leygardagur 9. mai 1998síða 16

Nr. 86 — 9. MAI 1998 Tvey kvøld og tað var fast teirra millum — Vit lovaðu hverjum øðrum trúskap restina av lívinum, sjålvt um vit bara høvdu sæst í tvey kvøld. Og tað gekk meir enn eitt ár, áðrenn vit sóust aftur. Men tað helt kortini, sigur funningsmaðurin, Martin Juul, sum í 1953 flutti til Noregs við allari familiuni St på g BDØKuUrnar er € r KV ar g nr Uu e n nkur før SK KØK nur er tað ndin av flaggdags Vaglinum, sum i€ funn ik hevur Martin longu ein høgan aldur. Hann er IrisKur seg væl Alt tad dagliga i håsinum jån men fær alp fra eimi dottir at Gust- einasta sum kann síggjast á aldrinum er at hann gongur eitt sindur oyrnin er byrjað at fara Minnið er gott sum hjá fá- um Tað merkist týðiliga, at Martin er glaður fyri at tos- ger hann sjálvur + sugva Tað Onkur hevur spurt meg um eg ikki havi gloymt før yyskt, men eg svari teimum at tað geri eg ongantíð, sigur Martin Málið er reint g flótandi Tó hoyrist tað, at persónurin hevur búð uttanlands í nógv ár, og viðhvert fer hann yvir í norskt - tað uttan at hugsa um »Jul« gjørdist >Juul< Martin er uppvaksin i An- drasstovu i Funningi. Påpin Heindrik, var ættaður úr Funningi, meðan mamman Birita, kom úr Svínáum — Í grundini kom eg at læra nógv meir um familj- una, tá ið eg var heima í Føroyum síðsta summar. Eg vitjaði eitt systkjunnabarn, sum hevði gingið til ættar- gransking. Frá henni fekk eg at vita um fleiri av mín- um ættarfedrum heilt aftur í 1700-talid Martin er spentur at siga frá. Hann fer inn í kamarið og eftir lítlari løtu hevur hann funnið fram pappírini Eg fái at hoyra søguna hjá onkrum av ættarfedrunum Eftirnavnið hevur eisini sína ségu. Thomsen er ann- ars tað gamla eftirnavnið, og tað eru fleiri, sum bera hetta eftirnavnið í familiuni - serliga í Havn. Men so var tað ein av mínum ættar- fedrunum sum vildi hava »Jul« inn. Hetta góðtók presturin ikki. Hetta líktist ov nógv orðinum fyri ti stóru kristnu hátíðina, og hann segði, at tað mátti skrivast ødrvisi. Kanska við at seta bókstavin >h< inn so tað bleiv til »Juhl«. Hetta gjørdist ikki loysnin, men ístaðin var trupulleikin loystur við at seta inn eitt >u< afturat, og bleiv tað har- við Juul. Thomsen-navnið er síðani gliðið út. Undirvísti sum 12 ára gamal Martin gekk sjey ár í skúla Fyrsta árið var Hans Olav Hansen úr Havn lærari, meðan hini seks árini und- irvísti Eliesar Reinberg Lærarin var annars eina viku í Funningi og eina í Gjógv uppá skift Sjálvur sigur Martin, at hann lærdi væl í skúlanum, og at hann mundi vera mill- um teir dugnaligastu næm- ingunum. Hetta mundi Reinberg eisini hava lagt til merkis, tí einaferð hann ikki kundi koma í skúla, hevði hann sagt, at Martin skuldi taka undirvísingina tann dagin. Martin var tá 12 ára gamal Hús fyri 6.600 krónur Sum teir flestu dreingirnir tá á døgum, fór Martin til skips eftir skúlan. Hann sigldi eitt ár við Skúgva- num. Seinni gjørdist hann messudrongur við gamla Smyrli, sum sigldi millum oyggjarnar. Lønin var 30 krónur um mánaðin, sigur Martin og smílist. Ein króna um dagin. Ja, hugsa tær. Ein av mansskapinum á Smyrli skaffaði Martini pláss á skipskokkaskúla í Keypmannahavn, og har var hann eitt ár. Komin heimaftur fekk hann kjans við fuglfjarðasluppini Ce- menta, har hann mynstraði sum kokkur í tvey ár Eg gjørdist illa sjúkur hesa tíðina. Tað var nakað við blintarminum, og eg legðist uppá land. Eg royndi meg í fiskaarbeiði í Gøtu, og eisini við matvøruhandli í Funningi Matvøruhandilin í Funn- ingi hevði Martin tó bará í eitt ár. Hann kom til Havnar, og her hitti hann Miu, sum seinni gjørdist kona hans- ara Vit vóru javngomul. Mia var bara eina viku yngri enn eg. Vit giftust í 1931, og tá var eg 23 ára gamal. Eg minnist, at húsini eg bygdi í Trondargøtu kostaðu 6.600 krónur, sigur Martin og lær. I Frelsunarherinum Martin hevði tó verið í Havn áður, og tá hevði hann verið við til okkurt ung- démsmøti hjá Frelsunar- herinum, sum júst tá vóru komin til Føroyar. Møtini vórðu hildin í hølinum hjá Losjuni. Eftir eitt meti spurdi ein av offiserinum meg, um eg var frelstur. Eg segði, at tað visti eg ikki. Vit tosaðu og bóðu saman. Tá eg fekk spurningin, hvgnn doyði Jesus fyri, segði eg, at tað var fyri syndarar. Tá gekk tað knappliga upp fyri mær, at tað vil siga: Fyri meg. Hann heyð: býtt um pláss vid meg. Tá ið hetta gjørdist klárt fyri mær, kundi eg takka Gudi fyri frelsuna. Hetta var tann 8. desem- ber 1924. Eg var tá 16 ára gamal, og frá tí degi havi eg roknað meg sum ein per- sónliga kristnan. Martin gjørdis soldátur í Frelsunarherinum — ein sera virkin soldátur. Í samfull 25 ár hevði hann ábyrgd fyri — Tá id eg onkutíð merkti at eg var troyttur, legði eg meg á ein mjølsekk á gólvinum. Eg sovnaði beinavegin, men vaknaði eisini aftur eftir tíggju minuttum, um eg skuldi taka breyðini úr ovninum tá. Tað var als ikki neyð ugt at hava nakran vekj- ara, sigur Martin Juul sum hevur arbeitt sum bakari, heilt til hann var 78 ára gamal sunnudagsskúlaarbeiðinum, og var hann eisini høvuds- maður aftanfyri ungdóms- arbeiðið Frelsunarhersins í mong ár. Einsamallur við fimm bernum Hjúnalagið við Miu gjørdist ikki langt. Ikki meir enn 11 ár. Tá ið konan hevði føtt honum tað fimta barnið í 1942, fekk hon blóðstúrung og bl6dtøpp og doyði - Hetta var ein dyggur smeitur bæði hjá mær og hjá børnunum. Elsta barnið var 10 ár, meðan tað yngsta ikki var meir enn tríggjar vikur Eg havi gingið gjøgnum nógv í lívinum. M.a. misti eg mammu mína, tá ið eg bara var 12 ár, so eg kenni nakað til støðuna, børnini vóru í. — Men eg må kortini siga, at Gud hevur verið góður við meg. Hann hevur leitt meg eisini í teimum truplu tíðunum. Martin kendi nógvar hjálpandi hendur uttanum seg hesa tíðina. Tvey av børnunum hevði Martin hjá sær, meðan hini trý tóku onnur sær av. Ein systir og ein bróðir Martins tóku sær av hvør sínum barni, og ein granni tók eitt triðja. Martin fekk sær eisini eina tænastu- gentu í húsið at hjálpa við húsarhaldinum. Handilsferð endaði í Egersund Martin heyði lært til bakara og arbeitt í fleiri ár hjá Frans Restorff. Men kríggið gjørdi, at ikki var nógv at vinna í hesum yrkinum Meir var at fáa við at selja til bresku hermenninar. Martin byrjaði tí at selja ymiskt á kajuni, og seinni fekk hann sær eisini handil á Aarvegnum, har hann m.a. seldi klæðir og kosmetikk. Martin hevdi mest havt samband við handilsmenn í Onglandi, men tá ið kríggið endaði í 1945, vildi hann fáa handilssamband við Dan-