mikudagur 27. mai 1998síða 5

Nr. 97 — 27. MAI 1998 tíðindablaðið Anne Lise Ryel frá javnstóðuráðnum í Noregi: Kynið avger lønina — Tad er tydningarmikid at hava ein greidan lønar- politikk, tí óteljandi dómi eru um, at konufólk fáa minni í lón enn mannfólk fyri sama arbeiði TURIÐ KJØLBRO Á fundinum, sum norður- lendsku javnstødunevndir- nar høvdu á Hotel Hafnia um vikuskiftið, tosaði Anne Lise Ryel frå javnstøduråd- num í Noregi um lønarvid- urskifti hjá kvinnum sum heild og hvussu týdningar- mikið tað er at vita, hvat lónin er ásett eftir Noreg hevur havt javn- støduldg í 20 ár, men javn- stóðuráðið í Noregi fær framvegis klagur um ólíka løn, og talið letur ikki til at vera fallandi Ein stór norsk kanning er gjørd um samlaða lívið — livsleidina — hjå monnum og kvinnum. Og nidurstød- an er, at kvinnur eru verri fyri, tå ið roknistykkið verður gjørt upp. Tær enda á lægri lønarstigi, fáa lægri pensjón og so framvegis Anne Lise Ryel førdi fram, at nógvar lønarskip- anir, sum at síggja til eru kynsneutralar, eru til ógagns fyri kvinnur. Sum dømi ber til at taka læknayrkið. Fyrr var tað eitt mannfólkayrki, men í dag eru nógvir kvinnuligir læknar. Grund- lønin er rættiliga lág, men nógvar vidbøtur eru fyri vaktir, forskotna arbeiðstíð, vikuskifti og so framvegis. Lønarskipanin hóskar illa til eitt kvinnulív, tí tað er framvegis hon, sum hevur ábyrgdina av børnum og familju Fjald starvsheiti Ymiskir titlar kunnu fjala, at talan er um arbeiði av sama slagi. Skrivarar eru oftast kvinnur, lénin er rættiliga lág. Eitt annað orð fyri tað sama er til dømis administrasjónskonsulentur, har er ofta talan um ein mann, sum ger tað sama sum ein skrivari, men fær hægri løn. Fleiri dómi eru um konu- fólk, ið koma í eitt starv, sum ein maður hevur sitið i, men fáa minni í løn enn hann Maðurin hevur kanska ført fram, at hann hevur eina útbúgving, ið ikki er viðkomandi fyri starvið, og hevur tískil tosað seg fram til eina løn. Tann næsti maðurin í starvinum yvirtekur lønina uttan nak- að, men tá ið eitt konufólk kemur til, verða spurnar- tekin sett við lønina. Slik dómi eru eisini í Føroyum Hví spurnartekin verða sett, tá ið konufólk koma í eitt starv, har mannfólk áður hava sitið, kemur lutvís av, at konufólk ikki duga nóg væl at tosa fyri seg, men ikki minst, at fordómar eru knyttir at konufólki. Demi eru eisini, at tá ið eitt mann- Lise Bergh frá javnstóðuráðnum í Svøriki: fólk kemur í eitt starv, har eitt konufólk hevur sitid áður, fer lønin upp Ein háttur at koma hesum til lívs er at hava ein greiðan lønarpolitikk, soleiðis at fólk vita, hvør lønin i grund- ini er. Arbeiðsgevarar vilja mangan ikki út við tølum, sum siga, hvat fólk fáa í løn men so er tað uppgávan hjá fakfeløgunum at fáa tølini ul vega og laa Nes skifti uppá pláss. Ein liður i hesum er eisini lýsi av størvum. Tí er tydi armikid at hyggja at, hvat tað er fyri arbeiði, ið grundini verða gjørd, og ikki bara klistrað nøkur heiti d Kvinnuyrki radfestast hægri - I søguligum ljósi hava kvinnuyrki verið lægri raðfest, mett og vird, men við at fara inn og kanna, hvat arbeiði í grundini verður gjórt, ber til at fáa raðfest kvinnuyrki hægri — og har eftir seta Bergh frá svenska javnstóðuráðnum TURIDKJØLBRO I Svøriki verður eitt stórt arbeiði gjørt við at kanna lønarskipanir og at broyta grundarlagið. Tí er orðið ar beiðsvurdering eitt lyklaorð tað merkir, at farið verður inn at kanna, hvat arbeiði í grundini verður gjørt út frá nøkrum serligum treytum Lise Bergh frá svenska javnstóðuráðnum tosaði á norðurlendska javnstødu fundinum seinasta viku skiftid um, hvussu arbeiðs vurdering verður brúkt til at fáa kvinnuyrki hægri rað- fest, ul dømis sjúkrasystrar, røktarar, onnur størv i heilsuverkinum og annars størv, ið sum heild hava við røkt og ansan av fólki at gera Hví hesi størv eru lægri lønt enn onnur, hevur nakað at gera við, at upprunaliga vóru tey ikki lønt, men rgkt í heiminum. Konufólk røktu hesi størv heima uttan at krevja løn fyri stríðið. Tað at fáast við fólk, serliga børn og eldri fólk, hevur ikki og verður ikki virt stór vegis og hevur ikki sett krøv til serligar kvalifikasjónir Á fundinum tók Lis. Umboðini úr Grønlandi, Finnlandi, Svøriki, Noregi. Danmark og Føroyum á útferð Bergh eitt dómi, sum vísti at konufólk og mannfólk fáa ikki somu løn fyri ar beiði av sama virði. Dømid var ein jarðarmóðir og ein medisinteknikari, sum ar beiða á sama sjúkrahúsi tað vil siga hava sama ar Hann fær 4.000 krónur meiri í løn um mánaðin enn hon. Hon klagar, tí hon heldur seg beiðsgevara gera eitt líka so týdningar mikið arbeiði sum hann Eitt modell úl at kanna størv, uttan mun til hver hevur tey, verður gjørt. Fýra viðurskifti verða kannað kunnleiki, ábyrgd, arbeiðs byrða og arbeidsumhvørvi Viðvíkjandi = kunnleika hevur jarðarmóðirin stu dentsskúlaprógv, sum tekur try ár umframt try ár á uni versileti og tvey ár av ar beiðsroyndum. Teknikarin hevur studentsskúlaprógv og tvey ára upplæring Fosa vit um ábyrgd hevur jarðarmóðirin stóra ábyrgd fyri lív og heilsu hjá menn iskjum. Stor krøv verða sett til hennara at samskifta við kvinnur i serligum stødum og vid bangnar, óvitandi komandi påpar. Abyrgdin hjå teknikaranum er fyri dýrum tólum og er ti eisini ein figgarjlig ábyrgd Arbeiðsbyrðan hjá jarð armóðrini og teknikøranum er ymisk hevur eitt larðarmóðirin sálarliga og likamliga stressandi arbeiði og hon hevur ofta nógvar barnakonu í senn við stórri og minni komplikasjónum leknikarin hinvegin hevur eitt sálarliga minni strævið arbeiði við at fáast við maskinur heldur enn menn iskjur lønina, sigur Lise Viðvík ; VOT 6 í“ M Á 3 han 1 k kk } bot 5 ørleik i msKk } k H ØvYUSI sk tlokk: A skifta við SK inntolka eið ) ett hægri í K y iro Dålkingarvidb« verðu sett í samband við falt, máling o.s.fr. Skittur skarn, lortur á kv arbeiðsplássum sun dømis á an | gevur ikki bonus av nøkrun slag Tungt mannfólkaar beiði gevur viðbót, eins tåttad konufólkarbeiði við flutningsbandi við til dømis avisum rørslum gevur ikki viðbót Í Svøriki hava til dømis kommunurnar arbeitt við at endurskoða lønaravtalur vi stóði í hesum fýra viður skiftunum, og tað hevur kollvelt lønarskipanirnar Men um nakað kemur burt ur úr, tá ið saman um kemur er spurningurin!