leygardagur 6. desember 2003síða 5

8 Nr. 233 - 6. desember 2003 Nr. 233 - 6. desember 2003 9 Løgmaður legði kongin og útskrivaði nýval at vera 20. janu- ar 2003. Tað hendi í løgtinginum fríggja- dagin. Soleiðis endaði djúpa samgongu- kreppan, sum hevur leikað , síðan bókin »Skjót journalistin« kom út. Og soleiðis endaðu fimm og eitt hálvt ár við fullveldis- samgonguni LØGTINGSVAL 2004 Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo Fólkið skal tala 20. januar 2004. Tað er greitt, eftir at An- finn Kallsberg løgmaður bað um orðið til eina ser- liga fráboðan í løgtingum fríggjadagin klokkan 10.15 og útskrivaði løgtingsval í úrtíð. Samstundis loysti hann landsstýrismenninar hjá Tjóðveldisflokkinum, Høgna Hoydal, Karsten Hansen og Annitu á Fríðriksmørk úr starvi. Alt rokið stendst av bók- ini »Skjót journalistin« og tí forspæli og eftirspæli, sum hon fekk. Tað byrjaði, tá ið Fólkaflokkurin longu frammanundan útgávuna legði Tjóðveldisflokkin undir at standa aftanfyri, og helt fram, tá ið bókin førdi prógv fyri, at løgmaður var í so kreativur sum bókhald- ari á Frostvirkinum fyri 20 árum síðan. Reinsar luftina Sostatt var tað fortíðin hjá løgmanni, ið at enda feldi hann. – Eg geri hetta fyri at reinsa luftina. Hetta er eitt álvarsligt stig, men tað er neyðugt fyri at vit kunnu fáa stabilitet aftur til landið. Nú er nokk. Nú skal fólkið tala, sigur Anfinn Kalls- berg, sum ikki væntaði, at hann skuldi fara frá av hes- um málinum, tá ið tað tók seg upp. Í onkrum króki í løgting- inum ljóðaði orðið valds- misnýtsla, tí løgmaður hevði útskrivað nýval vegna síni persónligu viður- skifti. Men hesum vísir løg- maður avgjørdur aftur. – Talan er ikki um per- sónlig viðurskifti longur. Tá ið Tjóðveldisflokkurin sigur seg ikki hava álit á mær longur, so havi eg ikki parlamentariskt grundarlag longur. Og tí má eg eisini siga teimum úr starvi. Mín persónur er gjørdur til poli- tikk. Fyri mítt viðkomandi er málið langt síðan av, men fólk vilja gera tað politiskt, og tað eydnaðist, sigur An- finn Kallsberg. Brævaskiftið feldi Tað var í grundini bræva- skifti millum stóru flokkar- nar í samgonguni, sum gjørdi av við eitt stórt kapitull í løgmanssøguni. Eftir avdúkingarnar í bók- ini »Skjót journalistin« setti Tjóðveldisflokkurin harðar treytir. Antin mátti løgmaður reinsa seg, bera um umbering ella taka stig til at umskipa samgonguna, og tað merkti í roynd og veru at fara frá. Tað vildi Fólkaflokkurin ikki ganga undir. Seint hós- kvøldið boðaði løgmaður Tjóðveldisflokkinum frá, at hann hevði tikið fulla ábyrgd av mistøkunum fyri 20-25 árum síðan, sum hann málbar seg, og at semja varð avtalað millum partarnar, sum gjørdi slætt borð. Almenningurin hevur vitað um málið, og for- mansskapurin viðgjørdi tað fyri 10 árum síðan og vísti tað frá sær. Tí heitti hann staðiliga á Tjóðveldisflokk- in um enn einaferð at um- hugsa støðuna av nýggju, so samstarvið kundi halda fram. Tjóðveldisflokkurin svar- aði tíðliga fríggjamorgunin, at hann ikki longur hevði álit á løgmanni. Tjóðveldis- flokkurin segði eins og Fólkaflokkurin, at sam- gongan hevði stór og týð- andi mál fyri framman og mælti til,at samgongan varð umskipað undir nýggj- um løgmanni, og so var líka vítt sum sítt. Samgongu- samstarvið, sum byrjaði við bjørtum fullveldisvónum í 1998, varð av, tí løgmaður legði kongin og útskrivaði val. Høgni segði upp Tað vórðu krøvini frá Tjóð- veldisflokkinum, ið vóru so hørð, at hann segði sam- gonguna upp, søgdu onnur enn fólkafloksfólk í løg- tinginum fríggjadagin. Men Høgni Hoydal vísir aftur, at treytirnar vóru ein kamu- flerað uppsøgn. – Vit vónaðu at fáa um- skipað samgonguna. Vit kundu ikki halda fram sum onki. Tá slíkt kemur upp, so noyðist tú at leggja kortini á borðið og ikki bera í bøtu- flaka fyri teimum. Vit vón- aðu, at tað bar til at halda fram, og ætlaðu, at sam- gongan varð umskipað, men tað vildi Fólkaflokkur- in so ikki, sigur Høgni Hoydal. Hann vísir ikki aftur, at flokkarnir samstarva eftir eitt løgtingsval, tí hetta málið er farið afturum og talan er ikki nakran beisk- leika millum partarnar, vil hann vera við. Tað bar bara ikki til at liva við teimum avdúkingum og tí eftir- spæli, sum bókin fekk. – Vit hava strekt okkum langt fleiri ferðir, men vit kundu ikki blástempla tey ósannindi, sum eru førd fram. Sjálvandi er tað spell, at vit missa fleiri yvirtøku- mál á gólvið, sum liggja beint fyri framman, men markið gongur onkustaðni. Hvørki heimastýrisskipan- in ella eitt komandi full- veldi kunnu liva við so djúpum misáliti á Føroya løgmann. Vit fara ikki at blástempla, at løgmaður segði ósatt um síni viður- skifti og hevur misnýtt løg- mansembæti í royndini at reinsa seg, sigur Høgni Hoydal. Skutu samgonguna Tað var ein bók, sum festi í eitt gamalt mál um løg- mann, og at enda futtaði samgonguna av. Bókin »Skjót journalistin«, sum journalistarnir Grækaris D. Magnussen og Øssur Win- thereig skrivaðu, prógvaði, at løgmaður tilvitað hevði falsað tøl, tá ið hann var bókhaldari á Frostvirk- inum. Hann hækkaði virð- ið á goymsluni, so kassa- kreditturin hjá Frostvirk- inum vaks óveruliga. Møguleikan nýtti hann til at flyta skipum, sum hann sjálvur var reiðari á, 912.000 krónur árini frá 1977-1981. Í 1982 varð semja gjørd millum Anfinn Kallsberg og Frostvirkið á grannskoðaravirkinum Carl Vilhelm Weihe, har Anfinn Kallsberg, sum tá var vorð- in landsstýrismaður, gekk undir treytirnar. So var málið úr verðini. Til tað at enda steðgaði full- veldissamgonguni fríggja- dagin 5. desember 2003. Fólka- atkvøðan aftur á dagsskrá Fólkaflokkurin leggur meira á borgarliga bógvin. Tjóðveldisflokkur- in satsar uppá at fáa fólkaatkvøðuna aftur á dagsskrá. Samgongufelagar- nir fara hvør sín veg, nú val verður í úrtíð VAL 2004 Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo Longu hálvt annað ár eftir seinasta val, skulu flokkarnir aftur brynja seg til valstríð. Sjálvt stríðið, sum feldi samgonguna, verð- ur óivað eitt mál. Men aðrir táttir verða eisini tiknir fram. – Fólkaflokkurin er sjáldan uttan fyri sam- gongur, og tað vera vit neyvan næstu ferð held- ur. Spurningurin er, hvørji mál vera sett. Eftir hetta verður motivatiónin hjá fólk- inum neyvan stór fyri fullveldinum, mugu vit viðganga, og tískil verð- ur tað kanska meiri tann borgarligi politikkur, ið verður settur á dagsskrá fyri okkara viðkomandi. Men sjálvandi hava vit somu mál, sum Fólka- flokkurin altíð hevur havt, sigur Poul Michel- sen, tingmaður Fólka- floksins. Høgni Hoydal, for- maður Tjóðveldisfloks- ins, ger hinvegin púra greitt, at tað ræður um at fáa fullveldismálið aftur á sporið, sigur hann. – Vit skulu hava full- veldismálið aftur til fólkið. Í 2001 var fólka- atkvøðan tikin frá okk- um, og tískil endaði sjálvstýrismálið aftur í tí partapolitiska spæl- inum, sum tað altíð hev- ur ligið í. Vit fara til val uppá, at Grundlógin skal til fólkaatkvøðu. Eg haldi, at tað var ein beinleiðis samanhangur millum ta optimismu og tann framburð, sum var í fólkinum og samfelag- num, tá fullveldismálið enn var í fólkinum, sig- ur Høgni Hoydal. Fullveldissamgongan fór í søguna Tjóðveldisflokkurin fer ikki í eina sam- gongu aftur, har Anfinn er løgmað- ur, slær Høgni Hoy- dal fast. Hóast An- finn Kallsberg skuldi fingið dygga undirtøku á val- inum, so verður hann neyvan løg- maður aftur. Hann ynskir tað heldur ikki sjálvur, skilst á lagnum LØGMANSVAL Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo Høgni Hoydal og Anfinn Kallsberg taka høvisk- liga í hondina á hvørjum øðrum, eftir at løgmaður hevur útskrivað nýval at vera 20. januar. Teir heilsast og takka fyri eitt drúgt og søguligt tíðar- skeið í føroyskum poli- tikki, har teir settu sær kanska mest víðgongdu málini, ein samgonga nakrantíð hevur sett sær. At skipa Føroyar sum fullveldi. – Hatta var betri ógjørt, sigur Høgni Hoydal, tá ið Anfinn Kallsberg faðir- liga leggur hondin á økslina á sínum varaløg- manni síðstu árini. – Tit góvu mær einki val, tá ið eg ikki longur hava tykkara álit, svarar Anfinn Kallsberg. Anfinn Kallsberg løg- maður og Høgni Hoydal varaløgmaður hava verið mest eyðsýndu andlitini í føroyskum politikki í Føroyum og uttanlands seinastu fimm og eitt hálvt árini. Tað hevur leikað á úr øllum ættum, men hóast mongu ósemj- urnar innanhýsis, so hava teir hildið saman. Í góð- um og ringum. Sum í einum baldrutum hjúnar- lagi. Men nú brast at enda. Tað gekk ikki long- ur, og talan verður ikki um sáttargerð. – Eftir eitt val er luftin reinsað. Vit hava einki ímóti at samstarva aftur við Fólkaflokkin, tí teir hava verið góðir at sam- starva við. Men vit kunnu ikki fara í eina samgongu aftur við An- finni Kallsberg sum løg- manni. Tað hevði aftur spilt álitið á løgmansem- bætið. Hann kann neyvan heldur vera landsstýris- maður í eini komandi samgongu við okkum, ger Høgni Hoydal púra greitt. Boðskapurin frá øðr- um flokkum í Løgting- inum var tann sami. Politisku flokkarnir halda seg ikki longur hava álit á løgmansembætinum, so leingi Anfinn Kallsberg er løgmaður. Sostatt síggja vit neyvan tann politikaran í Føroyum, sum hevur nógv tað størsta tekkið í fólkinum, aftur sum løgmann. Hinvegin er heldur ikki líkt til, at Anfinn Kalls- berg hevur hugin til tess longur. Heldur ikki, um fólkið gevur honum upp- reisn í komandi løgtings- valinum. – Eg veit ikki rættiliga. Eg havi sitið í hálvt sætta ár sum løgmaður. Tað er longri enn teir flestu, og nú eri eg troyttur av tí, sigur Anfinn Kallsberg. Anfinn verður neyvan løgmaður aftur AFTUR Á VEKTINA. Jógvan Arge er farin úr tinginum, nú Høgni Hoydal er vanligur tingmaður, tí hann er sagdur úr starvi sum landsstýrismaður. Poul Michelsen, sum er eykamaður, skal aftur føra valstríð Mynd: Jens Kristian Vang TAKK FYRI HESAFERÐ. Anfinn Kallsberg og Høgni Hoydal hava akkurát slept hondunum, og samgongusamstarvið er av. Ovast vinstrumegin: Løgmaður ger seg kláran at fara upp at siga samgonguni upp og útskriva nýval. Miðskeiðis vinstrumegin: Løgmaður stingur í sekkin. Niðast: Onkrir fegnast og aðrar harmast Mynd: Jens Kristian Vang C M Y K 9 8