mikudagur 2. september 1998síða 21

Nr. 164 — 2. SEPTEMBER 1998 tíðindablaðið S0S2//7 21 Hergeir Nielsen, Tjóðveldisflokkurin: Uppskotið er gjørt i skundi Framsøgumadur Tjóðveldisfloksins helt, at Javnaðar- flokkurin hevur ilt við at siga fólki, hvat hann vil við sjálvstýrismálinum EIRIKUR LINDENSKOV Mánadagin vidgjørdi løg- tingid uppskotid hjå Javn- adarflokkinum um setan av stjórnarskipanarneynd at greiða framtidarstødu Før- oya. Uppskotid er ikki heilt 6- likt uppskotinum hjå Javn- aðarflokkinum um setan av stjórnmálanevnd, sum flokkurin tvær ferðir áður hevur lagt fram - og hesa- ferð sigur flokkurin upp- skotið verða eitt ískoyti til uppskoti hjá landsstýrinum um framtidarstødu Føroyar. Undirtøkan, uppskotid fekk f tinginum var misjøvn. Fyrsti framsurin var tjóð- veldistingmadurin, Hergeir Nielsen. — Uppskotid er so mein- likt uppskotinum hjå lands- styrinum, at eg fari at bida uppskotsstillaran um at taka uppskotid aftur. Eg haldi eisini, at tað er ein spurn- ingur, um tað er heimild til at leggja slíkt uppskot fram, segði Hergeir Nielsen. Hann visti eisini á, at Javnaðarflokkurin blandar tað lóggevandi valdið og tað útinnandi valdið saman, tá flokkurin skjýtur upp, at umboð fyri landsstýrið og løgtingid skulu sita í nevnd- ini, sum skal tillaga nýggju skipanina við Danmark. — So manglar bara, at teir tríggir serkónu umboða dómsvaldið, og so er kom- ikkurin fullkomin, helt Her- geir Nielsen. Síðan vísti hann á, at upp- skotið er merkt av at vera gjørt í skundi, m. a. tí, at einki er nevnt í uppskoti- num um sjálvstýrismálaráð- ið, ella at sjálvstýrismála- ráðharrin skal verða um- boðaður í nevndini. Hergeir Nielsen segði eis- ini, at talan er um eitt stór- mál, sum Javnaðarflokkurin skal hava eina støðu til. — Vit, sum eru positivt sinnadir, vilja fegnir hava Javnadarflokkin vid, men tað tykist sum um flokkurin hevur ilt við at greiða okk- um frá, hvat hann vil, tí so nógvir sambandsmenn eru í flokkinum. Óli Breckmann, Fólkaflokkurin: Vil hava Javnaðarflokkin við EIRIKUR LINDENSKOV Óli Breckmann úr Fólka- flokkinum var rættuliga nógv meira vinarliga sinn- aður mótvegis uppskoti- num, enn framsýgumaður Tjóðveldisfloksins. Hann vísti á, at hetta var triðju ferð Javnaðarflokkurin royndi seg við hesum upp- skotið, umenn í eitt sindur broyttum líki hesaferð. Hann vísti eisini á, at Fólk- aflokkurin, seinast uppskot- ið varð vidgjørt, var bundin á hond og fót av Sambands- flokkinum, sum noktaði samgonguflokkunum at viðgera uppskotið. — Kortini hava vit ikki fingið avklåra, hvaðar Javn- aðarflokkurin vil, men hetta uppskotið er eitt tekin um, at flokkurin vil viðgera mál- ið. Annars vísti Óli Breck- mann á, at uppskotið var skilagott á tann hátt, at Javnaðarflokkurin skjeyt upp, at vit fyrst fara at kanna avleiðingarnar, áðrenn stóða verður tikin til, hvørja skipan vit skulu hava við Danmark. — Tað er nú ikki so býtt Edmund Joensen, Sambandsflokkurin: fyrst at finna fram til, hvørj- ar avleiðingarnar verða, helt hann. Óli Breckmann vísti eis- ini á, at tað í hesum føri eisini hjá samgonguni snýr seg um at fáa Javnaðar- flokkin vinarliga sinnaðan mótvegis broytingunum, tí fyri at fáa ein breiðan meir- iluta á tingi, -má Javnaðar- flokkurin verða við - Sam- bandsflokkinum hevði hann onga vón um. At enda segði Óli Breck- mann, at samgongan eigur at vísa sín positiva vilja - hóast samgongan átti at Best við folkaatkvødu Sambandsflokkurin vildi fegin havt eina ráðstevnu um framtíðar viðurskiftini millum ríkispartarnar EIRIKUR LINDENSKOV Edmun Joensen úr Sam- bandsflokkinum helt ikki, at uppskotið hjá Javnaðar- flokkinum kundi vera eitt ískoyti til uppskotið hjá Landsstýrinum, tí í hesum føri er talan um eitt lógar- uppskot, meðan uppskotið hjá samgonguni var eitt uppskot til samtyktar. — Borið saman við upp- skotið hjá Landsstýrinum, so er í hesum fórum talan um eitt demokratiskt upp- skot við stødi í tí, sum løg- tingið samtykkir, segði Ed- mund Joensen, sum eisini vísti á, at uppskotið hjá Javnaðarflokkinum eisini var rættuliga nógv bíligari, enn uppskotið hjá samgong- uni. — Hetta er eitt innbjóðandi uppskot - allir møguleikar standa opnir. Um tað verður við stødi í Heimastýrislóg- ini og innan fyri grundlóg- ina, teir ætla at arbeiða, so er uppskotið áhugavert, helt Edmund Joensen. Hann vísti kortini á, at Javnaðarflokkurin hevur tosað nógv um sjálvstýris- lóg, sum røkkur at loysing- ini. Hann helt eisini, at tyk- ist, sum um Javnaðarflokk- urin so fegin vil seta sítt fingramerkið á uppskotið hjá Landsstýrinum. Edmund Joensen vísti á, at eftir teirra tykki er talan um tvinnar møguleikar: — Annadhvørt er tad sam- bandsleidin - vid eini dag- føring av heimastýrislógini, ella er tad loysingarleidin hjá samgonguni og Javnað- arflokkinum, sum hevur ein ynskidreym um at varðveita rættindini innan fyri ríkis- felagsskapin. — Men tað gongur ikki - tað ber ikki til at varðveita rættindini - og slíta frá Dan- mark, segði Edmund Joen- sen. Annars vísti formaður sambandsfloksin á, at vit hava ment okkum innan fyri Heimastýrislógina við sam- bandinum við Danmark. — Í veruleikanum hava vit stórri frælsi enn Danmark, Svøriki og Finnland,s um fyrst mugu spyrja í Brússel, segði hann. Hann bar eisini støðuna saman við støðuna hjá lond- um sum Tibet, Tjetjenia, Kosovo, Albania o. fl., og segði, at vit hava tað so nógv betri, enn hesi londini - og so spurdi hann: — Skulu vit tveita alt burt- ur fyri nakrar fjarar sjálv- stýrisdreymar? Nei, tað heldur Edmund Joensen ikki. Hann vísti eis- ini á, at tað so víst hava verið trupulleikar við sam- skiftinum við Danmark, og tók í hesum føri bankamálið sum dømi, men hesir trup- ulleikar helt hann ikki vera størri enn sum so, at teir kunnu loysast. Annars visti Edmund Jo- ensen eisini å, at onnur lond hava størri minoritetstrupul- leikar. — Bretar hava trupulleikar vid írum, skotum o. s. fr. Noreg hevur trupulleikar við samunum og Finnland hildið fast við sítt egna upp- skot. hevur trupulleikar við á- lendingum. Eingin hevði droymt um at stuðlað okk- um, tí vit hava í veruleika- num nógv stórri sjálvstýri, segði Edmund Joensen. Víðari vísti Edmund Jo- ensen á, at um vit skulu gera bro-ytingar í samstarvinum Danmarkar og Føroya ímill- um, eigur hetta ikki at vera gjørt uttan vi folkaatkvødu, og helt hann, at ein dag- føring av heimastýrislógini best tryggjar okkum øll vid- urskifti, vit kunnu droyma um. Hann segði, at Sambands- flokkurin er sinnaður sak- liga at viðgera uppskotið frá Javnaðarflokkinum - hóast sambandsmonnum best hevði dámt, at vit fyrst høvdu skipað fyri eini fak- ligari rådstevnu. Såmal Petur i Grund: Nógv positivt — Lagt verður upp til semju - ti fara vit at viðgera uppskotið posi- tivt, segði framstógumaður Sjálv- stýrisfloksins EIRIKUR LINDENSKOV Sámal Petur í Grund úr Sjálvstýrisflokkinum segði, at nógvir positivir setningar eru í uppskot- inum frá Javnaðarflokki- num, sum hann eisini metti vera eitt alternativ, ella ískoyti til uppskotið frá Landsstýrinum. — Lagt verður upp til semju, hóast Javnaðar- flokkurin leggur upp til, at vit fyrst gera eitt før- oyskt uppskot, segði hann, og vísti eisini á, at málið ikki varð nóg væl fyrireikað. — Men fyri tað eru nógvir positivir tankar, og tað er positivt, at Javnað- arflokkurin vil vera við, tó at tað er spell, at vit ikki kundu standa saman um eitt felags uppskot. Sámal Petur í Grund lovaði, at Sjálvstýris- flokkurin fer at viðgera uppskotið positivt. Framsøgumadur Mið- floksins var ikki á fundi hendan dagin - tískil kenna vit ikki Miðfloks- ins sjónarmið um uppskot Javnaðarfloksins. Kanna avleið- ingarnar fyrst EIRIKUR LINDENSKOV Jóannes Eidesgaard, upp- skotsstillari og formaður Javnaðarfloksins helt, at tað serliga var Tjóðveld- isflokkurin, sum var mest ivandi um hetta uppskot- ið. — Hergeir Nielsen vildi vita hvar markið lá ímill- um uppskotini bæði. Har- til er at siga, at meðan landsstýrið beinleiðis hevur sum endamál, at vit skulu skipa Føroyar sum eitt fullveldi, so gongur okkara uppskot út uppá at seta eina nevnd, sum skal viðgera málið - úrslitið er tá ikki givið framman- undan, segði Jóannes Eid- esgaard. Jóannes Eidesgaard segði, at um tað er ein trupulleiki, at Javnaðar- flokkurin ikki hevur skot- ið upp, at tað júst skal vera Høgni Hoydal, sum umbodar landsstyrid i nevndini, so skal tad ikki vera nakad problem. — Vit høvdu bara tikid tad sum eina sjålvfylgju, at løgmadur útneyndi sjálvstýrismálaráðharran í nevndini - men er tað ein trupulleiki, so kunnu vit hjálpa samgonguni við tí, segði hann. Til tað at Hergeir Niel- sen legði Javnaðarflokkin at blanda saman útinn- andi og lóggevandi vald- ið, segði Jóannes Eides- gaard, at tað er vanligt aðrastaðni, at forsætisráð- harrin setur nevndir við umboðum fyri báðar part- ar, og hann vísti eisini á, at vit skulu vera varin við at tulka nýggju tingskip- anina ov trongskygt. Serliga tjóðveldismenn vístu á, at Javnaðarflokk- urin hevur so ilt við at greiða frá, hvat hann vil á sjálstýrisgkinum. Hes- um vísti Jóannes Eides- gaard tó aftur: — Javnaðarflokkurin vil at Føroyar skulu definer- ast sum ein tjóð. Javnað- arflokkurin vil eisini, at vit skulu vera í ríkisfel- agsskapi við Danmark, ella hava aðra líknandi skipan. Javnaðarflokkur- in vil eisini, at Heimastýr- islógin skal takast av, segði hann. Hinvegin heli Jóannes Eidesgaard, at tað hevði verið áhugaverdari at vita, hvat Fólkaflokkurin stendur fyri — Eg fegnist um niður- støduna hjå Ola Breck- mann um, at neyðugt er at hava Javnadarflokkin við, segði Jóannes Eides- gaard, sum eisini vísti á, at tá Edmund Joensen tos- ar so nógv um grundlóg- ina, so er tann spurning- urin ikki so aktuellur — Tjóðveldisflokkurin tosar um grundlóg. Tað er sjálvandi tí, at Tjóðveld- isflokkurin tosar um full- veldi.