fríggjadagur 4. september 1998síða 10

tíðindablaðið S082lur Nr. 166 — 4. SEPTEMBER 1998 Fyri stuttari tíð síðan varð ein nýggj- ur ráfiskaflokkari tikin í nýtslu á Før- oya Fiskavirking. Sum so er tað einki løgid, men hesin flokkarin er nú eitt sindur ødrvisi enn hinir, tí hann er ORÐ OG MYNDIR: SVEINUR TRÓNDARSON Tað munnu verða fá lond í heiminum, sum liva so burt- ur av fiski, sum føroyska samfelagið ger Vit fáa fiskin, til lands, vidgera hann og selja hann. Men útgerðin, sum vit ar- beiða vid er aloftast út- lendsk og tað av góðum grundum eisini Utlendsku virkini, sum gera hesar maskinur, eru so står og figgjarliga sterk, at tad ikki hjålpir, at taka dyst- in upp móti teimum - um tað nú skuldi verði ætlanin Hesar fyritøkur, sum standa væl plantadar á heimsmarknaðinum hava ein kundaskara, sum ikki er so lættur at fáa hendur á. fóroyskur við íslendskum ísletti Men tað er tó sjálvsagt, at vitanin um hvussu farast skal fram á einum fiskavirki átti at verið til staðar í Før- oyum, og at tað tí átti at verið møguligt at fingið samstarv millum vinnurnar í Føroyum og við útlendsk virkir um maskinur og ann- að til fiskivinnu og fiski- idnad. I hesum førinum er talan um eitt sera gott samstarv millum tær ymsu vinnurnar i Føroyum, fiskivinnuna, mekansisku fyritøkuna og teldufyritøkuna. Fiskavirking kom vid num Fyri umleid ellivu månad- um síðan, kom núverandi stjórin á Fiskavirking við hugskotinum um at gera ein Nýggi råvøruflokkarin, sum hann stendur í høllini hjá Føroya Fiskavirking í Havn. Fiskurin Nýggjur foroyskur ráfiskaflokkari endar í kassunum, sum standa inni undir flokkaranum. Hesin flokkarin ger, at fiskurin verður bólkaður í »rættar« støddir beinanvegin, og tað gevur Fiskavirking møguleika at tilrættisleggja framleiðsluna beinanvegin ] — Arbeiðið, sum hesar fyritøkurnar hava gjørt vísir, at føroysku fyritøkurnar uttan trup- ulleikar kunnu kappast vid fyritøkur uttanlands um håteknist arbeidi, sigur Meinhard Jacobsen, stjøri å Fiskavirking, sum var tann, sum upprunaliga kom vid hugskotinum um nýggja flokkaran nýggjan og ødrvisi råvøru- flokkara. Metingin var, at flokking- in av råfiskinum kundi ger- ast betri og meira effektiv, samstundis sum hon kundi gerast ein partur av fram- leidsluplanleggingini. Hetta hugskot legði hann fyri P/F Petersen og Guttesen og Noma-tek. I hesum bådum virkjun- um téku teir uppgåvuna rættiliga ålvarsliga, og teir fóru tí undir arbeiðið bein- anvegin. Uppskotið var at fiskurin skuldi venda gðrvísi enn hann ger í teimum >gomlu< flokkarunum og at hann skuldi kunna vigast meðan hann ferðast. Við eini slíkari skipan ber til at sortera fiskin beinan- vegin, og tað merkir eisini, at tað ber til at tilrættis- leggja framleiðsluna longu aftaná innvigingina, so at siga. sti av sínum slå esin råvøruflokkarin er tann fyrsti av sinum slag og tí var neyðugt at leggja stóra orku í fyri at fáa alt at virka eftir ætlan. Fyri at sleppa undan at fara at >uppfinna< eina vekt til endamálið gjørdu før- oysku fyritøkurnar av at seta seg i samband vid isl- endsk 1 fyritøkuna Marel, sum er kend um meginpart- in av heiminum. Henda fyritøkan hevur serkunnleika við vektum til fiskivinnuna og m.a. Peter- sen á Guttesen hevur sam- arbeitt við íslendsku fyri- tøkuna í nógv ár. Men hóast íslendingarnir eru við, so er tað bara vekt- in, sum er >útlendskt pro- dukt< í allari starvsætlanini. Restin er »heimagjørt« og rótfóroyskt. P/F Noma-tek hevur ar- beitt við fiskivinnu og fiski- ídnaði í nógv ár og teir hava upparbeitt ein serkunnleika á økinum, sum fáar aðrar fyritøkur hava. Teir hava staðið fyri øll- um tí mekaniska partinum av arbeiðinum og eru komnir stak væl frá tí, sigur Meinhard Jacobsen. Stjórin á Noma-tek, Ják- up Magnussen, sigur at hetta hevur verið eitt sera spennandi projekt. — Talan er í hesum føri ikki um eina vanliga sveis- ingaruppgávu, men eitt há- tekniskt arbeiði, sigur hann og leggur afturat: — Her eru so nógv, sum skal passast saman, at tað krevur stórt fyrireikingarar- beiði. Flokkar dupult so skjótt sum aðrir Fyrimunurin við hesum nýggja ráfiskaflokkaranum er, at hann flokkar nógv skjótari enn aðrir flokkarar. Fiskurin verður vigaður og flokkaður í bólkar í einum í einari mannagongd, alt eftir hvussu framleiðarin vil hava fiskin bólkaðan. Dynamisk viging hevur verið brúkt eina tíð, men tað sermerkta við hesum flokk- aranum er at fiskurin er snaraður 90 gradir saman- borið við gomlu flokkarar- nar. Vanliga lá fiskurin uppá longs eftir einum transport- bandi og bleiv so vigaður, men her liggur hann uppá tvørs tá hann verður vigaður og er hetta størsta grundin til høga kapacitetin. Kapaciteturin er tengdur at longdini å stykkinum, sum skal vigast. Her verdur stykkið stutt og breitt. Jú styttri, jú hægri arbeiðs- megi, breiddin hevur minni at siga. Framleiðararnir av hesum flokkaranum, siga at við nýggja tólinum hava teir víst, at tað væl kann lata seg gera at viga fiskin dynam- iskt, meðan hann vendir upp á tvørs. Hvervur niður m borðið jålv flokkingin av fiskin- um fer fram á tann hátt, at tað undir maskinuni standa nakrir kassar klárir at taka ímóti fiskinum. Fiskurin fer eftir vektini, sum, umframt at viga, sigur hvat portur fiskurin skal út fgjøgnum. Tå fiskurin kemur yvir til portrið, letur maskinan tað upp og fiskurin hvørvur nið- ur í kassan. Mett verður, at m. a. upp- bodssølurnar kring landið kunnu hava fyrimun av hes- um flokkaranum tí nú ber til at bólka fiskin áðrenn hann verður settur til sølu. Hetta ger, at ein framleiðari kann keypa júst tað støddina hann ynskir, og bara tað. Veruskráseti Nýggi råvøruflokkarin er eitt sera framkomið tól, vid nógvari telduútgerð. Henda telduútgerð verður ikki bara brúkt til at stýra maskinuni, men eisini til at gera nágreiniligar råvøru- skrásetingar. Torkil Holm Petersen, stjóri hjá Petersen á Gutt- esen, sum hevur gjørt stýri- skipanina sigur m. a.: — Skipanin er gjørd á tann hått, at vit skråseta hvønn einstakan fisk, sum kemur ígjógnum flokkaran. — Hetta merkir, at vit kunnu gera útskriftir, sum siga, hvussu nógv hver ein- stakur fiskur, sum veiddur er undir Føroyum, vigar. Hetta hevur týdning fyri okkum, men kann sanniliga eisini hava statistiskan týdn- =