týsdagur 16. desember 2003síða 5

8 Nr. 239 - 16. desember 2003 Nr. 239 - 16. desember 2003 9 MARKNAÐARRÁK Sunnudagin varð fyrrverandi ir- akiski einaræðisharrin Saddam Hussein tikin til fanga av amerik- onskum hermonnum. Hendingin hevur fingið ávirkan á marknað- irnar og mánamorgunin styrkn- aði dollarin um _% samstundis sum bæði partabrøv og láns- brævarentur sum heild hækkaðu. Mett verður at hendingin kann ávirka virðisbrævamarknaðirnar nakrar dagar, men so vilja grund- leggjandi búskaparligu viður- skiftini aftur koma í sjóneykuna. Á fundi hjá FED í farnu viku, var leiðandi rentan í USA ikki broytt, og endurtikið varð, at stigið á leiðandi renturni verður lágt leingi enn. Áhugavert er kortini, at óttin um vantandi prísvøkstur nú er minkaður. Hetta fekk láns- brævarentur, eisini um okkara leiðir, at hækka. Við broyttu prísvakstrarvæntanunum verður mett, at FED ger marknaðin til reiðar til eina rentuhækking; ein slík verður tó ikki at síggja fyrr enn væl er liðið av 2004. Fundarfrásøgn frá oktobur- fundinum hjá FED, ávirkaði eisini í farnu viku, hóast talan er um gomul tíðindi, við støði í vit- an frá septembur. Á hesum fund- inum var FED ikki eins bjart- skygd sum nú. Av tí at nýggjari vitan er tøk, metur Marknaðar- rák, at fundarfrásøgnin ikki átti at ávirka. Fríggjadagin komu tíðindir um, at Vestas Wind Systems hevur ætlanir um at keypa hin danska vindmylluframleiðaran NEG Micon. Orsøkin til ætlanina er at lækka um framleiðslukostn- aðin og at forða, at aðrir kapping- arneytar keypa NEG Micon. Áðrenn eina samanlegging er Vestas longu heimsins størsti vindmylluframleiðari og keypið økir sostatt um støddarleiðsluna. Hetta er positivt fyri samanlagda felagið, ið virkar í einari vinnu við sera harðari kapping. Kostn- aðurin fyri NEG Micon verður 2,5 mia kr. Dollarin hevur veruliga verið á andgletti farnu vikurnar. Vænt- andi verður dollarin eisini stórt evni týsdagin, tá amerikonsk gjaldsjavnatøl verða kunngjørd. Um gjaldsjavnahallið økist, kann trýstið á dollaran økjast, og hetta kann føra við sær, at renturnar um okkara leiðir aftur lækka. Dollarin hevur framvegis stóra ávirkan, og týsdagin kann hesin gerast skiftandi soleiðis, at eisini virðisbrævamarknaðirnir gerast skiftandi. Nú farið er inn í seinastu heilu arbeiðsvikuna av 2003 er sann- líkt, at marknaðirnir hesar sein- astu dagarnir av árinum vera merktir av hesum. Somuleiðis kunnu tíðindi um, hvat henda skal við Saddam Hussein, ávirka Handtøkan av Saddam ávirkaði virðisbrøv Vika 50, 2003 www.kaupthing.fo Útibarnagarður í Haraldssundi Í januar letur Klaks- víkar kommuna í samstarvi við Kunoy- ar kommunu upp ein útibarnagarð, sum skal halda til í bygd- arhúsinum í Haralds- sundi. Stovnurin verður undir dag- stovninum Mylnu- húsið í Klaksvík og kemur í fyrstu atløgu at hýsa 20 børnum BARNAANSING Solby A. Eliasen solby@sosialurin.fo Klaksvík: Um hálvan januar letur ein útibarnagarður upp í bygd- arhúsinum í Haraldssundi. Stovnurin er eitt úrslit av eini samstarvsavtalu mill- um Klaksvíkar kommunu og Kunoyar kommunu. Nýggi stovnurin kemur at taka 20 børn, sum skulu verða fylt fimm ár. Men leiðarin í Mylnuhúsinum, Hanna Thøgersen, sigur, at tey fara at byrja spakuliga. – Í fyrstu atløgu fara vit bert at taka børn inn, sum skulu í skúla í summar. Í Mylnuhúsinum ganga átta børn, sum skulu í skúla í summar. Umframt at børn úr Kunoynni eisini koma at ganga har, greiðir Hanna frá. Hon er nakað varin við at siga nakað nágreiniligt um nýggja stovnin, tí avtalan kom í lag fríggjamorgunin, so tað er avbera feskt enn. Trý starvsfólk koma at arbeiða á stovninum fulla tíð, og sum sagt kemur stovnurin at hýsa 20 børn- um. Men Hanna Thøgersen sigur, at tað verða ikki 20 frá fyrsta degi av. Nær væntast kann, at øll 20 børnini vera har, veit hon ikki at siga, sum nú er. Gott hugskot Hanna Thøgersen letur væl at hugskotinum við at lata upp útibarnagarð á bygd. – Eg síggi upp á hetta soleiðis, at tað er stuttligt, at nøkur børn úr ein lítlum býi, sum Klaksvík, fáa møguleika til at sleppa á bygd. Bygdarlívið fer uttan iva at geva hesum børnun- um nakað, sum vit eru farin frá í Klaksvík. Og haraftur- at haldi eg, at tað er stuttligt at smábygdirnar verða nýtt- ar til slíkt, tí hetta fer uttan iva at seta gongd í bygdar- lívið í Haraldssundi fram- yvir, sigur Hanna. Hon hevur somuleiðis fingið ta fatan, at fólk í Haraldssundi gleða seg til stovnurin letur upp hálvan januar. Orsøkin til tað er, at tá fyllir Mylnuhúsið fimm ár. Og heldur Hanna, at tað er eitt serstakt høvi til at lata útibarnagarðin upp til. Við teimum 20 børnun- um í Haraldssundi kemur tali á børnum, sum hoyra til dagstovnin Mylnuhúsið upp á 148 børn. Tey eru í øllum aldri heilt frá vøggu- stovu og til og við annan flokk, tí frítíðarskúlin hoyr- ir eisini undir stovnin. Hanna stúrir tó ikki fyri, at stovnurin er við at gerast ov stórur. – So longi sum vit kunnu varðveita smáu eindirnar, so trúgvi eg ikki, at tað bil- ar nakað, um fleiri børn leggjast afturat, sigur hon. 50 børn bíða Tá hesi 20 børnini eru byrj- að í nýggja útibarnagarðin- um, standa eini knapt 50 børn eftir á bíðilista í Klaksvík, sambært Eyð- gunn Samuelsen, forkvinnu í Sosialu nevnd í Klaks- víkar Býráð. Fyrr í ár segði hon, at tey væntaðu, at bíðilistin fór at vera burtur við árslok ella at talan bert fór at verða um nøkur heilt fá. Men nú er greitt, at soleiðis verður ikki. Tað standa sum sagt 50 børn á listanum enn, og tey mugu bíða nakað enn. – Tað eru komin fleiri børn afturat listanum enn, vit høvdu væntað fyrr í summar, sigur Eyðgunn Samuelsen. Barnaansingin í Klaks- víkar kommunu er vorðin ein rættuliga stórur postur á fíggjarætlanini við, at kostnaðurin er komin upp á 25 milliónir krónur. Inntøk- urnar hjá kommununi liggja um 110 milliónir. Klaksvíkar kommuna hevur sett 1,7 milliónir krónur av til barnaansing í 2004, og stovnurin í Har- aldssundi kemur bert at kosta um helmingin av tí, so tað fer at koma okkurt tilboð afturat komandi ár, sigur Eyðgunn, sum er sera spent uppá, hvussu ætlanin um nýggja stovnin í Haralds- sundi fer at verða móttikin. Mylnuhúsið fer framyvir eis- ini at umfata ein útibarna- garð í Haraldssundi. Hanna Thøgersen, leiðari, heldur hetta vera eitt gott og stuttligt høvi hjá børnum úr Klaksvík til at koma út á bygd Sverre Midjord stríðist fyri løgmans- sessi 70 ára gamli Sverre Midjord stillar enn einaferð upp fyri Javnaðarflokkin í Suðuroy. Á seinasta vali var hann bara tríggjar atkvøður frá at taka sessin frá Henriki Old VAL 2004 Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo – Tað er so stutt fráliðið síðan síðsta val, so eg taki eitt tørn afturat. Vóru fýra ár gingin, so stillaði eg ikki upp, sigur Sverre Midjord. Eftir síðsta val vóru boðini frá Sverra Mid- jord av Tvøroyri annars greið. Hann stillaði ikki uppaftur, tí nú var hann vorðin ov gamal. Men Sverre, sum er fyltur 70 ár, er enn einaferð á list- anum hjá Javnaðar- flokkinum í Suðuroy, og mikudagin verður enda- lig avgerð tikin á síðsta uppstillingarfundinum. Sverre var bara tríggjar atkvøður frá at sleppa á løgting seinast. Henrik Old, sum varð valdur fyri Javnaðarflokkin, fekk 245 akvøður, og Sverre Midjord fekk 242. Men tað er ikki, tí hann ætlar sær at stjala sessin frá Henriki, at hann stillar upp. – Sambandsflokkurin hevur einki boð upp á løgmann, hava teir sjálvir viðgingið. Eg haldi, at okkara formað- ur, Jóannes Eidesgaard, er eitt sera gott boð upp á ein løgmann, og tí stilli eg upp. Valið í Suðuroy verður avger- andi, og eg vil hjálpa til, at vit sleppa í landsstýri og fáa løgmann. Eg havi nógvar persónligar at- kvøður. Veri eg ikki við, so fara tær helst nógvar til Sambandsflokkin, sigur Sverre Midjord. Spurdur, um hann er farin at reka, svarar hann kvikur: – Tað geri je alt árið. Her suðuri eru okur al- tíð í kontakt við veljar- an, sigur Sverri Mid- jord. Umboðsnevndin hjá SEV hevur sett EIÐI-2 verkætlanina aftur á sporið. Fríggjadagin varð játtað, at SEV- stýrið biður um 150,6 milliónir krónur til at føra vatnorkuútbygg- inga í Eysturoynni suður ímóti Selatrað. Formaðurin í um- boðsráðnum vísir aft- ur, at hetta er hent í tí dulda VATNORKA Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo Gongur sum SEV ætlar verður aftur farið undir at grópa seg ígjøgnum Eyst- uroynna fyri at taka áir. Hesaferð á vestursíðuni. Umboðsnevndin hjá SEV hevur samtykt at geva stýr- inum fyri SEV loyvi til at læna 150,6 milliónir krónur til verkætlanina EIÐI-2. Tað var greitt fríggjakvøld- ið, tá umboðsráðið fyri SEV helt fund á Hotel Hafnia. 54 atkvøddu fyri og 11 atkvøddu ímóti uppskot- inum at heimila stýrinum at taka upp lán. Framman- undan høvdu 20 atkvøtt fyri at útseta málið, men tað fall. Verkætlanin fevnir um at gera tunlar í fjallinum í Eysturoynni frá Svínáum til og við Sandá á Veðranesi. Tað er hetta, sum tær 150 milliónir krónurnar skulu lænast til. Harafturat hevur umboðsnevndin eisini mælt stýrinum til, at loyvið fæst til framhaldandi útbygging frá Sandá til Gjógvará á Selatrað. Tunlarnir skulu taka vatnið í áunum og føra tað til Eiðisvatn, haðani tað fer í vatnorkuverkið. Einki endaligt Hans Tausen Olsen, for- maður í Umboðsráðnum hjá SEV, ger vart við, at tal- an er ikki um eitt endaligt loyvi at fara í gongd. Fyrst skulu neyðug loyvi fáast frá bæði friðingar- og lands- myndugleikum. Friðingarmyndugleikar- nir, tað eru yvirfriðingar- nevndin, friðingarnevndin og hagin, skulu geva loyvi til sjálva boringina í fjall- inum og at taka áirnar. Landsstýrið skal geva SEV loyvi til at upptaka lán. – Fáa vit eitt nei, so verð- ur sjálvandi einki bygt. Men vit mugu geva loyvi fyrst, tí hvat skal SEV ann- ars biða um loyvi til?, spyr Hans Tausen Olsen. Pressan svav Ein afturvendandi atfinn- ing ímóti SEV er, at stovn- urin er so afturlætin, hóast avgerðirnar raka allar føroyingar. Fýlst verður á, at kjakið um so stórar verk- ætlanir sum Eiði 2, ikki gongur fyri seg í fólkinum men handan stongdar dyr hjá SEV. Hesar atfinningar er Hans Tausen Olsen harmur um. Hann heldur seg hava gjørt sítt til at kunna fólk og fjølmiðlar, og hann heldur pressuna hava snorksovið í tímanum. Málið hevur ver- ið fimm ferðir fyri, sigur hann, og tann 19. juni í ár bjóðaði hann fjølmiðlunum til ein kunnandi fund, men eingin møtti. – Eg skal viðganga, at eg var ógvuliga skuffaður. Eg havi fingið skotið í skógv- arnar, at SEV er ov aftur- lætið, og tí gjørdi eg mær stóran ómak við einum kunnandi fundi. Vit høvdu fingið okkum útlendska hjálp at greiða frá um bio- gass, aldu-, vind-, vatn og sólorku og enntá samskifti á elkervinum. Men eingin møtti frá pressuni, og tí er millum lítið og einki komið út. Talan var um eina stóra kunning um alla orkuút- bygging í Føroyum, sum eisini EIÐI-2 er partur av, sigur Hans Tausen Olsen. Fundurin fríggjadagin var sum vant afturlætin, men tað fekk umboðs- nevndarformaðurin einki gjørt við. Hann roknar tó við, at hetta verður broytt í mai í ár, tá ið uppskot verð- ur lagt fram um, at fundir- nir hjá umboðsráðnum vera almennir. Eingin árinskanning Tað er greitt, at tað hevur ávirkan á firðirnar, tá ið stórar áir, sum streyma á sjógv, verða tiknar til vatn- orku. Ongar árinskanningar eru enn gjørdar av EIÐI-2 verkætlanini, sum nú verð- ur sett á sporið aftur. Hans Tausen Olsen vísir á, at tað ikki er SEV, sum skal standa fyri árinskanning- um, men hevur játtað at gjalda fyri tær. – Tað er torført at gera ár- inskanningar áðrenn eina verkætlan fyri nakað, sum hendir aftaná. Vit gera tað, sum vit vera biðin um, men tað hevði verið meinings- leyst, um SEV sjálvt skuldi staðið fyri árinskanningum, sigur Hans Tausen Olsen. EIÐI-2 sett aftur á sporið Fær SEV loyvi frá landinum, verður aftur farið inn í fjøllini í Eysturoynni at bora fyri vatninum, sum skal førast úr áunum og til Eiðisvatn. (Savnsmynd) C M Y K 9 8