mikudagur 13. mai 1998síða 7

Nr. 88 — 13. MAI 1998 tíðindablaðið S06127 Annika Hoydal: Tað ber ikki til at skilja systkinabørn Føroyingar hava eina natúrliga trá til bæði sjálvstýri og felagsskap við tað danska, sígur songkvinnan og sjónleikarin Annika Hoydal, í blaðnum Information 11. mai — Vit spældu av og á, at vit vóru tær fínu damurnar. Tær sóu vit í gøtunum í Havn. Um tú skuldi vera ordiliga fín, so skuldi tú tosa danskt. So vit lótu sum um vit dugdu. Soleiðis hugleiðir Annika Hoydal, sum sjálv er úrslit av einum donskum-før- oyskum hjúnalagi, um barnaárini í danska blað- num Information 11. mai. — Danir hoyrdu til elituna í Føroyum. Skuldi tú tosa við ein embætismann, so var tað eini dani. Og hóast nógv er broytt síðani tá, sita upplivingarnar tó so fast í kroppinum hjá flestu føroy- ingum. At danir uttan nakað vóru nakað. Tí er bankamál- ið annað og meiri enn peng- ar. Knappliga uppliva fólk aftur, at danir taka avgerðir uttan at spyrja føroyingar til ráðs, akkurát sum tað hendi, tá ið eg var barn, og at man framvegis sum føroyingur er tann lítli. Danskt-føroyskt par Annika tosar danskt sum ein dani, hóast hon er før- oyingur. Ella er hon dani? — Eg eri eitt gott dómi um sambandið millum hesi bæði londini. Pápi mín mátti sum so nógvir aðrir føroyingar lesa í Danmark. Tá ið Annar Heimsbardagi kom til Danmarkar, slapp hann ikki heim. Og tå ið kríggið var av fimm ár seinni, var pápi mín komin saman við eini danskari kvinnu, sum fylgdi honum til Føroya. — Tad er mamma min, og tann blandingin er ikki sjáldsom. Bæði londini eru nærum gift inn í hvørt ann- að. Danir eru í flestu før- oyskum familjum, sigur Annika. Men hví so alt tosið um sjálvstýri og loysing? — Eg haldi, at tað snýr seg um, at føroyingar vilja vísa, at teir duga sjålvir. Tad er sålarfrødi, å sama hått sum Danmark og ES. Um Før- oyar kundu klåra seg sjålv- ar heyði tað verið gott, sigur Annika Hoydal. — I mini verð eru Føroyar ikki tad sama sum til dømis Bornholm í mun til Dan- mark. Fólk hava búð í oyggjunum í Norðuratlants- havi síðani 800-talid. Tað gevur fólki nøkur sereyð- kenni, eina ávísa áskoðan á náttúru og univers, sum ikki ber til at greiða frá. Men fert tú til Svgríkis, sært tú eisini, at mentanin er ein onnur enn í Danmark. Tvey ym- isk fólk. Ein dani elskar at fara í skógin ein túr. Eg tori als ikki at fara har einsa- møll, tí eg føli at trøini byrgja meg inni. Hinvegin sakni eg útsýnið — tað út- sýnið sum er høgt uppi á einum fjalli har tú sært yvir hav. Men hvar eru so bondini til Danmarkar? — Jamen, tað ber ikki til at taka burtur tað, at vit hava blandað okkum. Túsundir av føroyingum búgva i Danmark og túsundir av dønum i Føroyum. Sjålv- andi eru altid fanatikarar, sum heldur vilja hava loys- ing í øllum vidurskiftum. Men tey flestu fara altid at seta Danmark f samband vid tøtt bond. Tað trúgvi eg nógv gloyma, tá ið tey fyrst eru farin í eitt orðaskifti um tvey ymisk lond. Men tað | H Nógv gloyma tøttu familjusambondini, sum eru millum Føroyar og Danmark. Men tað ber ikki til at skilja systkina- børn, sigur Annika Hoydal eru framvegis systkinabørn vit tosa um. Og tey kunnu vit ikki skilja, sigur Annika Hoydal at enda í viðtali í Information. Ung í arbeiði: Gravgangur eftir arbeiði Tað var sera óheppið at hækka lønina til ung í arbeiði, tí ístaðin fyri at vera eitt alternativ til arbeiðisloysið er skipanin vorðin til eitt alternativ til arbeiðsmarknaðin, sigur Heðin Gása- dal, verkleiðari hjá Tórshavnar býráð TuriÐ KJøLBRO Í hesum døgum verður sýkt eftir fólki at leggja lag á arbeiðið hjá teimum ungu í ymisku verkætlanunum hjá Tórshavnar býráð. Tað eru seks ár síðani far- ið varð undir skipanina at fáa ung í arbeiði. Royndir- nar eru misjavnar, men sam- bært hagtølum hjá Tórs- havnar býráð fyri 1997 komu 63 % av teimum ungu í skipanini út í samfelagið aftaná antin í arbeiði ella í skúla. Skipanin vendir sær til tey ungu í aldrinum 16 til 26 ár og tey kunnu vera í skipanini upp til hálvt ár. — Trupulleikarnir eru av teimum, sum koma bein- leiðis úr fólkaskúla. Tey eru illa før fyri at gera eitt sjålv- stødugt arbeiði, meðan tey við = miðnámsútbúgving klára seg væl betri, sigur Heðin Gásadal, verkleiðari hjá Tórshavnar býráð. Bíðilisti Í løtuni eru 33 ungfólk til arbeiðis í skipanini, — 28 úti á ymsum arbeiðsplássum og S í eini verkætlan. Til tíðir hava 76 ungfólk verið til arbeiðis í senn. — Listin við fólki, sum hava hug at royna seg í skip- anini, er langur, men av tí at vit hava ov fáar pengar, eru ikki fleiri enn 33 í ar- beiði í løtuni. Nú vit eru komin væl inn í maí, vita vit ikki, hvussu nógvar pengar vit hava til restina av árinum. Í fjør fingu vit ikki at vita, hvussu nógv skipanin skuldi hava fyrr enn vit vóru komin út í sep- tember. Tí kunnu vit bara gita okkum til, hvussu nógv vit fáa, sigur Heðin Gása- dal. Játtanin, sum landið letur Ungum í arbeiði, fer óskerd til lønir til tey ungu. Í fjør var hon 6 mill. krónur til skipanina um alt landið. Býtt verður sundur eftir fólkatali og Tórshavnar bý- ráð fær ein triðing burturav. Í fjór vóru 2,4 mill. krónur brúktar í høvudsstadnum og tá vóru 194 fólk í alt til ar- beiðis. — Vit ætla at seta tvey fólk til verkætlanirnar. Vit hava altíð ein arbeiðsmann, ið leggur fólki lag á og syrgir fyri, at uppmøtingin er í lagi, sigur Hedin Gåsadal. Lønin Orsøkin til, at so få eru i skipanini í mun til, hvussu nógv hava verið, er, at und- anfarni landsstýrismaðurin hækkaði timalønina, soleið- is at lønarutreidslurnar hækkadu vid 40 %. Jåttanin til skipanina var ikki hækk- ad og tí kundu lika nógv ungfólk ikki vera í sum áður. Timalønin fyri tey upp til 18 år er nú 40 krónur og til eldri 60 krónur. Áðrenn var timalønin åvikavist 30 og 40 krónur. Lønin til tey, ið leggja teim ungu lag á, rindar kommunan. — Tí er talið á teim ungu í skipanini komið niður í eina helvt, og ístaðin fyri at fáa arbeiði, enda tey ungu á bíðilista. Tað var sera óheppið at hækka lønina, ti ein avleiðing er, at ungfólk- ini gjørdust ikki so arbeiðs- søkjandi og tí sita tey fastari í skipanini. Lønirnar kunnu samanberast við S&K-løn- irnar. Tað ger at fólk hava sekt arbeiði hjá okkum, hó- ast tey hava arbeiði. Tí eru vit blivin til eitt alternativ til arbeiðsmarknaðin ístaðin fyri eitt alternativ til ar- beiðsloysið, sigur Heðin Gásadal. — Nógv arbeiðspláss royna at fáa fatur á fólki í skipanini, men vit geva ikki arbeiðsplássum arbeiði fyri einki. Vit brúka bara almenn arbeiðspláss, ti fara ung fólkini út á privat arbeiðs pláss avlagar tað kapping ina. Fer eitt ungfólk út á ul dømis ein bilverkstað skulu øll verkstødini hava. Fáu ferðirnar vit brúka almenn arbeiðspláss er tí vit íkki finna arbeiði innan tað al- menna, sigur Heðin Gása- dal. Býti Hvussu langur bíðilistin er er ilt at siga, tí tey sum melda seg til, fáa at vita, at tað er ógvuliga trupult at verða tíkin inn og tí tíma tey ikki at skriva seg upp. — Í øllum føri kann man siga, at vit fara ikki at klåra at taka øll inn i år, sigur Hedin Gåsadal Skipanin er bytt sundur i tvey, annar parturin er fyl- pláss, har ungfólkini koma út á barnagarðar, ellisheim, á vardar verkstaðir, á Landssjúkrahúsið og onnur almenn arbeiðspláss. Har eru eini 40 arbeiðspláss at velja ímillum. Vanliga eru triggjar verkætlanir, sum hver hava trý-fimm fólk í arbeiði. Verkætlanirnar eru til dømis gøtur og brýr. Følkini, sum ætlanin er at seta fara at hava millum 5- 8 fólk í part undir sær. Skip- anin hevur eisini ein verk- stað. Tað er ein fyrimunur hjá umsøkjarunum um teir hava handverkaraútbúgving, royndir innan jørd- ella be- tongarbeiði ella hava arbeitt við ungum fólki til dømis innan ítrótt, skótar ella líkn andi. Umsóknir skulu vera Torshavnar byråd í hend seinasta lagi næsta mana dag 25 mai