hósdagur 14. mai 1998síða 8

tíðindablaðið SIK Samgonguskjalið leggur upp til, at tiltók verða gjørd fyri at bóta um trivnaðin á sSmapiassum Ferdasambandid er altavgerandi fyri at følk stødast, men bara farleiðin um Leivíksfjórð, Skopunarfjórð og Suduroyarfjørd verða beinleiðis nevndar í: sKjaltnum Mynd umborð á Måsanum Samgonguskjalið: Betri trivnaður á útoyggj Turi KJøLBRO Í samgonguskjalinum, sum Tjóðveldisflokkurin Fólkaflokkurin og Sjálv- stýrisflokkurin undir- skrivadu um vikuskiftid, stendur undir brotinum um vinnuligar karmar, at besta grundarlagið undir samfelagnum er virksemi og trivnadur á øllum plássum í landinum. Út- jaðarin er í eini serligari stóðu. Samgongan er samd um, at neyðugt er at fremja verulig tiltók, um útoyggjum og smá- plássum skal vera lív lag- að Tann 24. februar í ár legði Jóannes Eidesgaard vegna Javnaðarflokkin fram uppskot til samtykt- ar um lóggávu um stuðul ti; útoyggjar. Tá ið fíggj- arlógin fyri 1998 varð samtykt, varð eitt uppskot frá Javnadarflokkinum upp á | million krónur samtykt til at stuðla út- oyggjar. Í viðmerkingu num varð sagt, at jåttanin er til tess at utlikna meir kostnadin av at flyta fast bågvandi, olju og farm Stødini, talan verður um eru tey, har tað meirkostnaður flutningin við hex mun far leiðunum. I uppskotinum varð heitt á løgmann, sum umsitur samferðslumál, um at skunda undir, at málið varð avgreitt sam- svarandi tí, ið verður sagt í samtyktu fíggjarlógini Vegna løgmann legði Eilif Samuelsen, lands- stýrismaður, fram upp- skot 5. mars um løgtings- lóg um útjavningarstuðul til útjaðaragki. Fyrsta viðgerð var 13. mars og uppskotið varð beint í Mentanarnevndina. Men málið fall burtur, tí løg- tingsval varð útskrivað Sambært uppskotinum varð landsstýrismanni- num í samferðslumálum heimilað at gera avtalu við almennu flutnings- feløgini um at útlíkna ein part av meirkostnaðinum av at flyta fastbúgvandi, olju og annan farm til út- jaðaragkini Sambært lógaruppskotinum eru út- jaðaragkini at skilja sum Fugloy, Svínoy, Mykines, Gásadal, Hest, Koltur, Skúvoy og Stóra Dímun viðmerkingunum ar sagt, at:tað er dyr a á útjaðara Í sambandi við 1 ásannaði varðveita eitt rímiligt bú- leikamynstur í Féroyum, og fíggjarneyndin setti fram uppskot um at játta ] mill. krónur til enda- málið. Játtanin skal brúk- ast til at útlíkna meir- kostnaðin av at flyta fast- búgvandi, olju og farm Stødini talan er um, eru tey, har tað er ein meir- kostnaður í mun til flutn- ingin við høvudsfarleid- um. Ætlanin er at Vinnu- málastýrið ger avtalu við Strandfaraskip Landsins og tyrlutænastuna hjá At- lantsflog, soleiðis at kostnaðurin fyri farma- flutning lækkar, og at landsstýrið síðan endur- rindar hesum fyritøkum inntøkumissin, sum svar- ar til í mesta lagi I mill. krónur. Sum fastbúgv- andi er at skilja tey fólk, sum eftir reglunum í skattalógini hava fastan bústað á hesum plássum. Sum nevnt eru pengar játtaðir á verandi fíggjar- lóg til endamálið. Tað næsta sum eigur at henda er, at landsstýrið leggur uppskotið til løgtingslog um útjavningarstuðul til útjaðaraðki fyri aftur tingið ul endaliga av greiðslu Nr. 89 — 14. MAI 1998 Tummas Frank Joensen, Skúvoy: | Síggi ljóst upp á framtíðina — Vit eru í teirri hepnu stóðu, at fólkatalið veksur. Fáa vit somu kor, treytir og umstóður, sum onnur í landinum, ber væl til at búgva á útoyggj, sigur Tummas Frank Joensen úr Skúvoy Turin KJØLBRO — Tad fyrsta, sum eigur at verða gjørt fyri at tað verður liviligari á útoyggj er, at vit fáa somu kor sum onnur. Vit gjalda 4,65 krónur eyka fyri liturin av olju, 20 oyru eyka fyri kilo av kraftfóðri, og vit gjalda fyri at senda skinn og annað av oynni. Vit mugu hava sama rætt, tá ið vit hava somu skyldir, tí vit gjalda sama skatt sum øll onnur — Í dag er ferðasambandið gott, men ymiskt er, sum kann gerast betri, soleiðis at tað ber til at búgva í Skúvoy og kanska arbeiða á Sandi, sigur Tummas Frank Joen- sen í Skúvoy, sum mangan ger vart við seg í orðaskifti um livilíkindi á smápláss- um. Lestrarstuðulin til fólk undir útbúgving er nú broyttur og tað merkir, at ung undir 18 ár fáa ongan stuðul — Bara í hest kommununi eru eini fýra ungfólk, sum mugu koma heimaftur um foreldrini ikki klára at veita teimum peningaligan stuð- ul. Í oynni eru eingi tilboð til tey og einki arbeiði av nøkrum sum helst slag. So mugu tey å biddaragongd å Almannastovuna ella å ALS fyri at fåa eitt ella annad Tey eru lika góðir borgarar sum tey, ið búgva í Havn Men havnarborgarin hevur 40 % meiri í inntøku enn borgarin, sum býr í Skúvoy - av almennum pengum. Hvat eru almennir pengar? Tað er tað sum eg og onnur her gjalda í skatti, sum búgva úti á bygd, sigur Tummas Frank Joensen Kjet ístaðin fyri mjólk Av veruligum tiltøkum, ið samgonguskjalið leggur upp til skulu setast í verk, soleiðis at tað verður livi- ligari á smáplássum, eru nógv. Utjaðaragkini eru nærri tengt at tí, jørdin gev- ur enn fólk á meginlandi- num. Í samgonguskjalinum stendur = somuleiðis, at landbúnaðurin skal styrkjast við ti endamáli, at Føroyar gerast mest møguligt sjålv- bjargnar við landbúnaðar- verum. Jørðin skal gagnnýt- ast betri og jarðarlóggávan skal endurskoðast, so hon gagnar smærru plássunum, og umstødurnar hjá festi- bóndum verða greiðari — Eitt kundi verið, at út- oyggjarnar halda uppat við at framleiða mjólk og ístað- in sleppa at framleiða alt tað føroyska kjøtið. Tað hevði verið ein góð loysn. Tann dagin tað loysir seg at fram- leiða neytakjøt í Føroyum við verandi lóggávu, so gevast bóndurnir inni á meginlandinum at selja mjólk og fara ístaðin undir kjøtframleidslu. — Tad eru fyrimunir og vansar vid at privatisera jarðarbrúkið. Í summum fórum er tað gott, men í gðr- um førum er tað heilt 6- møguligt. Tann, sum hevur arbeitt ein garð upp og einki skyldar, skal keypa garðin fyri millióna upphædd, meðan tann sum hevur lánt eina rúgvu av pengum og ikki hevur gjørt nóg mikið fyri at gjalda niður, skal bara yvirtaka lánini og so er tað liðugt, sigur Tummas Frank Joensen. Onnur vinna Smápláss og útoyggjar hava í øldir havt fugl sum íkast til húsarhaldið. Lomvigin var í síni tíð friðaður, tí stovnurin var hóttur. Eini 55-60 arbeiðspláss vóru knýtt at fuglinum í Skúvoy. — Hesi arbeiðsplássini eru burtur, tí fuglurin er ikki komin aftur í sama mun. Men tað ber ikki til at broyta lóggávuna, tí tað eru so nógvar oyggjar, sum hava tingmenn, ið ikki vilja tað. So mikið av fugli er kortini til, at menn kundu fingið loyvi til at fingið eitt kók. Skúvoyingar hava kanska ikki smakkað lomviga tey síðstu 20-25 árini, sigur Tummas Frank Joensen - Eisini hevði borið til at gjørt ein høsnafarm. Vit hava nóg mikið av seiði og lunda, havhestaegg og lom vigaregg. Alt slíkt kundi verið ein bati, so fólk kundi livað her. Tað er livandi á smá- plássum í dag um vit virka fyri, at tað ikki er dýrari at búgva her enn á megin- landinum og vit fáa eina brúkiliga samferðslu. Vit eru í teirri hepnu stóðu, at fólkatalið er økt heldur enn minkað. Og tí síggi eg ljóst uppá framtíðina at búgva í Skúvoy, sigur Tummas Frank Joensen. Nógva staðni hava vit sæð, at fremmandafólk, tað vil siga fólk, sum ikki hava tilknyti til staðið, hava keypt jørð á småplåssum og útoyggjum. Sum vera man eru útoyggjafólk ógvuliga hørm um tað. — Tað er sera umráðandi, at fólk sum búgva aðra staðni ikki keypa jørðina. Tey, ið búgva á plássunum mugu hava loyvi til at varð- veita og brúka jørðina. Vit eru ikki úti eftir at lóggeva á økinum, men vit krevja, at keypir tú jørd í til dømis í Skúgvoy skalt tú eisini gjalda skatt í oynni. Men tað tora myndugleikarnir ikki at gera, kanska tí teir sjálvir eru blandaðir uppí slíkt. Ert tað nóg gott at keypa eina gyllin í Skúvoy, er tað eisini nóg gott at gjalda skatt her Hinvegin kundi ein loysn verið, at tey uttanbíggjafólk, sum eiga jørð í oynni, antin leggja pengar eftir seg í kommunukassan ella gera eitt hvørt arbeiði fyri hagan ella bygdina. Tað hevði ver- ið eitt gott gerðabýti. Hitt kann ikki vera rætt, sum vit hava sæð til dømis í Myki- nesi, at uttanbíggjafólk koma og taka alt sum oygg- in gevur, sigur Tummas Frank Joensen at enda.