týsdagur 18. august 1998síða 21

Nr. 153 — 18. AUGUST 1998 tíðindablaðið >H fr 21 kanska mangan torført at fáa partarnar at viðganga, at so var. Og eg eri eins sann- førdir um, at var tann neyð- ugu toleransan og tann per- sónliga búningin til staðar, so vóru hesi viðurskiftu 6- broytt í dag, og bæði tann politiska og tann fakliga søgan høvdu fingið eina aðra gongd. Var ein ósemja á arbeiðs- marknaðinum, og henda tyktist onga loysn at fáa, so kundu óformellar samráðin- gar millum partarnar føra til, at eitt uppskot, sum gekk eitt nú F.A. rættiliga nógv á móti, varð lagt fram á ting og samtykt sum lóg. Men so hoyrdist aftaná, at ein ávísur flokkur hevði stungið fakrørsluna í bakið við at fara í tingið við málinum, hóast hetta varð gjørt í besta forståilsi. Slíkt fremur ikki samstarv, hóast vit øll eru samd um, at ósemjurnar eiga at verða loystar uttan fyri tinggátt. Men altíð verður tað neyðugt, at vit hava tann neyðuga dialogin millum partarnar. Ein dialog, sum beinir burtur miskkiljingar, ein dialog, sum greiðir og lýsir eitt mál og ein dialog, har partarnir kunnu læra og geva hvørjum ødrum nakað. Og eg trúgvi, at júst hetta við dialoginum var ein sen- tral orsøk til, at samstarvið millum ta politisku og ta fakligu skipanina at enda meira ella minni helt heilt uppat. Og í slíkum kannn hvørgin parturin sleppa sær undan ábyrgd. Men hesin dialogur er tagnaður, og relevanti spruningurin fyri eitt slíkt høvi sum hetta „er, um viljin er til staðar, at hesin verður aftur fingin í rættlag. Og her skal frá Javnaðarfloksins síðu ljóða eitt greitt ja, at vit hava viljan og vilja fegn- ir vísa tað í verki. Men hesin dialogur skal ikki verða soleiðis, sum ein mangan hevur lyndi Ul at trúgva, at baun var. Tað eig- pr íKKI at Vera so, at fak- rørslan bíðar eftir teimum politisku útmeldingunum fyri síðan at siga, at man er samdur ella ósamdur. Hesin dialogur skal vera aktivur frá tí, at eitt uppskot ella hugskot verður til, og til tað verður gjøgnumført. Alt ov ofta síggja vit, at fakrørslan situr og bíðar eft- ir poltikkarunum. Og tá so hesir ditta sær fram við onkrum, so fellur dómurin sum eitt svørdsslag. Og er hugskotid frå politkkara- num gott, so fær tad ikki nógv rósandi orð við á veg- num, men er tað hin vegin eitt vánauppskot, so fellur dómurin náðileysur. Og alt ov afta síggja vit eisini tað øvugta, at poli- tikkarar als ikki, tå lógar- uppskot verða snikkaði til, taka fakrørsluna við upp á ráð. So her mugu báðir partar taka í egnan barm, um hesi viðurskiftu skulu broytast til tað betra. Í mun til viðurskiftu aðr- astaðir, sum eitt nú í Dan- mark, so síggja vit, at fak- rørslan er munandi meira politisk aktiv eisini á økjum, sum ein ikki beinleiðis kann leiða aftur til teirra innastu áhugamál. Taka vit t.d. ” Ar- bejderbevægelsens Er- hvervsråd”, so er hetta eitt fakligt ráð, sum í t.d. bú- skaparligum forsagnum og metingum vigar rættiliga tungt hjá øllum. T.v.s. eitt råd, hvørs ráð verða tikin í fullum álvara. Og hetta ráð hevur verið arbeiðspláss hjá fleira framstandandi donsk- um javnaðarpolitikkarum. Hetta hava vit ikki sæð nógv til í Føroyum, tó nakað hevur verið at sæð til úttalislir, sum tó altíð hava eitthvørt beinleiðis tilknýti til viðkomandi fakrørslu. Men vit sakna meita hetta, at fakrørslan eisini hevur eitt sjålvstødugt boð upp á dagsaktuell politisk samfelagslig evnir. Eitt rá sendir danska LO «egluliga út eitt nýggjheits- bræv, har teir viðgera aktu- ell politisk mál, men eisini mál, sum teir vita fara at koma upp. Sum dómi kunnu vit nevna, at LO nú hevur boð- að frá, at teir halda, at fólk- apenstónin ikki skal býtast út til pensionistar, sum ikki hava hana fyri neyðuni. Aft- ursvarið frá leiðsluni í danska Socialdemokratí- num hevur so verið, at hetta eru teir als ikki samdir við LO um, men fyri tað er tað ikki komið til ilnar millum partarnar. Sama nýggjheits- bræv, sum eitur ”Udspil” hevur vidgjørt evni sum t.d. fólkaskúlalógina, barna- ansingarspurningin o.s.fr. Her er eitt aktivt fakligt forum, sum við fakligum eygum gevur eitt boð upp á komandi politisk mál. Og sjálvsagt er hetta cin stuðul fyri danska Javnaðarflokk- in, tá hesin reelt fer inn at gera broytingar, hóast úrs- litið ikki altíð er ein semja við LO. Nær hava vit t.d. fingið eitt boð frá fakrørsluni upp á fólkaskúlalógina, barna- ansingina, flogvallarmálið sjálvstýrisspurningin 0.s. fr? Til løgtingsvalid í 1994 kom hetta misljóð, sum ver- ið hevði í longri tíð millum Javnaðarflokkin og fak- rørsluna serliga Føroya Ar- beidarafelag og Fiskimann- afelag til opið strid. Verka- mannafeløgini gjørdu bart, og tóku eitt opið strid upp við Javnaðarflokkin, tá tey stillaðu upp til valið við Verkamannafylkingini. Fyri meg, sum tá var rætt- iliga nýggjur í landspoli- tikki, kom hetta stigið við Verkamannfylkingini rætti- liga óvæntað og var eitt sindur óskiljandi. Vit høvdu síðan mið- skeiðis í 1991 arbeitt í tøtt- um samstarvi við at fáa sett á stovn eina Arbeiðsloyis- skipan her í Føroyum, og hetta eydnaðist, hóast vit tá sótu í samgongu við Fólka- flokkin. Og júst Arbeiðs- loysisskipanin var eitt skúl- adømi um, hvussu farast skal fram, tá politiska skip- anin og fakliga skipanin í tøttum samstarvi frá byrjan av leggja eitt mál til rættis Og hóast henda skipan hev- ur verið fyri nógvum bak- køstum av bæði einum og ðrum slagi, so mugu vit í dag ásanna, at tóku vit ikki takið tá, so høvdu avleid- ingarnar av búskaparkrepp- uni verið munandi størri, enn tær gjørdist. Eg haldi hesa skipan vera ein virði- ligan varða fyri góðum samstarvi millum politisku og fakligu rørsluna. Og í sama tíðarskeiði fingu vit aftur blást lív í Samhaldsfasta, sum hevur allar møguleikar fyri at ger- ast ein uppaftur stórri varði á somu leið. Men Verkamannafylking- in gjørdist ein veruleiki, teir fingu trý umboð á ting, og Javnaðarflokkurin fekk ein lemjandi ósigur. Men í dag fýra ár seinni, so mugu vit staðfesta, at Fylkingin ikki gjørdist tað politiska jarn- brotið, sum fakrørslan ætl- adi. Teir av umbodunum, sum royndu at gera polit- iskar semjur og fremja praktiskan politikk, sum er ein krumtappur f øllum pol- itiskum virksemi, fingu harðan dóm frá fakrøsrluni fyri ikki at geva teirra áhug- amálum nóg stóran áhuga, og tann, sum royndi at halda seg strangt til fakligu boð- ini, kundi ikki annað enn isolera seg burtur úr poli- tikkinum og onga ávirkan Skal ein nidurstøda gerast burtur úr séguni um Verka- mannfylkingini, so má hon verða, at ein fakfelagsmað- ur, sum gerst politikkari og sostatt skal røkja bæði størvini, kemur altíð fyrr ella seinni í eina praktiska og rella konflikt við seg sjálvan og politisku/fakligu áhugamálini. Kunnu vit hava lært tað av Verka Á mentanarløtuni friggjakvøldid spældi va Ik ndi bótkuru Ad Libitum Her síggjast umboð fyri svenska LO, Leif Håg og danski orkumálaráðharri, Svend Auken saman við Hans Jørgensen og Katrin Jørgensen mannafylkingini, so hevur hon ikki livað til fánýtis hó- ast alt? Men ávirkanin frå fak- rørsluni á poltisku røfsluna skal fara fram i tóttum sam - starvi og góðum fofftåilsi millum fakrørslunå og Javnaðarflokkin. Hetta er ein gongd leið, sum vit fegnir vilja ganga saman við -fakrørsluni, og tess skjótari vit fáa ukið fyrstu fetini aft- ur, tess betur. Men lat okk- um tá brúka søgunå um okkara politisku og fakligu forfedrar sum fyrimynd, og lat okkum taka við læru av ti, sum ikki átti at hent her í 80'unum og 90 unum. Tá kunnu vit siga, at vit aftur hava fingið fatur í tí rætta endanum. Men latið okkum fyrst og fremst viðurkenna okkum tann veruleika, at politisku m6tstødumenn okkara gera sær dælt av støduni. Tað er vakur tónleikur í teirra oyr- um, at Javnaðarflokkurin og fakrørslan ikki kunnu semj- ast. Okkara ósemja er teirra styrki. Men lat okkum venda orðunum til, at okk- ara semja er okkara styrki Hetta skuldi ikki verið nakað torført val, tí vit hava einki alternativ, og fakrørsl- an hevur heldur einki annað alternativ Javnaðarflokkurin vil tí nýta hetta søguliga høpid til at bjóða inn til hetta sam- starv, sum vit vilja leggja doyin å at fåa at bera til Hetta fyri at beina okkum sjålvar inn á røttu kósina aftur, men fyrst og fremst fyri at liva upp til polit isku stevnu, sum Petur Mohr Dam og hansara likar løgdu lunnar undir 15. august 1998 Jóannes Eidesgaard, floksformaður