum síggja javnaðarflokkin sum mest upplagda samstarvs- felagan I javnaðarflokkinum vilja tey flestu samstarva við tjóðveldisflokkin í einari vinstra samgongu (1985-88 og 1993-94), og tað eru framvegis tey, sum vilja samstarva við sambands- flokkin. Javnaðarflokkurin hevur tríggjar ferðir verið í samgongu við fólkaflokkin (1974-78 og 78-80, har tjóðveldisflokkurin var triðji flokkur og 1990-93) og tað eru javnaðarfólk, sum hava henda møguleik- an frammarlaga. Stauning, gamli javnaðarleiðarin í Danmark, hevdi tað sum kongstanka, at hansara flokkur og konservativi flokkurin skuldu samstarva. Heima á landi hevur t.d. Oli Jacobsen, sum nú er farin úr politikki, men sum áður hevur verið innarlaga í javn- aðarflokkinum, í FF blaðn- um undan valinum víst á, at samstarv millum A og C mundi vera tað mest upp- lagda. Og eftir valið hevur Jóannes Eidesgaard meldað út, at teirra royndir at sam- starva við fólkaflokkin hava gingið væl (sjálvt um tað slitnaði teirra millum í 1993). I fólkaflokkinum hava tað altíð verið rembingar mill- um meiri borgarliga og meiri tjóðskaparliga partin Fólkafloksmenn í Norð- oyggjum og Eysturoy hava hildið teir í Suðurstreymi verið ov sambandssinnaðar, og ymiski hugburðurin hev ur við sær, at tað eru summir í Fólkaflokkinum, sum vilja samstarva við tjóðveldis flokkin og við sam bandsflokkin. Hetta síðsta veljarakanningin ets ini. Oli Breckmann hevur sc seint sum í hesi vikuni róð uppundir eina borgarliga samgongu. At teir tríggir tingmenninir í Norðoyum og Eysturoy heldur vilja hava eina sjálvstýrissam- gongu er eingin ivi um Tjóðveldismenn í Norð- oyggjum og í Eysturoy hava hildið sínar partamenn í Suðurstreymi verið ov vinstravendar, meðan teir sjálvir hava mett seg sum borgarligar loysingarmenn, og tí hava teir havt fólka- flokkin sum sín mest upp- lagda felaga í samgongu. Nýggja stjórnuskotið i flokkinum, Høgni Hoydal, hevur í valorrustuni sagt, at hann er vinstravendur loys- ingarmaður, sum gongur inn fyri einum solidariskum frælsum Føroyum. og aðrir Visti Telvingin Nú hevur í fleiri dagar verið telvað um samgongusaman- setingina. Eitt er at megna at telja til seytjan, átjan ella kanska 23. Nakað heilt annað er at skapa eitt samgongugrund- arlag og at hugsa um tær flokspolitisku fylgjurnar, sum hetta fer at hava í val- skeiðnum og ikki minst til næsta val. Fólkaflokkurin vil íkki í samgongu við C og E sam- an, meðan hetta er ynski- samgongan bæði hjá Jóann- es Eidesgaard og Høgna Hoydal. Henda samgongan hevði ivaleyst megnað at fingið eina semju um stig á sjálvstýrisleið, men um- framt at fólkaflokkurin í slíkari samgongu neyvan hevði fingið løgmannin, sum teir standa til at fáa í øllum ødrum samgongum, so hava teir borgarligu velj- ararnar at hugsa um, sum sambandsflokkurin stødugt fer at minna å, at teirra flokkur er farin i ein sosi- alistiskan leyp. Og tad kann hevna seg å næsta vali. Tjóðveldisflokkurin og kanska serliga Høgni Hoy- dal vil hava javnadarflokkin vid í eina samgongu, har fólkaflokkurin er triðji part- ur, tí harvið heldur hann seg fyribyrgja, at hann á kom- andi vali fer at missa velj- arar til javnaðarflokkin. Leidslan Í samrådingunum hevur tjóðveldisflokkurin — sett nógv inn uppá, at hann vil hava løgmannin. Fær tjóð- veldisfiokkurin løgmann, so er tað fyrstu ferð nakrantíð, at hann hevur leiðsluna, og Høgni Hoydal verður yngsti løgmadur nakrantíð. Hann hevur ongar parlamentar iskar royndir, men tað hevði Atli Dam heldur ikki, tå hann eftir valið í 1970 gjørdist løgmaður. Hann hevði tó sitid í eintt knapt år í landsstýrinum framm- anundan At tjóðveldisflokkurin hevur lagt so nógv í løg- manssessin kunnu tað vera fleiri orsøkir til. Ein er, at flokkurin fyri fyrstu ferð er tann størsti í veljaraund- irtøku, og ein onnur er, at tað er ein sannroynd, at samstarvið við Danmark og harvið allar samráðingar um broytingar í ríkisrættarligu viðurskiftunum, ganga gjøgnum løgmansembætid Tað eru hesi viðurskifti, sum tjóðveldisflokkurin fer í samgongu at broyta, og tað er væl skiljandi, at tað smakkar teimum illa, um teir ikki hava ábyrgdina av hesum. Tað hevur verið nevnt, at Høgni Hoydal skal gerast super landsstýrismaður við fleiri og stórri målsøkjum, enn vanligt hevur verið. Royndir aðra staðni vísa, at sovorðin skarvslop fyri at finna eina neyðsemju ikki altíð enda við tí, sum roknað varð við. Ein triðja orsøk til at tjóð- veldisflokkurin leggur so nógv í at fáa hægsta sessin er, at um teir ikki fáa hann, so vilja teir hava seg væl 5 SE goldnar fyri sessin. Triggjar landsstyrissessir, medan fólkaflokkurin = umframt løgmann fær ein og sjålv- stýrisflokkurin fær ein, og bæði fíggjarmál og fiskivinnumál er væl hugs andi, at teir fara at krevja umframt at Signar á Brúnni skal vera tingformaður Hóast tjóðveldisflokkurin er størstur í atkvødutali, so er hann javntstórur við fólkaflokkin i ting- mannatali, og fólkaflokkur- in vísir við góðum rætti á, at sjálvstýrisflokkurin vil hava Annfinn Kallsberg til løgmann Harafturat kunnu fólka- floksmenn vísa á, at um tjóðveldisflokkurin = ikki skikkar sær væl, so standa bæði javnaðarmenn og sam- bandsmenn á trappuni og vilja fegnir sleppa at hava ávirkan (Annfinn Kallsberg vildi ikki taka við ráðunum hjá tjóðveldismonnum og avklára spurningin um borgarliga samgongu, áð- renn hann fór undir sam- ráðingar við tjóðveldis- menninar). Tað vita tjóð- veldismenn, og tí mugu teir ivaleyst bæði boyggja seg fyri Annfinni Kallsberg sum triðja fólkaflokslógmannin- um og fyri, at teir ikki fáa bæði figgjarmål og fiski- vinnumál. Gera teir ikki tað, so verður teirra leiklutur at sita í andstødu og ákæra aðrar flokkar fyri ikki at gera nóg nógv við sjálvstýr- ispolitikkin og harvið vóna at fáa uppaftur stórri undir- tóku á valinum næstu ferð. Anfinn Kallsberg verður undir øllum umstødum nýggjur Føroya Løgmadur heldur Jóannes Hansen, samfelags- frødingur