fríggjadagur 26. juni 1998síða 6

OSTANUKIR Nr. 118 — 26. JUNI 1998 GEM-verkætlanin Jan MULLER Nú um dagarnar varð fund- ur í GEM, sum stendur fyri „Geotechinal - Environ- mental og Metocean“. Um- boð fyri tey nærum 25 oljufeløgini, sum hava å- huga fyri at vera við í eini komandi oljuleiting við Fer- oyar, vóru komin ul Havnar at halda fund. Tað eru tvey ár síðani, at samrødur mill- um føroysku oljufyri- sitingina og oljufeløgini - eftir ynski frá føroyskari síðu, førdu til, at stovnaður varð ein felagsskapur ella arbeiðsbólkur, sum skuldi hava til endamál at sam- skipa og gera kanningar av umhvørvinum við Føroyar, nú áðrenn byrjað verður at borað. Talan er eina rættiliga einastandandi verkætlan, ta einastu av sínum slag í heila tikið, sum verður framd, áðrenn gki eru boðin út til leiting. Tað hevur so verið mett rætt og rímuligt, ikki minst ti, at umhvørvid við Føroyar eru so serstakt og vidkvæmt, at gera ymsar kanningar av bædi um- hvørvinum sum so, streymi, aldu og vidurskiftum å ongur sum ætlað sjónum annars og síðani av viðurskiftunum á havbotn- inum eisini. Arbeitt verður í trimum bólkum, sum eisini er greitt frá í tilfarinum á síðu 7, ið . Atlanticon hevur gjørt. Á tíðindafundi í farnu viku greiddu formenninir fyri teir tríggjar bólkarnar frá arbeiðinum higartil. Alex Buvik, sum er settur av Oljufyrisitingini at ar- beiða við umhvørvismålum sigur seg vera sera væl nøgdan við arbeiðið hjá GEM higartil og hevur hann góðar vónir um, at nakað skilagott fer at spurjast burt- ur úr. Tilfarið er sera týdning- armikið fyri Føroyar. Bæði Nøkur av umboðunum fyri oljufeløgini og føroyskar myndugleikar og feløg, sum arbeiða við GEM- verkætlanini. Aftast til vinstru Halvor Snarvold, sum er valdur sum stýrisformaður i enn eitt år. Uttast til høgru Dåvid R. Hansen, samskipari av GEM -tiltakinum og Louisa Fjallsbak, skrivari. Tey starvast hjå Atlanticon. fyri at vera uppå forkant vid sjålvan leitingina men eisini um als einki verður funnið. Tí tilfarið, sum verður savn að inn og kannað, vil geva føroyingum eina unika stóðu í mun til so mong onnur lond, hvat kunnleika um eins egna umhvørvi vidvikur. Her er so sum talan um eitt framhald og víðkan av tí stóra arbeið- inum, sum gjørt hevur verið hjá Biofar. -Tað er greitt, at vit eru fegnir um, at Føroyar sum fyrsta land nakrantíð hevur kunna fingið eitt slíkt sam- starv og kanningararbeiði upp at standa, langt áðrenn ein útbjóðing fer fram. Talan er at gera kanningar fram til 1. oljuboringina og síðani at halda fram við hesum kanningunum eftir, at byrjað er at bora. Tað er eisini vert at hava í huganum tær kanningar, sum eru gjørdar og fram- vegis verða gjørdar vestan fyri Hetland. Har hava oljufeløgini eisini tikið seg saman í ein felagsskap, sum arbeiðir við umhvørvinum. Tað nógva tilfarið frá hesum økinum, sum jú liggur so tætt upp at tí føroyska øki- num, er ómetaliga hent sum sammetingargrundarlag fyri føroyska umráðið. Føroyar og olju- feløg tydandi samstarv i GEM ra sær eina mynd av hesum økinum vidvikjandi umhvørvisspurninginum Verkætlanin, sum er nevnd GEM, hevur til endamáls at gera tað møguligt fyri ein- støku operatørarnar at gera eina nágreiniliga metan um møgulig vandamál, áðrenn royndarboringar byrja. Við at skipa umhvervisleiðsluna fyri allar Føroyar sum eitt øki, ber til at brúka eina mannagongd, sum er meira umfatandi og gevur betri møguleikar fyri at arbeiða saman, eins og samstarvast kann um tilfeingið og bestu arbeiðsháttir Henda mannagongd gerst alt meira vanlig á nýggjum oljuleit- ingarleiðum. Tó er ein um- hvørvisverkætlan sum hendan ongantíð fyrr gjørd, áðrenn royndarboringar eru bjóðaðar út Tiltakið í Føroyum fevnir um trý sjålvstødug evni sum å enskum måli ganga aftur f navninum GEM (Geo- technical, Environmental, Metocean). Hesi evni eru: jardtøkni, umhvørvi og vedur og havfrødi. Jartøkniliga ætlanin, ið skal viðgera jardfrødilig, jardalisfrødilig og seismisk data tikin år havbotninum og i jardlagnum beint undir havbotninum. Kanningar skulu gerast og data vidgerast fyri at stadfesta møguligar vandar, ið kunnu stinga seg upp undir boringararbeiðinum. Vandar fevna um gki, har havbotnurin er 6stødugur, ella har lunnar vid upp- loystum ella trystum gassi liggja tætt undir havbotnin- um, sum kunnu seta heilsu og trygd hjá arbeiðsfólki ella umhvørvi har í vanda undir boringararbeiði. Umhvervisætlanin skal savna saman verandi data og gera nýggjar kanningar fyri at skapa eina fatan av lívlendum, plantu- og djóra- lívi í føroyskum sjógvi, sum kunnu ávirkast av eini olju- vinnu. Ætlanir, sum hóska til føroyska umhvørvid, skulu gerast, og samskifti verður við føroyskar mynd- ugleikar, áhugabólkar innan fiskivinnuna og almenning- in. Veður- og havfrødiligu kanningarnar fevna um inn- savnan, skapan og sam- runan av veður- og hav- frødiligum data. Hetta verð- ur grundarlag í modellum fyri økid viðvíkjandi vindi, aldum og streymviðurskift- um, sum kunnu væntast á sjónum kring Føroyar. Frá tíðindafundinum, sum GEM og Atlanticon skipaðu fyri á Hotel Hafnia herfyri. Mynd jan Kelda: Atlanticon Framhald á síðu 7 ir Ar