leygardagur 6. juni 1998síða 13

Nr. 104 - 6. JUNI 1998 Sostaludin skåli. Hon fekk ongan studul til at reka hann, ja, eg veit faktiskt ikki, um myndugleikarnir yvirhøv- ur vistu av honum. Alt bar eisini brå av neyd- hjálp heldur enn skúlaund- irvísing. Lærugreinirnar vóru: Matgerð, persónligt reinferi, reinferi í hús- arhaldinum og seyming. Og so hevdi hon eisini til- tek við børnunum, har tey sluppu at tekna og mála upp á stoff, sum tey kundu taka heim við og brúka sum dúkar. Tað var ótrú- ligt at síggja orkuna og ídnið, børnini høvdu lagt í arbeiðið, tá tey høvdu fing- ið tað, fyri tey ótrúliga hevið at brúka hugflog og listarlig evni. Og so sluppu tey enntá at eiga tað sjálv aftaná! Greivar og biddarar Vit feldu okkum heilt illa um viðferðina vit fingu frá Martu. Hon gjerdi mat til okkara og noktaði púrasta, tá vit royndu at bera okk- um undan at taka ímóti. Vit vildu geva henni væl afturfyri og komu tå ordi- liga at kenna, hvussu nógv pengar stýra tilveruna hjá einum, ið einki eigur. Æran og sjálvsvirðingin er tað dýrasta, tey eiga. Vit máttu alla tíðina ansa eftir ikki av óvart at gera okk- um dælt av blíðskapinum og gloyma, at alt, sum vit fingu, vóru útreiðslur hjá henni. Samstundis máttu vit syrgja fyri, at hon fekk nokk afturfyri, so hon ikki ið. Sjálvsvirðingin var langt síðani horvin av veð- urbardu andlitum teirra og vónloysið í eygunum stakk djúpt í hjartað, hverja ferð tey hugdu upp frá vanligu húkandi steðu teirra, har tey starandi niður í svarta asfaltið - eins og tey høvdu funnið sítt egna paradís har - kundu sita heilar dagar. Tað nyttadi ikki at teppa samvitskuna og royna at sníkja seg framvið, tí eitt varisligt fótafet úr veru- leikanum var nóg mikið til at fáa tey at rakna og krek- ja seg til ta olmussuna, sum kanska kom og bjarg- aði teimum eina letu aftur- at... Barónur Vit mettu eisini einum av teimum “nýríku", sum læknin kallaði tey. Hann var ein vinur hjá Egili, pápabeiggja mínum, sum hevur virkað rættiliga nógv í Bolivia sum leiðari fyri verkætlanir hjá donskum hjálparfelagsskapum. Hann átti pengar og smæddist ikki við at reypa av tí. Hann kom eftir okk- um ein dagin og skuldi vísa okkum verksmiðjuna, sum føroyskur ungdómur við verkætlanini “ Norrent dagsverk" í '90 var við til at fíggja. Fleiri ferðir peik- aði hann á sítt navn, sum var komið upp at standa á eini plátu sum tekk fyri stuðulin, hann hevði latið. At hann feldi seg oman- fyri fólkini í bygdini rund- anum og lærararnar, sum Hetta er verksmiðjan í Bolivia, sum er partvís bygd fyri fóroyskar pengar. Eitt úrslit av verkætlanini Norrønt Dagsverk i '90. Føroyska flaggið sæst á talvuni aftanfyri okkum. Ein blíður maður, men vit fingu ein eitt sindur ringan smakk í munnin av dollar- prátinum og yvirlegna stíl- inum. Serliga tá vit um kveldið komu aftur til heimið hjá Martu og feldu munin... Indianari Ein dagin á klinikkini stóð Policarpio knappliga í og Egil høvdu sagt mær. Eg visti eisini, at eg fyrr ella seinni skuldi royna meg á sponskum og tosa við hann um telefonina, tí Egil vildi hava meg at hjálpa sær við eini penga- flyting til hendan mannin, sum er hevdingi í eini bygd uttanfyri La Paz, har Egil hevur verið og sett okkurt í gongd. Her fara vit til gongu - fjakkandi við ryggsekkinum á bakinum. Aftanfyri okkum síggjast Marta og Carmencita - lítla ættleidda dóttir hennara. kom illa fyri av okkum; tí tað kundi skjótt henda. Men so heldur ikki ov nógv, tí so kundu vit for- nerma hana. Hon hevði sína æru. Verri var tó við biddarun- um á getuni. Teir vóru alla staðni og togaðu í buksu- brekurnar og samvitskuna hjá okkum. Har var alt far- hann hevdi fingið við sær, var eingin ivi um. Hann var patron, bossurin og kundi fáa alt í lag. Tað kom tó okkum til gagns, tá hann skaffaði okkum eina lærarinnu í sponskum, sum hann trýsti niður á eitt næs- tan pinligt lønarstødi fyri at geva okkum undirvis- ing. hurðini. Hann gjørdi myndina av stættarmunin- um fullkomna. Við hattin- um undir arminum og nið- urboygdum høvdi sá hann ógvuliga undirbrotligur út í sínum slitnu arbeiðsklæð- um. Eg kendi hann av navni frá segum, sum pápi mín Men tá hann knappliga stóð har frammanfyri seingini hjá mær í Sucre, hevði eg ilt við at trúgva, at hetta skuldi vera tann há- bærsligi høvdingi, sum eg hevði hoyrt so nógv um. Læknin mundi eisini rikið hann á dyr, tá hann sá hendan vesaliga indianar- an ganga og skimast inni á klinikkini hjá sær. Tað var spennandi, men samstund- is ræðuligt at hoyra sam- røduna teirra millum. Orsøkin til, at Policarpio skuldi hava pengar frá Egili var, at kona hansara var vorðin árend av einum bili og innlegd á einar! pri- vatari klinikk. Í Bolivia er hospitalspraxis, at sjukl- ingarnir verða ikki útskri- vaðir, fyrr enn teir hava goldið fyri uppihaldid. Tað mundi verið dýrt fyri meg, hevði tað ikki verið fyri læknanum, sum legði út fyri meg. Eg hevði ikki so nógvar pengar uppi á mær, men hann hevði álit á mær og míni eropeisku trygg- Verri var tó við Policarpio stakkalinum, sum einki átti í hesi verð annað enn pen- hann hevði í frá Egili. Hann var farin allan vegin úr La Paz til Sucre erðagóðsl fatur á mær og vónandi pengunum, sum kundi fáa seg og konuna burturúr figgjarligu felluni, tey vóru komin í Nevsligin lundi Hann var harmur um at 6- rógva meg, nú eg sjálvur lá sjúkur, men pengarnir vóru bráðneyðugir. Læknin vil- di tó ikki hoyra talan um, at nakar skuldi koma og gera seg inn á sjúkraleguna hjá sjúklingi sínum og ætlaði at reka hann á dyr. Eftir nakrar óbehagiligar frágreiðingar og undan- ferslur, stóð Policarpio og smokkaði heilt burtur í horninum aftanfyri hurði- na tá hann ikki reisti seg upp fyri skúlarættinum hjá læknanum at svara onkrum spurningi, sum hesin ill- trúgvin hvesti í hann. Eftir at læknin hevði fing- ið Policarpio at lova, at hann skuldi fara aftur til La Paz og bíða eftir, at eg sendi honum pengarnar, fekk eg læknan at loyva okkum at vera einsamallar Tað gjørdi støduna enn meira óbehagiliga og syrg- iliga, tá eg mátti hoyra Po- licarpio lúgva fyri mær av neyð og siga mær, at ferð- in heim kostaði 150 boli- vianos (230 kr.), og at hann ongar pengar hevði, ti ein tjóvur hevåi stolið alt frå sær. Hann takkaði mær miriliga fyri og tók meg fast í hondina og klemmaði meg, men eg feldi tað, sum gav eg honum ein judas- koss. Hann var komin til mín sum sína seinastu vón um hjálp, og tað ein hann hevði fingið, var eyð mýking og eitt ivasamt lyfti Nei evdið høg di seg ut u ni etur & va biddað seg økt rs svirð KS € f fun t LE r eftir i hospi- ftanå. A Guð sum tað er nógvur órættur og mannamunur í hesum landinum, hugsaði eg. Tá eg var útskrivaður tveir dagar seinni, skundaði eg mær at senda pengarnar til hansara. Hann ringdi ong- antíð aftur, sum hann lovaði... Myndir: Dánial Hoydal Teldusnillingur: Svein W. Rasmussen