týsdagur 4. august 1998síða 14

14 tíðindablaðið R arfi SKJÁ Nr. 143 — 4. AUGUST 1998 Hitt øvugta fullveldislopið - ein viðmerking til lógmansróðuna er løgmansrødan ekn eitt stórt pc t framstig Samanborið við undan- ir er hendan nógv meira nt at lýsa n politisku i landsstýrið ætlar sær at seta i verk I hetta tuella 7 ska skråin hjå andsstýrinum. Tað er eisini t andi tu! politiskt tjak Innihaldsliga er løgmans- ) eitt satt vónbrot Lat okkum taka nøkur høv- Fullveldisætianin stendur å høvdinum Tann avgjørdi høvudssetn- ingurin hjá landsstýrinum er at skipa Føroyar sum ein suverenur statur, sum full- veldi. Og løgmansrødan greiðir frá hvussu hetta skal gerast 1) Fyrst taka vit loysing, og tað so beinan vegin Beint eftir Olavsøku verð- ur uppskot lagt fyri løgting- ið at skipa Føroyar sum full- veldi.") 2) So fara vit at fáa okk- um eina nýggja grundlóg ("1 heyst verður uppskot lagt fyri ungið um grundlógar- nevnd”), 3) Og so skulu vit so líð- andi (onki mark er sett fyri hesum tíðarskeiði) við dana hjálp royna at skapa allar tær fyrisitingarligu, vinnu- ligu og búskaparligu for- treytirnar fyri loysingini !!! Soleiðis ljóðaði eisini í sam- gonguskjalinum. Men tað var skrivað undir so serli um umstødum, tå menn vóru strongdir og hálvt í ørviti við hvert - sum løg- maður segði tå hann um- skyldaði atburðin hjá Ola Breckmann. Tí hevur man ikk: rættiliga viljað tikið orðaljóðið í samgonguskjal- inum fyri fult. Vónað var at løgmansrødan fór at seta tingini upp á pláss, men tann vónin varð svikin, tí løgmansrødan rættar tíverri onki uppá hesa høpisleysu mannagongdina. Líkamikið hvussu man lesur og granskar orðini har, so ber ikki til at koma til annað úrslit enn at hetta er manna- gongdin í fullveldisætlanini hjå landsstyrinum Sjålvandi skuldi hetta verið vent á høvdinum: - fyrst at skapa tær neyðugu fortreytirnar, og so at skipa sjálvstýrið! Tá hevði man eisini lagt upp til at fingið ein stóran og breiðan meiri- luta í tinginum við - og fing- ið stuðul úr øllum fólkinum. Men við síni øvugtu manna- gongd leggur samgongan upp til konfrontatión, at tvinga sín vilja igjøgnum, móti minnilutanum í ting- inum, og móti meirilutan- um í fólkinum - og tað kann koma at standa teimum dýrt Eitt afturhaldsfullveldi? Afturhaldshógvarnir stungu longu undan í samgongu- skjalinum, sum hetta borg- arliga sjálvstýrislandsstýrið undirskrivaði fyri skjótt trimum mánaðum síðani Síðani eru landsstýrismenn og -konan komin við fleiri meldingum íð hella á sama borði. Og nú staðfestir og útgreinar løgmansrødan, at landsstýrissamgongan ber eitt Janus-høvur, eitt hevur við tveimum andlitum, har annað rumblar um loysing og suverenitet, meðan hitt brosandi boðar frá víð- gongdum stigum á borgar- ligari afturhaldsleið Serliga sjónskt er hetta á almannagkinum og arbeiðs- marknaðargkinum Brotið um almannamál er drúgt, men við tveimum undantøkum er alt, sum nevnt verður, fráboðanir um tiltøk sum vóru legd fram av tí undanfarna landsstýr- inum, men sum duttu burtur tá valið varð útskrivað. Og hverjar eru so tær tvær pol- itisku nýggjheitirnar á al- mannagkinum? Tann eina er ætlanin um Hans Pauli Strøm, tingmaður Javnaðarfloksins, ger viðmerkingar til løgmansrøduna hjá Anfinni Kalsberg arbeiðstvingsil fyri arbeiðs- leys - eitt gamalt fólkafloks- uppskot sum Olaf Olsen kom við fyri ngkrum árum síðani. Eitt uppskot sum ger seg inn á sjálvsvirðingina hjá arbeiðsleysum og sam- felagsliga umdømi teirra, eitt uppskot sum gongur út frá, at arbeiðsleys eru slík sum stýðugt mugu vera undir koyrli, tí annars kunnu tey ikki finna útav at klára seg. Eitt uppskot sum fakfólk mæla frá, tí tað ikki tænir nøkrum positivum endamáli Hin nýggjheitin er ætlan- in um eitthvert slag av privatari pensiónstrygging - eitt heldur nýggjari fólka floksuppskot, sum Óli Breckmann vartaði upp við síðsta vetur og bleiv eitt høvudsmål í valskránni hjá Fólkaflokkinum Hettar uppskotið gongur beint ímóti teirri solidar isku, teirri samhaldsføstu hugsjónini, sum er horna- steinurin í øllum okkara sosialu skipanum. Hettar uppskotið hevur stødi í ti borgarliga idealinum, at hvør skal sæta sær, hvor skal tryggja seg sjálvan Mótvegis teirri solidar isku hugsanini, har vit í samábyrgd fyri hverjum gðrum veita øllum trygd og vælferð, uttan mun tl Ójavnar ] umstødum, evnum og førleika Ikki er tað so langt síðani at valstríðið leikaði á, ikki h hava vit gloymt hvussu allir flokkar, ikki minst Tjóð- veldis- og Sjálvstýrisflokk- urin, lovaðu at gjøgnumføra munandi hækkingar av pensiónunum - er tann privata fólkatryggingin alt íð eftir er av hesum lyftum? Tað er tó at fegnast um, at møguleiki verður at við- gera hesar og allar aðrar spurningar á almannagkin- um, tí løgmansrødan boðar frå, at "tilmæli til føroyskan almannapolitikk verður eftir ætlan lagt fyri løgtingið til aðalorðaskiftis“. Eisini á einum ødrum øki miðjar landsstýri eftir at fáa sett eina tvingsilsskipan í verk. Tað er á arbeiðs- marknaðinum. Um hetta tydningarmikla gkið hevur løgmansrødan bert nøkur fá orð, og tey snúgva seg gll um hetta eina, at fáa ein arbeiðsrætt settan á stovn - hóast fakfeløgini hesaferð eins og í ødrum førum hava gjørt púra greitt, at tey und- ir ongum umstødum vilja geva seg undir slika tvings- ilsskipan Reallønin fellur í stórum At enda í hesi viðmerking kann nevnast ein merkiliga onkisigandi partur iløg- mansrøduni. Tað snyr seg enntá um eitt tað týdning- armesta málsgkið, nevnliga fíggjar- og búskaparmál Har er ongin analysa, ongi politisk sjónarmið, ongar nidurstødur, har er bert ein uppremsing av tólum, tíkin úr hagtalsyvirlitinum í (Myndir: Jens Kr. Vang) fylgjuskjólunum, sum onk- ursvegna skulu vísa hvussu strúkandi tað gongst í løt- uni. Í tí sambandi kundi ver- ið uppá sítt pláss at víst á nakað, sum løgmansrødan ikki nevnir, men sum er dokumenterað í hagtals- fylgjuskjølunum: at vøkst- urin f pristalinum er mun- andi størri enn vøksturin í lønunum - t.v.s. at reallønin fellur í stórum. Búskaparráðið vísti í síni ársfrágreiðing á, at síðani 1990 er tann tøka reala løn- in fallin 20% - t.v.s. at her eru bæði pristalsvøksturin og skattalækkingarnar íroknaðar. Nógv halda óiv- að at við teirri stóru fram- gongdini seitfastu tvey ár- ini eru vit í ferð við at taka hetta innaftur. Veruleikin er ein annar. Reallønin drágnar uppaft- ur meira. Taka vit bert sein- asta árið, t.v.s. frå Í. juli 1997 til 1. juli #998, so vaks timalønin við 1%. Taka vit virðið av tí nýggja eftirløn- argrunninum uppí, so vaks lønin 1,9%. Men í sama tíð- arskeiði vaks prístalið 5,2%. T.v.s. bert í hesum tíðarskeiði fall reallgnin við 3-4%. Hetta er vert at hava í huga tá vit tosa um hvussu væl tað gongur í løtuni. Hjá verkafólkinum kemur minni burturúr. Vestmanna, 3. juli 1998 Hans Pauli Strøm, — [[—————|—>O>———/