týsdagur 25. august 1998síða 8

tíðindablaðið S082luN Nr. 158 — 25. AUGUST 1998 | SIE Ragnar Magnussen, Tórshavn — Hvussu verður við út- búgvingarmeguleikum, tá komið er á mál við sjálv- stýrispolitikkinum ? — Vit hava sagt, at poli- tikkurin hjá okkum miðar eftir einum felags ríkisborg- ararætti fyri førovingar og danir. Tí verða útbúgving- armøguleikarnir, sum vit hava í dag, teir somu - tei verða ikki skerdir. Men tað rtini týdningarmikið, at er Kí hava I dag umframt at vit fáa út- búgvingarmeguleikar í ødr- um londum. Men tað krevur so eisini tað, at vit fara at fíggja lesturin hjá teimum ungu. Men tað krevur sína tíð, at vit fáa alt hetta upp á pláss Men myndin um at vit skulu missa teir útbúgving- armøguleikar, vit hava í Danmark passar ikki - tað er ikki tað, sum liggur í rtunum kar, sum Vit — Men hava vit nakra í- tøk; g fr ið norð- Nei, enn hava ikk gjør IKIa á u e beiði e gongd ” - . På Cd Ja u ] Sr gu r h g , KKA 2 Á PK Indi KOF læ 1 gera 3 al — Nóg as at ganga ut yvir skipanina, um vit f samráðingar um at minka blokkin. Men tað sum vit Telefon til Høgna Hoydal Sunnudagin millum klokken 17 og 19 høvdu lesarar hjá Sosialinum høvi at hitta Høgna Hoydal, landsstýrismann í sjálvstýrismálum í telefonini á Sosialinum Mynd: Alvur Haraldsen — Vit skulu hava felags ríkisborgararætt við danir og tí verða útbúgvingarmóguleikarnir í Danmark ikki skerdir, tá vit fáa fullveldi. Men tað er kortini týdningarmikið, at vit fáa avtalur við onnur lond um útbúgv- ingarmøguleikar, segði Høgni Hoydal, landsstýrismaður i sjålvstyrismålum m. a. sunnudagin, tá lesarar hjá Sosialinum høvdu høvi at hitta hann i telefonini velKastu ikki aðar av um vit I ella ikki. Tað vvir ey rens nirnar SKUIU + snyr seg um er minka tann partin sum fer ti vinnulívsstudning Spurningurin um hvussu vit skulu tryggja pensjónirnar í framtíðini er til viðgerðar i samgonguni Tað verður tann vanligi politikkurin 1 Foroy um, sum fer at gera av, hvussu pensjónsviðurskiftini verða í framtíðini. Tað hevur eink at loy sa og so steðgar alt upp. Spurningurin un sjålvstyri er eilsini at taka kkum av okkara gomlu og okkara vælferðarskipan - so eg haldi tað er skeivt at tengja teir báðar spurning- arnar saman Nógv fólk spyrja eisini um krígspensjónina. Men her er at siga, at hetta er ein avtala millum tann einstaka føroyingin, sum sigldi undir krígnum og við statin. Hetta eigur eftir mínum tykki at halda fram óbroytt Hvussu kunnu vit fáa fiski- vinnuna at verða ein min? ført Á ll i landssty? 3 mum tosað um, hvussu nt kunnu fáa aðrar vinnu at gerast ein stórri part? — Jú, tað verður tosað nógv um hetta í landsstýri- num. Endamálið við at broyta teir formligu partar- nar í samfelagnum so vit fáa sjálvstýri er, at vit verða búskaparliga sjálvbjargin. Tað er heilt avgerandi, at vit fáa fleiri bein at standa á vinnuliga - skal tað verða nøkur meining í at hava eitt jålvstødugt føroyskt sam- Eftir minum tykki er in fyritreyt, at vit fåa ngd å at broyta hesa pros- ábyrgd av land num. Vit hava roynt okkum undir núverandi skipan, har vit kunnu siga, at megin parturin av studninginum sum er komin uttanifrå, er farin útaftur sum studningur til vinnulívið. Ein vinnulívspolitikkur sum miðar eftir, at vit eru búskaparliga sjálvbjargin, er heilt avgerandi fyri teimum politisku broyting- unum, vit arbeiða við. — Nú hevur fiskivinnan ikki givið so nógv til sam- felagið - tí tað hevur verið latin so nógvur studningur. Átti vinnan ikki at verið so- leiðis skipað, at hon gav so nógv at sær, at til bar at lata stuðul til aðrar vinnur? — Jú, tað er júst tað. Hetta kundu vit gjørt við skiftis- skipanum. Seta vit okkum fyri, at vit skulu verða pol- itiskt sjålvstødug, so vil hetta eisini leggja trýst á vinnulívið og skapa nýggjar málsetningar fyri vinnu- menningina í samfelagnum - hetta má verða ein partu! av politisku prosessini, sun er í gongd. Spurningurin er so, hvussu skjótt kann eir alternativ vinna byggjast ú Hetta verður eisini avge andi fyri, hvussu góði talu vit fáa við dani eina búskaparliga skipan, so vit kunnu stand: á egnum beinum. — Men verður ikki neyð- ugt at stuðla eitt sindur fyri at seta í gongd? — Jú, tað verður tað. Vit hava roynt ymsar skipanir. Framtaksgrunnurin hevur verið nógv kritiserasður, men vit mugu ansa eftir, at tað ikki verður landsstýrið ella politikarar, ið sita og gjara út til ávíst vinnulív, men at vit fáa nakrar skip- anir, sum kunnu stuðla ný- skapan í vinnulívinum uttan at tað beinleiðis er eftir pol- itiskar styring. Framtaks- grunnurin skal ju broyta sin- ar vidtøkur, so hann í stórri mun kann studla nyggjar vinnur og ávís øki - tað er tann vegin, eg haldi vit skulu fara við stuðli Hevur landsstýrið nakac SKIFUN i ætlan um eftirútbúgving av arbeiðsmegini 1 t } % PT í rs — Jú, tað hava vit. Vit hava 11 sett kkum fyri í ein útbúgvin anskKingarpolliKkK. Sam 6 06 gongan, sum hevur sett sær fyri at fáa sjálvstýri, skal eisini kunna prógva at vit eisini hava ætlanir á telmun økjunum. Samfelagið skal endurreisast å øllum økjum Kjarnin i spurninginum um sjålvstyri er, um tad kann elva til, at vit fara at seta okkum nyggj mål å teimum ymsu økjunum, so vit fåa endurreist samfelag- ið á nýggjum grundarlag. Sjålvstødugt ríki og sjålvstødugur statur er tað sama Jørgin Evald Solmunde — Hver munur er á orð- inum >statur< og >ríki<? — Ja, tað eru nógv hugtøk sum sleingjast í luftini, tå vit tosa um sjålvstyri. Men ftøkiliga er eingin munur á hasum orðunum. Tað er kanska ein spurningur, hvussu løgfrødin definerar hetta, men eitt sjålvstødugt ríki og ein sjålvstødugur statur er í veruleikanum tað sama. — Tit siga, at vit skulu hava samstarv m. a. í utt- anríkisspurningum. Vit tað siga, at danir framvegis skulu stýru okkara uttanrik- ispolitikki? Endamálið hjá landsstyr- inum er, at vit sjálv skulu stýra uttanríkispolitikkinum við egnum uttanríkisráð- harra. Men tað sum miðað verður eftir er, at hava eitt praktiskt samstarv við Dan- mark, sum vit eisini hava í dag, har vit kunnu keypa okkum tænastur av uttan- ríkisverkinum úti í heimi. Onnur smá lond, t. d. Ísland og Malta hava ikki nógvar sendistovur úti í heiminum. Tey hava fyrst og fremst sendistovu í New York, í ST, og ødrum londum, tey hava nógv handilssamstarv við. Vit mugu minnast til, at tað tekur sína tíð, áðrenn vit hava bygt upp eina uttan- ríkistænastu. Tað krevur drúgva tíð og roynt fólk, og hetta er eisini treytað av, hvørja stóðu vit skulu hava við ES. — Um hetta verður veru- leiki. Verður tá ríkisfelags- skapurin við Danmark varðveittur, ella verður hann tikin av? — Nú hava vit aftur eitt hesum hugtøkunum. Hvat er ríkisfelagsskapur - í dag er ríkisfelagsskapurin tað, at vit hava eina danska grund- lóg, sum eisni er galdandi fyri Grønland og Føroyar. Vit miða eftir at fáa eina sjålvstøduga føroyska grundlóg og eitt sjålvstød- ugt føroyskt ríki, og so miða vit eftir at fáa okkurt sam- starv við Danmark á tí grundalagnum, onkur hevur nevnt tað ein ríkjafelags- skap. Tað verður ein felags- skapur, men ikki tann, sum vit kenna í dag, men ein felagsskapur millum tvey sjålvstødug lond. — Likist hatta so sjálvstýr- íslógini hjá Javnaðarflokk- inum? Nú veit eg ikki rættuliga, teir tosa um gkt sjálvstýri undir donsku grundlógini. Men tað verður áhugavert at síggja undir viðgerðini í tinginum, hvat Javnaðar- flokkurin vil, eg haldi ikki vit eru so langt frá hvørjum ðrum. Skulu vit hava før- oyskan ríkisborgararætt, skulu vit hava føroyskan uttanríkispolitikk, so noyð- ast vit at hava eina sjálv- støðuga grundlóg, sum set- ur karmarnar um tað. — Hvat merkir ein fóroysk grundlóg? — Tá hevur tú staðfest, at alt valdið yvir Føroyum liggur í Føroyum. Lands- stýrið er tá hægsti umsiting- armyndugleiki og løgtingið sum er hægsti lóggávu- myndugleiki og so mugu vit hava dómsvaldið á føroysk- ar hendur. Og tá er tað tað føroyska fólkið, sum hevur tikið stóðu til, undir hvørji skipan vit skulu liva. Tá kunnu vit siga, at vit statsrættarliga eru leys av Danmark.